Theo danh mục kiểm kê di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh của tỉnh, toàn tỉnh hiện có 23 danh lam thắng cảnh. Trong đó, có 2 danh thắng được xếp hạng cấp quốc gia (Hang Dơi và hồ Chiềng Khoi), 8 thắng cảnh xếp hạng cấp tỉnh và 13 danh lam thắng cảnh chưa được xếp hạng. Phần lớn các danh thắng này là hệ thống hang động nguyên sơ và các thác nước tự nhiên phân bố tại nhiều xã, phường trong tỉnh. Đây chính là “nguồn tài nguyên xanh” dồi dào, là tiền đề để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm và nghỉ dưỡng, cần được nghiên cứu bảo tồn, khai thác đúng hướng để phát huy giá trị.

Nổi bật là danh lam thắng cảnh thác Dải Yếm, phường Mộc Châu, nhiều năm nay đã được biết đến là điểm du lịch hấp dẫn tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu. Thác nước có chiều cao hơn 100 m, chia thành 2 nhánh chính với các tầng bậc, nước đổ trắng xóa như dải lụa tạo nên một khung cảnh vừa hùng vĩ, vừa nên thơ. Ông Đinh Hồng Phúc, Phó Giám đốc Công ty cổ phần du lịch Pha Luông, thông tin: Thác Dải Yếm là một trong những điểm đến được Công ty đầu tư phát triển dịch vụ du lịch trải nghiệm. Hiện nay, Khu du lịch sinh thái thác Dải Yếm đã được đầu tư nhiều hạng mục lớn như cầu kính tình yêu, chòi vọng cảnh, chợ phiên, đồi hoa, hồ hoa 4 mùa... Chúng tôi gắn phát triển du lịch với bảo vệ cảnh quan nguyên sơ của thắng cảnh, mang đến trải nghiệm ấn tượng và không gian thực sự thư giãn, gần gũi thiên nhiên cho du khách.

Cũng tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, nhiều danh thắng đã và đang được khai thác phục vụ du lịch. Điển hình như Hang Dơi tại phường Mộc Sơn, tọa lạc ngay trên quốc lộ 6, có hệ thống điện chiếu sáng, lối đi được đầu tư khá bài bản, đáp ứng nhu cầu tham quan của nhân dân và du khách. Hay thác Nàng Tiên thuộc địa phận bản Nà Chá, xã Tô Múa với cảnh quan tuyệt đẹp, nên thơ đã được HTX Nông nghiệp du lịch - dịch vụ Chiềng Khoa khai thác phục vụ du lịch từ nhiều năm nay. Dù các dịch vụ tại đây chưa được chuyên nghiệp nhưng sức hút của danh thắng này chính là sự nguyên sơ và hệ sinh thái rừng bao quanh gần như còn nguyên vẹn. Các tầng thác nối tiếp nhau với màu nước xanh ngọc bích đặc trưng tạo nên một không gian thoát tục, trở thành điểm đến lý tưởng cho những du khách muốn rời xa ồn ào đô thị, tìm về với thiên nhiên.

Đến trải nghiệm tại thác Nàng Tiên, bản Nà Chá, xã Tô Múa, chị Lê Hoài Thương, du khách đến từ Thành phố Hà Nội, chia sẻ: Tôi đã từng đến nhiều nơi và cảm thấy rằng thác Nàng Tiên có một sức hút rất riêng, đặc biệt là hồ nước trong xanh dưới chân thác, ẩn mình giữa núi rừng như “tuyệt tình cốc”. Dịch vụ ở đây cũng mang tính gần gũi, hệ thống chòi ngắm, nhà sàn, cầu tre hòa hợp với thiên nhiên, không gian chan hòa, trong lành, mát mẻ. Đó là điều mà những người sống lâu năm ở nơi đô thị vô cùng yêu thích.

Nhiều danh thắng khác cũng đang được biết đến và hình thành các dịch vụ nhỏ lẻ kết nối các tour, tuyến du lịch trên địa bàn đưa khách đến trải nghiệm như hang động bản Ôn, phường Thảo Nguyên; thác Tạt Nàng, suối cá bản Bướt, xã Vân Hồ; hay hang Chi Đảy, xã Yên Sơn; hang Nhả Nhung, hồ Chiềng Khoi, xã Yên Châu; hang Hằng, hang Pác Pa, xã Xuân Nha... Các danh lam thắng cảnh đều sở hữu tiềm năng lớn về du lịch song thực tế, việc khai thác phát triển thành dịch vụ thực sự hấp dẫn vẫn còn nhiều thách thức. Trong đó, khó khăn lớn nhất là hạ tầng giao thông tiếp cận, cần nguồn lực đầu tư lớn để hình thành dịch vụ chuyên nghiệp, mở lối đi, trạm dừng nghỉ, hệ thống điện chiếu sáng cùng các dịch vụ đi kèm... Do vậy, đa số các danh thắng vẫn ở dạng “tiềm năng”.

Ông Trần Xuân Việt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thông tin: Thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu các giải pháp về bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn. Thông qua đó, từng bước gắn kết công tác bảo tồn với phát triển du lịch, biến các di tích trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần giáo dục truyền thống, quảng bá hình ảnh và thúc đẩy tăng trưởng du lịch bền vững của địa phương.

Với những bước đi bài bản và định hướng đúng đắn từ các cấp chính quyền, tin rằng trong tương lai không xa, Sơn La sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Tây Bắc, điểm hẹn giao thoa giữa thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa đa dạng, nơi mà mỗi hang động, mỗi dòng thác đều kể lên một câu chuyện đầy sức sống về vùng đất và con người nơi đây.