Trải qua nhiều thế hệ, kỹ thuật vẽ sáp ong, nhuộm chàm và thêu tay đã tạo nên vẻ đẹp riêng của trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông. Gần 30 năm gắn bó với nghề, chị Mùa Thị Tháy đã thành thạo từng công đoạn, từ dùng bút đồng nhúng sáp ong nóng chảy, vẽ hoa văn trên vải đến nhuộm chàm, phơi và đun nước nóng để loại bỏ lớp sáp, làm hiện lên những họa tiết trắng ngà trên nền vải xanh đen. Sau đó, những đường thêu bằng chỉ đỏ, vàng, trắng được khéo léo đan cài, tạo nên các hình quả trám, chữ thập, xoáy ốc, răng cưa mang đậm dấu ấn văn hóa Mông. Mỗi hoa văn không chỉ làm đẹp trang phục mà còn chứa đựng những quan niệm về thiên nhiên, tín ngưỡng và cuộc sống của đồng bào vùng cao.

Chia sẻ về hành trình giữ nghề, chị Tháy cho biết: Để nghề truyền thống không bị mai một, tôi đã vận động chị em trong xã thành lập Tổ liên kết thêu may trang phục dân tộc Mông, đến nay thu hút hơn 300 hội viên tham gia. Cùng với việc tổ chức tập huấn kỹ năng sản xuất, kinh doanh, chị em còn được tham gia học hỏi các mô hình hiệu quả trong tỉnh, từng bước cải tiến mẫu mã, chất lượng và tìm kiếm thị trường. Nhờ đó, hoạt động sản xuất ngày càng ổn định, bước đầu mang lại thu nhập từ 8-9 triệu đồng/người/tháng.

Không dừng lại ở việc duy trì nghề may trang phục truyền thống, chị Tháy còn mạnh dạn tìm hướng phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu của du khách. Dự án “Sắc Mông Háng Đồng” do chị xây dựng tham gia Cuộc thi “Đòn bẩy tăng tốc kinh doanh” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp với Công ty TNHH Hỗ trợ Phát triển Xanh GreenU tổ chức đã xuất sắc giành được giải Nhì. Đây là động lực để chị tiếp tục hiện thực hóa ý tưởng đưa nghề thủ công truyền thống đến gần hơn với thị trường du lịch. Từ nguồn kinh phí hỗ trợ từ cuộc thi và đối ứng của bản thân, chị đã định hướng, hỗ trợ hơn 100 phụ nữ và thanh niên địa phương chuyển từ sản xuất trang phục truyền thống sang chế tác 15 dòng sản phẩm ứng dụng, gọn nhẹ, phù hợp làm quà lưu niệm như khăn choàng, túi đeo chéo, ví cầm tay, mũ, móc khóa, bao điện thoại,... Đặc biệt, mỗi sản phẩm được đính kèm thẻ giới thiệu ý nghĩa hoa văn, giúp du khách hiểu thêm về giá trị văn hóa được gửi gắm trong từng đường thêu, nét vẽ. Chị cũng chủ động xây dựng các kênh Facebook, TikTok, Zalo, Instagram để quảng bá, giới thiệu sản phẩm ra ngoài địa phương. Thời gian tới, chị dự kiến phát triển không gian trải nghiệm “Một ngày làm nghệ nhân Mông” tại các bản, để du khách trực tiếp tìm hiểu, thực hành vẽ sáp ong và lựa chọn những sản phẩm thủ công làm quà lưu niệm.

Trên hành trình khám phá Tà Xùa, nhiều du khách rất thích thú khi được trực tiếp hòa mình vào không gian lao động nghệ thuật của những người phụ nữ vùng cao. Trực tiếp cầm bút vẽ những đường nét hoa văn đầu tiên bên chảo sáp nóng, chị Trần Minh Tuệ, du khách đến từ Thành phố Hà Nội, cho biết: Được các cô, các chị hướng dẫn, sau vài lần thử, tôi đã điều khiển được nét bút vẽ, tự mình hoàn thành một mảnh vải lanh vẽ sáp ong để lưu giữ làm kỷ niệm trong hành trình khám phá vùng đất này.

Ông Đỗ Văn Xiêm, Chủ tịch UBND xã Tà Xùa, nhận xét: Chị Mùa Thị Tháy là Chủ tịch Hội LHPN xã gương mẫu, năng động, luôn đi đầu trong phong trào phụ nữ phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống. Cách làm sáng tạo của chị đã góp phần giải quyết bài toán duy trì nghề thủ công gắn với tạo sinh kế cho hội viên. Thời gian tới, cấp ủy, chính quyền xã tiếp tục đồng hành cùng Hội LHPN xã nhân rộng mô hình; hỗ trợ kết nối sản phẩm thổ cẩm và điểm trải nghiệm tại các cơ sở lưu trú, tour du lịch cộng đồng tại xã Tà Xùa, từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Từ tâm huyết của một cán bộ Hội, nghề vẽ sáp ong, nhuộm chàm và thêu thổ cẩm ở Tà Xùa đang có thêm cơ hội phát triển trong đời sống hiện đại. Khi những giá trị truyền thống được gìn giữ bằng chính bàn tay, sự sáng tạo và sinh kế của người dân, nghề xưa không chỉ tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ mà còn trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế địa phương. Đó cũng là cách những người phụ nữ dân tộc Mông hôm nay bền bỉ “giữ lửa” văn hóa dân tộc, làm giàu cho gia đình và quê hương.