Là điểm đến nổi tiếng với biển mây, những cánh rừng nguyên sinh và khí hậu mát mẻ quanh năm, xã Tà Xùa ngày càng thu hút đông đảo du khách yêu thích khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa. Bên cạnh vẻ đẹp của núi rừng, các homestay do đồng bào Mông làm chủ mang đến cho du khách cơ hội thưởng thức ẩm thực truyền thống, nhâm nhi trà Shan tuyết cổ thụ, tìm hiểu nghề thêu, nghệ thuật múa khèn và cảm nhận nhịp sống bình yên giữa bản làng vùng cao. Chính những giá trị văn hóa được gìn giữ và giới thiệu một cách chân thực đã tạo nên sức hút riêng, góp phần đưa du lịch cộng đồng ở Tà Xùa ngày càng khởi sắc. Tà Xùa hiện có 148 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó 88 hộ kinh doanh nhà nghỉ cộng đồng. Sáu tháng đầu năm 2026, toàn xã đón gần 56.000 lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt 54 tỷ đồng, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân.

Chị Cầm Thị Phương Thúy, du khách đến từ thành phố Hà Nội, chia sẻ: Tôi rất ấn tượng với cảnh sắc thiên nhiên, biển mây và sự mến khách của người dân Tà Xùa. Được lưu trú tại homestay, thưởng thức ẩm thực truyền thống và trải nghiệm văn hóa của đồng bào Mông giúp tôi hiểu hơn về cuộc sống vùng cao. Đây là chuyến đi rất đáng nhớ.

Ở xã Ngọc Chiến cũng đang phát huy lợi thế tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa để phát triển du lịch cộng đồng. Suối khoáng nóng tự nhiên, những ngôi nhà mái pơ mu hàng trăm năm tuổi cùng không gian bản làng yên bình trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Những năm gần đây, địa phương đẩy mạnh chỉnh trang bản làng, đầu tư hạ tầng, xây dựng các điểm tham quan, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo động lực phát triển du lịch bền vững.

Homestay Kiêm Lai, bản Nà Tâu là một trong những mô hình tiêu biểu của du lịch cộng đồng ở Ngọc Chiến. Được xây dựng theo kiến trúc nhà sàn truyền thống của dân tộc Thái bằng gỗ pơ mu, homestay kết hợp lưu trú, ẩm thực và giao lưu văn nghệ, mỗi năm đón gần 500 lượt khách, tạo việc làm thường xuyên cho 3 lao động địa phương. Chị Lò Thị Lai, chủ homestay, chia sẻ: Chúng tôi luôn giữ gìn không gian nhà sàn và những nét văn hóa truyền thống để du khách có những trải nghiệm chân thực. Khi du lịch phát triển, người dân có thêm thu nhập và càng có ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc.

Hiện nay, xã Ngọc Chiến có 35 homestay và nhà nghỉ, đáp ứng nhu cầu phục vụ khoảng 120.000 lượt khách mỗi năm, doanh thu từ du lịch đạt khoảng 10 tỷ đồng. Khác với nhiều điểm đến phát triển theo hướng hiện đại, các homestay ở Ngọc Chiến vẫn giữ gìn kiến trúc truyền thống, tạo nên nét riêng cho du lịch cộng đồng. Du khách đến đây được tắm suối khoáng nóng, thưởng thức ẩm thực dân tộc, tìm hiểu nghề truyền thống và trải nghiệm đời sống văn hóa của người dân bản địa. Địa phương cũng thường xuyên tổ chức tập huấn nghiệp vụ, nâng cao kỹ năng phục vụ, từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, chuyên nghiệp.

Toàn tỉnh hiện có 644 cơ sở lưu trú du lịch. Từ đầu năm đến nay, Sơn La đón khoảng 3,4 triệu lượt khách, doanh thu đạt gần 3.490 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của các sản phẩm du lịch gắn với thiên nhiên và bản sắc văn hóa, tạo động lực để các địa phương tiếp tục phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và quảng bá hình ảnh Sơn La đến với du khách trong và ngoài nước.

Bà Lê Thị Hồng Anh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Du lịch cộng đồng đang góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Thời gian tới, ngành tiếp tục hỗ trợ nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, hướng tới xây dựng du lịch Sơn La phát triển bền vững.

Từ việc khai thác hiệu quả lợi thế cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa, du lịch cộng đồng đang trở thành hướng đi bền vững của du lịch Sơn La. Khi người dân vừa là chủ thể gìn giữ văn hóa, vừa trực tiếp hưởng lợi từ phát triển du lịch, các bản làng vùng cao có thêm động lực phát triển kinh tế, bảo tồn những giá trị truyền thống và góp phần xây dựng du lịch Sơn La ngày càng chuyên nghiệp, hấp dẫn và bền vững.