Chiềng Lao là vùng đất ven sông Đà, nơi sinh sống của 5 dân tộc Thái, Mông, Kháng, La Ha và Kinh, lưu giữ nhiều phong tục, tập quán gắn bó mật thiết với thiên nhiên. Thời gian gần đây, xã đã tổ chức các hoạt động như Ngày hội hái rêu; phiên chợ xanh tại bản Phiêng Phả; thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia. Ngày hội tái hiện sinh hoạt truyền thống của đồng bào các dân tộc ven sông Đà, giới thiệu các sản vật địa phương, ẩm thực dân gian, trò chơi truyền thống và làn điệu dân ca đặc sắc, tạo nên không gian trải nghiệm sinh động, gần gũi.

Bà Quàng Thị Nghiên, bản Pá Hợp, xã Chiềng Lao, cho biết: Trước đây, các sinh hoạt như hái rêu, họp chợ chỉ diễn ra trong đời sống hằng ngày. Nay trở thành ngày hội, bà con rất phấn khởi khi nét văn hóa quen thuộc được nhiều người biết đến. Gia đình tôi tham gia nấu món rêu đá, bán sản vật địa phương, vừa tăng thu nhập, vừa tự hào giới thiệu văn hóa dân tộc tới du khách.

Ông Vũ Minh Thái, Chủ tịch UBND xã Chiềng Lao, các lễ hội truyền thống không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn quảng bá hình ảnh quê hương, tạo nền tảng phát triển du lịch cộng đồng. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng, khuyến khích người dân tham gia làm du lịch gắn với lễ hội và cảnh quan vùng lòng hồ sông Đà.

Tại Quỳnh Nhai, nghi lễ Tết Xíp xí của đồng bào Thái trắng đang trở thành điểm nhấn văn hóa - du lịch hấp dẫn. Diễn ra vào ngày 14/7 âm lịch hằng năm, Tết Xíp xí mang ý nghĩa tạ ơn tổ tiên, cầu mong mùa màng tốt tươi, gia đình bình an. Trong không gian lễ hội, những mâm cỗ truyền thống, điệu xòe, lời khắp, trò chơi dân gian được tái hiện sinh động, thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham gia, trải nghiệm.

Anh Nguyễn Quang Huy, du khách đến từ phường Hồng Hà, thành phố Hà Nội, chia sẻ: Chúng tôi đến Quỳnh Nhai du lịch đúng dịp địa phương tổ chức Tết Xíp xí nên có cơ hội trực tiếp tham dự lễ hội, trải nghiệm múa xòe, thưởng thức ẩm thực truyền thống, giúp chúng tôi hiểu thêm về văn hóa địa phương và mong muốn quay lại Sơn La vào những mùa lễ hội sau.

Hiện nay, toàn tỉnh duy trì và tổ chức hàng trăm lễ hội truyền thống lớn nhỏ hàng năm, gắn với đời sống sinh hoạt văn hóa của đồng bào các dân tộc. Thông qua hệ thống hơn 2.000 nhà văn hóa bản, tiểu khu, các lễ hội được tổ chức ngay tại cơ sở, tạo không gian để cộng đồng gìn giữ phong tục, tập quán và giới thiệu văn hóa địa phương tới du khách. Năm 2025, Sơn La đón khoảng 5,38 triệu lượt khách du lịch, cho thấy tiềm năng lớn trong việc đưa lễ hội truyền thống trở thành điểm nhấn của các sản phẩm du lịch trải nghiệm.

Tuy nhiên, để lễ hội thực sự phát huy vai trò trong phát triển du lịch, việc tổ chức và khai thác cần có định hướng rõ ràng. Các địa phương cần lựa chọn những lễ hội tiêu biểu, gắn với không gian sinh hoạt cộng đồng tại các nhà văn hóa cơ sở; tránh dàn trải, hình thức, đồng thời bảo đảm giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.

Ông Trần Xuân Việt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, nhấn mạnh: Sơn La có lợi thế lớn về văn hóa các dân tộc với nhiều lễ hội đặc sắc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội truyền thống cần gắn với phát triển du lịch bền vững; khai thác theo hướng giữ nguyên bản sắc, lấy cộng đồng làm chủ thể, đồng thời xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm phù hợp với nhu cầu của du khách.

Khi lễ hội truyền thống được tổ chức bài bản, gắn với không gian sinh hoạt cộng đồng và nhu cầu trải nghiệm của du khách, các giá trị văn hóa lâu đời không chỉ được gìn giữ và phát huy, mà còn trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.