Trang bị kiến thức, kỹ năng cho người làm du lịch

Với đặc thù của tỉnh nông nghiệp, đa số các loại hình dịch vụ du lịch tại Sơn La được hình thành, phát triển tại vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Điển hình với các bản du lịch cộng đồng của dân tộc Thái, Mông với loại hình du lịch nông nghiệp. Những nông dân đồng bào dân tộc trở thành người trực tiếp làm du lịch, tạo nên các dịch vụ để phục vụ du khách. Bởi vậy, việc trang bị, bồi dưỡng kiến thức cho những người làm du lịch tại vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số là cần thiết.

Năm 2024, Sở VHTT&DL đã tổ chức 4 lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch cho 235 học viên đến từ các địa phương, như: Thành phố, Quỳnh Nhai, Mường La, Phù Yên... Học viên được truyền đạt những kiến thức, kỹ năng cơ bản trong kinh doanh dịch vụ du lịch, như: Giao tiếp, nghiệp vụ lễ tân, đặt phòng, phục vụ du khách lưu trú, nghiệp vụ buồng, chế biến món ăn, pha chế đồ uống… giải đáp những vấn đề thường gặp, cách xử lý tình huống trong giao tiếp, thực hành nghiệp vụ.

Chị Hoàng Thị Dung, Giám đốc HTX Du lịch cộng đồng bản Bon, xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai, chia sẻ: Chúng tôi học hỏi cách chế biến món ăn hấp dẫn từ nguyên liệu sẵn có đến cách thức giao tiếp, cách giới thiệu, quảng bá sản phẩm du lịch địa phương để thu hút du khách.

Trực tiếp giảng dạy lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch tại tỉnh Sơn La, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thanh Thủy, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, cho biết: Chúng tôi thường mở rộng thêm những vấn đề mang tính thực tiễn tại từng địa phương. Từ đó, trang bị cho học viên những kiến thức nền tảng và kỹ năng áp dụng vào phát triển các loại hình dịch vụ phù hợp, giúp khai thác tiềm năng và thế mạnh của từng địa phương, hình dung được cách thức xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp. 

Trong quý I/2025, Sở VHTT&DL tiếp tục mở lớp tập huấn nâng cao năng lực tổ chức về phát triển du lịch cộng đồng nông nghiệp, nông thôn cho 50 học viên. Ngoài ra, các địa phương trong tỉnh, nhất là ở vùng có du lịch phát triển, như: Mộc Châu, Vân Hồ, Quỳnh Nhai, Mường La… cũng thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn về du lịch, kiến thức du lịch, du lịch cộng đồng. Định hướng cho họ cách phát triển các dịch vụ phù hợp, tạo nguồn doanh thu từ du lịch.

Chuyên nghiệp hóa hướng dẫn viên du lịch

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Sơn La, số lượng hướng dẫn viên du lịch tăng cả về số lượng và chất lượng. Ngoài 28 hướng dẫn viên du lịch đã đã được Sở VHTT&DL cấp thẻ hoạt động, trên địa bàn Khu du lịch quốc gia Mộc Châu có trên 40 hướng dẫn viên được quản lý và bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên, Các địa phương khác trong tỉnh cũng có hàng chục hướng dẫn viên thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm tại các khu quản lý di tích hoặc hoạt động không chuyên tại các khu, điểm du lịch. Đây là lực lượng quan trọng của ngành du lịch, góp phần kết nối, quảng bá, tạo yếu tố hấp dẫn du khách tại mỗi điểm đến, được coi như là những “đại sứ” du lịch của Sơn La.

Thành lập từ năm 2022, Câu lạc bộ Hướng dẫn viên du lịch - văn hóa thị xã Mộc Châu hiện có 40 thành viên, gồm 2 thành viên có thẻ hướng dẫn viên du lịch quốc tế, 28 thẻ nội địa, còn lại là hướng dẫn viên tại các điểm du lịch.

Chị Hoàng Việt Hà, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, thông tin: Sau hơn 3 năm hoạt động, câu lạc bộ đã đã tổ chức đón hơn 13.000 khách ngoại tỉnh, hơn 5.000 khách nội tỉnh. Phối hợp với các công ty lữ hành, như: Mộc Châu Mộc, Lâm Huy Travel, Vietflow, Hà Nội open touris… để tư vấn các tour, điểm đến trên địa bàn huyện; thường xuyên tham gia các famtrip nội tỉnh, ngoại tỉnh để kết nối nhu cầu, nắm bắt xu hướng du lịch.

Tại Quỳnh Nhai, các dịch vụ du lịch vùng lòng hồ phát triển mạnh, các doanh nghiệp, HTX vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa chú trọng đến đội ngũ hướng dẫn viên du lịch. Chị Lù Thị Nhàn, hướng dẫn viên du lịch, Công ty cổ phần Du lịch Quỳnh Nhai TRAVEL, chia sẻ: Chúng tôi phải hiểu rõ về các điểm đến, các di tích, lịch sử của lòng hồ Quỳnh Nhai để giới thiệu cho du khác, đồng thời, hướng dẫn du khách thực hiện các quy định mặc áo phao, vừa đảm bảo an toàn vừa hấp dẫn trong các chuyến đi trên sông.

Hằng năm, Sở VHTT&DL phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị có liên quan, như: Vụ Lữ hành, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, các cơ sở đào tạo trong và ngoài tỉnh thực hiện thẩm định hồ sơ, cấp thẻ hướng dẫn viên du lịch. 

Năm 2025, Sở VHTT&DL tiếp tục tổ chức các cuộc thi du lịch, trong đó, có Cuộc thi thiết kế Tour và thuyết minh du lịch tỉnh Sơn La. Cuộc thi dành cho các tổ chức, cá nhân đang tham gia hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh, trọng tâm hướng đến các hướng dẫn viên du lịch, người yêu thích du lịch. Đây là cơ hội để các hướng dẫn viên được thể hiện khả năng sáng tạo trong thiết kế tour du lịch, kỹ năng thuyết minh, giới thiệu điểm đến hấp dẫn của tỉnh.

Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực du lịch

Theo định hướng của tỉnh Sơn La về phát triển nguồn nhân lực du lịch giai đoạn đến 2030 là ưu tiên phát triển nguồn nhân lực du lịch theo cơ cấu hợp lý, bảo đảm số lượng, chất lượng, cân đối về cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo, đáp ứng yêu cầu hội nhập. Nâng cao chất lượng nhân lực du lịch cả về quản lý Nhà nước, quản trị doanh nghiệp và kỹ năng nghề du lịch, chú trọng đào tạo nhân lực lao động lành nghề tại các cơ sở lưu trú, các khu điểm du lịch.

Ông Trần Xuân Việt, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL, cho biết: Hằng năm, ngành đã xây dựng kế hoạch tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ du lịch với hình thức đa dạng, phong phú, đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo nhân lực du lịch. Phối hợp tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành tiếng Anh, bếp, buồng, bàn cho các đối tượng tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch, nhất là tại các khu, điểm du lịch trọng điểm của tỉnh.

Hiện nay, toàn tỉnh có gần 7.000 lao động trực tiếp trong lĩnh vực du lịch, trong đó, lao động đã qua đào tạo chiếm 60%. Sơn La đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng lượt khách đạt từ 10-12 triệu lượt, doanh thu du lịch đạt từ 14.432 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 20-30%/năm; đồng thời, tạo 13.000 - 15.000 việc làm trong lĩnh vực du lịch, tăng trưởng về nguồn lao động trong lĩnh vực du lịch đạt bình quân 20 - 30%/năm.

Với mục tiêu đó, Sở VHTT&DL không ngừng đổi mới các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực địa phương, vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch. Ưu tiên phát triển các loại hình du lịch hấp dẫn, xây dựng sản phẩm du lịch độc đáo, khác biệt, chuyên nghiệp, bền vững, phát huy tiềm năng, lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, văn hóa, phấn đấu đưa du lịch Sơn La trở thành điểm đến an toàn hấp dẫn vùng Tây Bắc.