Xã Ngọc Chiến được ví như miền quê “cổ tích” với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, còn giữ nét hoang sơ, bản làng thanh bình, nổi tiếng với suối khoáng nóng bản Lướt, mùa hoa sơn tra tại bản Nậm Nghẹp, các điểm leo núi Tà Tao, Tà Dê, Tà Chì Nhù, không gian văn hóa các dân tộc La Ha, Mông và các điểm văn hóa tâm linh đang ngày càng được quan tâm khai thác. Còn xã Mường La lại có các điểm đến, như: Khu du lịch sinh thái Tát Phạ tại bản Nong Luồng, đỉnh Pu Ta Kềnh, ruộng bậc thang Cát Lình, suối khoáng nóng bản Ít, công trình thủy điện và lòng hồ thủy điện Sơn La.

Việc phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa đang mở ra cơ hội tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân. Theo thống kê, từ tháng 5 đến nay, 2 xã Mường La, Ngọc Chiến đã đón gần 15.000 lượt khách, tổng doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 6,5 tỷ đồng.

Tuy nhiên, phần lớn các điểm du lịch trên tuyến Mường La - Ngọc Chiến nằm ở khu vực đồi núi, địa hình dốc, có nhiều khe suối, thác nước. Trong mùa mưa, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng và chia cắt giao thông luôn hiện hữu. Riêng trong tháng 7 vừa qua, 2 xã đã bị thiệt hại nặng nề về hạ tầng, tài sản, hoa màu, hư hỏng hệ thống giao thông kết nối.

Chị Cà Thị Thủy, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Mường La, cho biết: Trước ảnh hưởng của mưa lũ, xã thường xuyên rà soát các tuyến đường, khu vực có nguy cơ sạt lở; huy động lực lượng, phương tiện xử lý đất đá, bùn đất trên mặt đường, khơi thông hệ thống thoát nước, bảo đảm giao thông đến các khu, điểm du lịch. Những vị trí còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn tiếp tục được theo dõi, cảnh báo và xử lý phù hợp với tình hình thực tế.

Đảm bảo an toàn cho du khách, xã Mường La tăng cường kiểm tra các điểm du lịch, hướng dẫn hộ kinh doanh, người dân và du khách không đến những khu vực có nguy cơ sạt lở. Tại điểm du lịch bản Ít, mưa lũ vừa qua cũng gây thiệt hại một số hạng mục. Anh Cà Văn Ngắm, chủ cơ sở kinh doanh tại đây, thông tin: Mưa lũ làm thiệt hại ao cá, bồn hoa phục vụ hoạt động trải nghiệm, check-in. Gia đình đã chủ động khắc phục, sửa chữa, bảo đảm điều kiện để đón khách du lịch tới ngắm cảnh vào mùa lúa chín.

Các cơ sở lưu trú cũng chủ động thích ứng với diễn biến thời tiết. Gia đình chị Lò Thị Chương, bản Mường Trai, xã Mường La hiện duy trì 1 phòng nghỉ cộng đồng, 2 phòng đôi và 2 bungalow, sức chứa khoảng 18 người. Chị Chương chia sẻ: Vào mùa mưa lũ, gia đình thường xuyên cập nhật dự báo thời tiết, chủ động tư vấn, thông tin đến du khách lựa chọn thời điểm phù hợp đến du lịch; hạn chế tổ chức các hoạt động ngoài trời, như: Chèo thuyền kayak, tham quan lòng hồ để đảm bảo an toàn. Cùng với đó, khuyến khích du khách lựa chọn các hoạt động phù hợp, như: Tìm hiểu đời sống, văn hóa người dân bản địa.

Tại bản Nậm Nghẹp, xã Ngọc Chiến, mưa lũ trong đợt tháng 7 vừa qua đã gây sạt lở tại nhiều vị trí trên tuyến đường vào bản. Ông Kháng A Sáy, Trưởng bản Nậm Nghẹp, thông tin: Bản đã huy động máy móc cùng người dân dọn đất đá các khu vực bị sạt lở, bảo đảm đi lại an toàn cho nhân dân và du khách. 

Xã Mường La và Ngọc Chiến là địa bàn có hoạt động du lịch quanh năm, mỗi mùa có một sản phẩm đặc trưng. Đặc biệt, từ tháng 8 đến tháng 10 là dịp cao điểm của du lịch trải nghiệm, gắn với mùa lúa chín và mùa thu hái quả sơn tra. Vì vậy, yêu cầu bảo đảm an toàn cho du khách càng được các địa phương chú trọng.

Anh Lò Văn Thoa, Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc Chiến, cho biết: Xã xác định phát triển du lịch phải gắn với chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo đảm an toàn cho du khách. Cùng với khắc phục hạ tầng, địa phương tăng cường rà soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, ngập úng; kịp thời cảnh báo, khoanh vùng, tạm dừng hoạt động tại những khu vực không bảo đảm an toàn. Xã đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, nâng cao ý thức đảm bảo an toàn du lịch mùa mưa lũ đến các cơ sở kinh doanh dịch vụ, du khách.

Bên cạnh đó, các địa phương đã phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp lữ hành chủ động xây dựng, kết nối các tour, tuyến phù hợp với điều kiện thực tế trong mùa mưa lũ. Trong đó, có tour kết nối liên vùng từ Tà Xùa, Bắc Yên, Mường La, Ngọc Chiến đến các địa phương như Mù Cang Chải, Púng Luông, Tú Lệ, Văn Chấn, Hạnh Phúc (tỉnh Lào Cai) và Than Uyên (tỉnh Lai Châu). Các đơn vị lữ hành phối hợp với chính quyền và cơ sở du lịch thường xuyên cập nhật tình hình thời tiết, giao thông, nguy cơ sạt lở, lũ quét tại các tuyến, điểm đến; chủ động điều chỉnh lịch trình, thay đổi điểm tham quan hoặc tạm dừng tour khi điều kiện không bảo đảm. Các cơ sở du lịch cộng đồng cũng được khuyến cáo chủ động kiểm tra cơ sở vật chất, phương tiện, đường đi, khu vực lưu trú và các điều kiện phục vụ khách; chuẩn bị phương án xử lý tình huống phát sinh. Qua đó, vừa duy trì hoạt động du lịch phù hợp trong mùa mưa lũ, vừa bảo đảm an toàn cho du khách và người dân địa phương.

Về lâu dài, các địa phương tiếp tục tham mưu, đề xuất việc ưu tiên hoàn thiện hạ tầng phục vụ du lịch, nhất là giao thông, bến thuyền, bãi đỗ xe, điểm dừng chân và các công trình thiết yếu có khả năng thích ứng tốt với diễn biến của thời tiết. Đồng thời, các xã cũng chủ động ứng dụng công nghệ số trong quản lý, quảng bá du lịch, hướng tới xây dựng bản đồ số giúp người dân, doanh nghiệp và du khách chủ động lựa chọn hành trình du lịch đảm bảo an toàn.

Chủ động ứng phó với thiên tai vừa bảo đảm an toàn cho du khách, vừa là điều kiện để du lịch Mường La - Ngọc Chiến phát triển bền vững. Với sự vào cuộc của chính quyền, người dân và các cơ sở kinh doanh, cùng việc từng bước hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý điểm đến, tuyến du lịch này đang hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn, phát huy hiệu quả tiềm năng du lịch, tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương.