Ấn tượng khi đến với Sơn La, chị Trương Ý Nhi, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: Đến Sơn La, điều tôi ấn tượng không chỉ bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, khí hậu mát mẻ. Tôi đặc biệt thích hương vị những món ăn ở đây, nhất là ẩm thực truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Đó là những gia vị hăng nồng, cay tê của tỏi, ớt, mắc khén trong bát chẳm chéo hay những món ăn được chế biến từ nguyên liệu tươi ngon, những món nướng, món cơm lam có hương vị rất đặc trưng núi rừng, không thể trộn lẫn. Và khi được thưởng thức ẩm thực dân tộc trong không gian nhà sàn truyền thống, xung quanh là suối chảy, khung cảnh thơ mộng, mang lại một trải nghiệm thật sự ấn tượng, khó quên cho chuyến đi khám phá vùng cao. 

Nhận thức rõ được vai trò quan trọng của ẩm thực trong phát triển du lịch, các khu, điểm du lịch, các homestay, nhà hàng, khách sạn trên địa bàn tỉnh Sơn La từ lâu đã đưa ẩm thực dân tộc vào thực đơn phục vụ du khách. Những món ăn có sự chọn lọc, cải tiến đảm bảo sự hài hòa giữa việc giữ hương vị truyền thống và phong cách hiện đại trở thành yếu tố tạo nên sức hút riêng tại mỗi điểm dừng chân của du khách. Điển hình là tại các nhà hàng, khu lưu trú tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, hiện đang duy trì Câu lạc bộ đầu bếp Mộc Châu, quy tụ 25 thành viên là các chủ nhà hàng, đầu bếp tạo môi trường liên kết, chia sẻ kinh nghiệm phát triển ẩm thực phục vụ du lịch.

Ông Nguyễn Đình Tuân, chủ nhiệm CLB Đầu bếp Mộc Châu, chủ chuỗi Nhà hàng ẩm thực Tuân Gù, chia sẻ: Kinh nghiệm chung về chế biến ẩm thực phục vụ du lịch của các thành viên CLB là có sự học hỏi, sáng tạo, cải tiến từ ẩm thực các dân tộc. Với riêng chuỗi Nhà hàng Tuân Gù, chúng tôi chú trọng trong việc lựa chọn nguyên liệu tại địa phương, sáng tạo trong khâu sử dụng gia vị đặc trưng của Tây Bắc và cách bài trí đẹp mắt nhằm phục vụ đa dạng khách hàng. 

Cũng với cách sáng tạo từ ẩm thực dân tộc, Khu du lịch Pauon Ecolakes lại có cách riêng để tạo ấn tượng với du khách về những món ăn mang đặc trưng của vùng lòng hồ sông Đà. Anh Nguyễn Mạnh Tuân, Giám đốc Khu du lịch Pauon Ecolakes, xã Quỳnh Nhai, cho hay: Với đặc thù du lịch vùng sông nước, chúng tôi lựa chọn các loại cá đánh bắt từ sông Đà là nguyên liệu chính cho những món ăn chủ đạo của ẩm thực nhà hàng tại khu du lịch. Đặc biệt là món gỏi cá của đồng bào Thái, chúng tôi chế biến sáng tạo cách kết hợp gia vị, rong biển và đồ ăn kèm tạo nên hương vị rất riêng, giúp món ăn giữ được độ tươi ngon, ngọt thịt và hấp dẫn. 

Tại vùng đô thị sầm uất, như: Phường Tô Hiệu, Chiềng Cơi, Chiềng Sinh, điểm nhấn của du lịch khu vực này chính là ẩm thực dân tộc độc đáo. Không ít nhà hàng ẩm thực dân tộc đã trở thành điểm đến nổi tiếng, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng mỗi du khách khi đến với phố núi. Nhiều năm trung thành với phong cách mang đặc trưng văn hóa dân tộc Thái, nhà hàng Nàng Ban Sính Quang, phường Chiềng Cơi chuyên về ẩm thực dân tộc được nhiều thực khách yêu thích, là lựa chọn khi muốn giới thiệu đến bạn bè về ẩm thực Sơn La.

Bà Quàng Thị Cương, chủ nhà hàng Nàng Ban Sính Quang, nói: Với mong muốn mang đến cho thực khách trải nghiệm trọn vẹn về văn hóa của dân tộc Thái, chúng tôi đã thiết kế nhà hàng với kiến trúc nhà sàn truyền thống, có không gian giao lưu văn nghệ cộng đồng, mọi chi tiết về trang trí đều mang bản sắc dân tộc. Đặc biệt là ẩm thực mang đặc trưng của người Thái Đen ở Sơn La với những món ăn truyền thống, như: Cá nướng, gà nướng, cơm lam, thịt gác bếp… Qua ẩm thực, chúng tôi muốn được góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Thái và giới thiệu nét đẹp ấy đến với mọi người.

Việc khai thác thế mạnh từ ẩm thực đã giúp nâng cao giá trị du lịch và góp phần không nhỏ bảo tồn những công thức chế biến cổ truyền vốn có nguy cơ mai một. Sơn La hiện nay đã hình thành được một hệ thống các sản phẩm OCOP đa dạng từ ẩm thực dân tộc, như: Thịt trâu gác bếp, ba chỉ hun khói, thịt lợn héo, lạp sườn hun khói, tương thúa ố, măng ớt, cá chua, thịt chua, cơm lam, bánh dày, chẳm chéo… Những đặc sản này góp phần làm đa dạng thêm dòng sản phẩm ẩm thực đặc trưng, giúp sức hút của du lịch Sơn La lan tỏa xa hơn.

Bằng cách sáng tạo dựa trên sự tôn trọng giá trị truyền thống, ẩm thực dân tộc đang trở thành yếu tố cốt lõi tạo nên sự hấp dẫn và sức cạnh tranh khác biệt cho du lịch Sơn La, giúp du lịch vùng cao không chỉ dừng lại ở những trải nghiệm thị giác, mà còn chạm đến mọi giác quan, cảm xúc sâu sắc, đưa Sơn La trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình du lịch Tây Bắc.