Thăm trang trại của gia đình ông Đồng, chúng tôi bị cuốn hút bởi vườn thanh long trồng thành hàng thẳng tắp, vườn cà phê đang chín rộ và hàng trăm cây bưởi đang trĩu quả trồng xen cây mắc ca xanh tốt. Sự cần cù, ham học hỏi, năng động, sáng tạo đã đem lại thành quả đáng ghi nhận cho gia đình.

Ông Trần Văn Đồng cho biết: Gia đình có hơn 6 ha đất sản xuất, trước kia toàn bộ diện tích trồng cây chè cành giống cũ, chanh leo và khoai sọ, nhưng do toàn bộ diện tích đều là đất dốc, không có nguồn nước tưới ổn định, nên năng suất thấp, vất vả quanh năm cũng chỉ đủ ăn, không có tích lũy. Sau khi nghiên cứu, tìm hiểu, gia đình đã quy hoạch lại sản xuất, đầu tiên là cải tạo, chuyển diện tích đất trồng cây ngắn ngày sang trồng cà phê, sau đó tiếp tục chuyển diện tích trồng cây chè cành và chanh leo sang trồng bưởi da xanh, xoài, cây mắc ca và thanh long.

Dẫn chúng tôi thăm vườn mắc ca xanh tốt, cao hơn 10 m, tán lá xum xuê, từng chùm quả căng bóng. Ông Đồng chia sẻ: Năm 2014, gia đình tôi là một trong những hộ đầu tiên đưa cây mắc ca vào trồng xen cây cà phê ở xã Phổng Lái. Đây là loại cây lâm nghiệp trồng được trên đất bạc màu, có khả năng chịu được sương muối, chịu hạn, ít sâu bệnh hại, cây có chiều cao và tán lớn che bóng và chắn gió, sương muối cho cây cà phê. Ngoài ra, còn trồng xen thêm cây xoài, bưởi và thanh long, giúp gia đình tận dụng hết diện tích đất sản xuất, tăng độ phì nhiêu, tiết kiệm nước tưới, phân bón, giảm chi phí đầu tư, tăng gấp đôi thu nhập.

Đối với cây mắc ca, sau thu hoạch quả, gia đình tập trung tỉa cành, tạo tán, dọn vườn sạch sẽ, sau đó bón phân chuồng đã được ủ hoai mục, phân NPK cung cấp dinh dưỡng và quét vôi xung quanh gốc phòng, chống sâu bệnh để cây phát triển tốt cho vụ sau. Riêng năm nay, gia đình thu hơn 20 tấn quả mắc ca tươi, sản phẩm được Công ty TNHH MTV Đạt Thủy, huyện Mai Sơn, thu mua để chế biến tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Ngoài ra, với 3 ha cây thanh long trồng theo hướng hữu cơ, sản lượng đạt 30 tấn quả, được thị trường trong, ngoài tỉnh ưa chuộng và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Bên cạnh đó, gia đình còn thu 15 tấn cà phê, 4 tấn xoài; tổng thu nhập sau khi trừ chi phí đạt hơn 800 triệu đồng.

Năm 2023, ông Đồng đã tìm hiểu và đưa giống cà phê THA1 vào trồng thay thế diện tích cây xoài và một phần diện tích cây cà phê giống cũ. Sau một năm trồng thử nghiệm, cây cà phê THA1 sinh trưởng, phát triển tốt, gia đình ông đang tiếp tục chuyển đổi toàn bộ diện tích xoài, cà phê giống cũ sang trồng cây cà phê giống mới THA1.

Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông Đồng còn tận tình hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây mắc ca, thanh long ruột đỏ cho bà con nông dân trong và ngoài huyện đến học tập, trao đổi kinh nghiệm. Đặc biệt, vườn mắc ca của gia đình ông được Trung tâm Khoa học lâm nghiệp Tây Bắc thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam lựa chọn những cây trội, lấy mắt ghép để nhân giống.

Ghi nhận những thành tích, gia đình ông Trần Văn Đồng được UBND tỉnh công nhận danh hiệu hộ gia đình sản xuất tiêu biểu; Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen về thành tích trong phong trào thi đua “Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình và nông dân tỉnh Sơn La sản xuất, kinh doanh nông nghiệp giỏi”.