Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông có diện tích khoảng 4.760 km2, trải rộng trên địa bàn 22 xã, phường ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng bao gồm: Bắc Gia Nghĩa, Nam Gia Nghĩa, Đông Gia Nghĩa, Quảng Phú, Nâm Nung, Nam Đà, Krông Nô, Cư Jút, Đắk Wil, Nam Dong, Đắk Mil, Đắk Sắk, Thuận An, Đức Lập, Đắk Song, Đức An, Thuận Hạnh, Trường Xuân, Tà Đùng, Quảng Khê, Quảng Sơn, Quảng Hòa. Đây là không gian hội tụ nhiều giá trị nổi bật về địa chất, cảnh quan thiên nhiên, đa dạng sinh học cùng bản sắc văn hóa đặc trưng của các dân tộc bản địa. Năm 2020, khu vực này được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn cho biết, để phát huy hiệu quả các giá trị của Công viên địa chất trong giai đoạn mới, UBND tỉnh đã ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát triển Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Quy chế được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam và các tiêu chí, khuyến nghị của UNESCO, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Theo quy chế, Công viên địa chất được phân thành ba vùng chức năng gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng phát triển bền vững nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đối với các điểm, cụm điểm di sản địa chất, văn hóa và thiên nhiên, việc xác định vùng lõi và vùng đệm được thực hiện trên cơ sở mối liên kết về không gian, giá trị và tính toàn vẹn của di sản. Trong đó, vùng lõi được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm giữ gìn nguyên trạng các giá trị nổi bật; vùng đệm có chức năng hạn chế tác động từ các hoạt động phát triển còn vùng phát triển bền vững là không gian tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội hài hòa với yêu cầu bảo tồn.

Để bảo đảm thực thi hiệu quả các quy định bảo vệ di sản, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi xâm hại di sản, ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường và đa dạng sinh học trong vùng Công viên địa chất. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo vệ và phát huy giá trị Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Song song với nhiệm vụ bảo tồn, tỉnh Lâm Đồng chú trọng khai thác các tiềm năng của Công viên địa chất thông qua phát triển du lịch địa chất, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Các dự án đầu tư, xây dựng hạ tầng và phát triển sản phẩm du lịch trong khu vực phải bảo đảm không làm suy giảm giá trị di sản, cảnh quan và môi trường tự nhiên.

Theo định hướng của tỉnh, việc phát triển Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông tuân thủ nguyên tắc “Phát triển để bảo tồn, bảo tồn để phát triển”, phù hợp với các tiêu chí của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO. Trong đó, các mô hình du lịch cộng đồng, sản phẩm đặc trưng, nghề truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa được khuyến khích phát triển nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập và xây dựng sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Cùng với đó, tỉnh Lâm Đồng sẽ huy động các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nguồn xã hội hóa, hợp tác quốc tế và các nguồn hợp pháp khác để phục vụ công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản. Hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ số và hợp tác với các tổ chức quốc tế cũng được tăng cường nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá hình ảnh Công viên địa chất. UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm cơ quan đầu mối tham mưu, điều phối công tác quản lý, bảo vệ và phát triển Công viên địa chất; đồng thời chủ trì chuẩn bị các nội dung phục vụ công tác tái thẩm định theo yêu cầu của UNESCO. Các sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương trong vùng Công viên địa chất có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, bảo đảm mọi hoạt động đầu tư, khai thác và phát triển đều tuân thủ các quy định về bảo tồn di sản.

Việc tăng cường các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát triển Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông nhằm góp phần gìn giữ lâu dài các giá trị địa chất, văn hóa và sinh thái đặc sắc của khu vực; đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và bền vững ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng.