Với 7 dân tộc cùng sinh sống, khu vực lòng hồ Quỳnh Nhai có đời sống văn hóa phong phú, thể hiện qua các lễ hội, nghi lễ truyền thống gắn với tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng. Tiêu biểu như: Lễ hội Gội đầu, Lễ hội Đua thuyền truyền thống, Lễ hội Kin Pang Then, Tết Xíp Xí, Lễ buộc chỉ cổ tay... Cùng với lễ hội, ẩm thực là một trong những nét hấp dẫn của vùng lòng hồ. Những món ăn mang đậm hương vị núi rừng và sông nước như cá nướng pa pỉnh tộp đậm vị mắc khén, rêu đá suối, thịt gác bếp và xôi ngũ sắc.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai, cho biết: Xã định hướng quy hoạch không gian du lịch theo hướng liên kết giữa các địa phương vùng lòng hồ; hỗ trợ người dân khôi phục, phát triển các làng nghề truyền thống, xây dựng các sản phẩm OCOP đặc trưng mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa. Đồng thời, tập trung đầu tư hạ tầng giao thông kết nối, thu hút doanh nghiệp phát triển du lịch văn hóa, trải nghiệm, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Văn hóa của đồng bào dân tộc Thái trắng là một trong những nét đặc trưng của vùng đất Quỳnh Nhai. Dọc các bản làng bên sông Đà, những nếp nhà sàn truyền thống, trang phục áo cóm với hàng cúc bạc, khăn piêu thêu hoa văn rực rỡ vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày. Bản sắc ấy còn được thể hiện qua tiếng đàn tính tẩu ngân vang, câu khắp trữ tình và điệu xòe uyển chuyển trong các sinh hoạt cộng đồng, tạo nên không gian văn hóa hấp dẫn du khách. Người Thái trắng còn lưu giữ nhiều nghề thủ công truyền thống như đan lát, làm đàn tính, làm đệm, dệt khăn và chế tác sản phẩm lưu niệm từ thổ cẩm. Qua bàn tay khéo léo của người thợ, những nan tre, mây trở thành gùi, giỏ đựng cá, nia, nong phục vụ sinh hoạt.

Chị Nguyễn Thị Thu Hà, du khách đến từ thành phố Hà Nội, chia sẻ: Những trải nghiệm về văn hóa, ẩm thực và đời sống của đồng bào các dân tộc tại vùng lòng hồ Quỳnh Nhai để lại cho chúng tôi nhiều ấn tượng. Không chỉ được tham quan cảnh đẹp, chúng tôi còn có cơ hội trực tiếp tìm hiểu những nét văn hóa mà trước đây chưa có dịp trải nghiệm.

Nếu văn hóa Thái trắng tạo nên nét đặc trưng của các bản làng ven sông Đà thì ở xã Mường Chiên, văn hóa Mông lại mở ra hướng trải nghiệm khác biệt. Với độ cao 1.823 m, cùng cảnh quan thiên nhiên còn hoang sơ, khu vực này có tiềm năng phát triển du lịch leo núi, khám phá thiên nhiên. Xã Mường Chiên đang vận động người dân tham gia khai thác lợi thế, đồng thời đầu tư mở rộng các tuyến đường kết nối, tạo thuận lợi cho du khách. Đặc biệt, nghệ thuật tạo hoa văn bằng sáp ong trên nền vải lanh của đồng bào Mông vẫn được gìn giữ, mở ra cơ hội để du khách trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu nghề thủ công truyền thống.

Ông Giàng A Tạo, Trưởng bản Khâu Pùm, chia sẻ: Được xã quan tâm hỗ trợ mở đường giao thông và tổ chức các lớp tập huấn về phát triển du lịch, bà con trong bản rất phấn khởi. Chúng tôi đang vận động các hộ cùng tham gia, chủ động học hỏi cách làm du lịch, giới thiệu nghề truyền thống và những nét văn hóa của dân tộc mình đến du khách. Mong muốn của bà con là có thêm việc làm, tăng thu nhập ngay tại bản.

Các giá trị văn hóa truyền thống cùng lợi thế cảnh quan thiên nhiên đang mở ra hướng phát triển giàu tiềm năng cho du lịch khu vực Quỳnh Nhai. Việc khai thác di sản gắn với xây dựng sản phẩm trải nghiệm đặc trưng, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến, đồng thời tạo thêm sinh kế, cải thiện thu nhập cho người dân. Đây cũng là nền tảng để du lịch vùng lòng hồ phát triển bền vững, từng bước khẳng định dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Tây Bắc.