Cùng với đó, việc bảo đảm an toàn trong mùa du lịch cũng trở thành yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự chủ động từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và mỗi người tham gia hành trình.

Du lịch “chậm”, du lịch tự túc lên ngôi

Áp lực công việc khiến nhu cầu tái tạo năng lượng ngày càng được coi trọng. Thế nhưng thực tế, không ít chuyến đi vô tình trở thành một “cuộc chạy đua” mới khi du khách cố gắng check-in thật nhiều điểm đến, trải nghiệm thật nhiều hoạt động trong quỹ thời gian ngắn ngủi. Sau hành trình tưởng như thư giãn ấy, không ít người trở về với cảm giác mệt mỏi hơn cả trước khi đi.

Chính vì vậy, du lịch “chậm” đang dần trở thành xu hướng được nhiều du khách lựa chọn. Chị Trần Thu Hà, nhân viên văn phòng tại Hà Nội cho biết, hè năm nào gia đình chị cũng lên kế hoạch đi nghỉ. Trước đây, mỗi chuyến đi đều có lịch trình di chuyển liên tục. "Có ngày tôi đi 3-4 điểm, ăn vội, ngủ muộn để hôm sau tiếp tục hành trình. Kết thúc chuyến đi, cảm giác giống như vừa hoàn thành một dự án hơn là đi nghỉ. Mùa hè năm nay, gia đình tôi lựa chọn lưu trú tại khu resort. Những ngày nghỉ chủ yếu dành để đạp xe, đi bơi, tận hưởng không gian yên bình và thư giãn", chị Hà chia sẻ.

Điểm đặc biệt của du lịch “chậm” là sự gắn kết sâu sắc với cộng đồng địa phương. Người tham gia thường lựa chọn lưu trú dài ngày tại các homestay, làng quê hoặc khu nghỉ dưỡng sinh thái; tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, tìm hiểu lịch sử, thưởng thức ẩm thực và hòa mình vào đời sống thường nhật của người dân bản địa.

Chị Nguyễn Thu Phương, chủ một homestay tại Mộc Châu cho biết, xu hướng này đang ngày càng được nhiều du khách trẻ quan tâm. Nhiều người không còn muốn đi thật nhiều nơi trong thời gian ngắn mà ưu tiên trải nghiệm sâu. Họ thích thưởng lãm không gian nhiều cây xanh, học làm đồ thủ công hay tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó là du lịch tự túc để chủ động thiết kế hành trình theo sở thích, thời gian và ngân sách của mình. Xu hướng này ngày càng phổ biến, đặc biệt với các gia đình trẻ. Chị Vũ Thị Yến (phường Cầu Giấy, Hà Nội), vừa trở về sau chuyến du lịch 5 ngày tại Quy Nhơn cho biết, chị đã tự lên kế hoạch cho toàn bộ chuyến đi từ một tháng trước. Việc tự túc giúp chị chủ động lựa chọn chuyến bay có giờ phù hợp với trẻ nhỏ, đặt khách sạn tại khu vực trung tâm và linh hoạt điều chỉnh lịch trình theo sức khỏe của các thành viên. "Trước đây, tôi từng đi theo tour nhưng thường phải dậy rất sớm, di chuyển nhiều nên khá mệt. Lần này, gia đình chỉ chọn mỗi ngày một hoặc hai điểm tham quan, còn lại dành thời gian nghỉ ngơi, cho các con vui chơi trên bãi biển. Dù tự chuẩn bị nhiều hơn nhưng đổi lại ai cũng cảm thấy thoải mái", chị Yến chia sẻ.

Chủ động phòng ngừa rủi ro trong mùa cao điểm

Mùa hè là thời điểm nhu cầu du lịch biển, vui chơi dưới nước, du lịch sinh thái, rừng núi, hang động... tăng mạnh. Cùng với sự thay đổi trong nhu cầu trải nghiệm, yêu cầu bảo đảm an toàn cho du khách cần phải đặt lên hàng đầu.

Để chuẩn bị cho mùa cao điểm du lịch hè năm 2026, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã ban hành văn bản số 842/CDLQGVN-VP gửi Sở Du lịch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường công tác quản lý nhà nước, kiểm tra các khu, điểm du lịch, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch và doanh nghiệp vận chuyển khách. Đặc biệt, Cục nhấn mạnh yêu cầu các doanh nghiệp du lịch tuyệt đối không sử dụng các phương tiện không đủ điều kiện kinh doanh, không bảo đảm an toàn để phục vụ khách du lịch, nhất là các phương tiện thủy nội địa. Cục cũng yêu cầu các địa phương chỉ đạo các khu, điểm du lịch có dịch vụ vui chơi, giải trí dưới nước thực hiện nghiêm các giải pháp bảo đảm an toàn; chuẩn bị đầy đủ phương án cứu hộ, cứu nạn; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ và công khai đường dây nóng để kịp thời tiếp nhận, xử lý các phản ánh của du khách.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Hải Bằng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Bluetour chia sẻ, việc bảo đảm an toàn đối với các tour du lịch cần được thực hiện đồng bộ từ phía doanh nghiệp, đơn vị vận tải và cả phía du khách. Doanh nghiệp phải thường xuyên theo dõi, cập nhật diễn biến thời tiết đối với các chuyến bay cũng như các hành trình di chuyển bằng đường bộ, đường sắt và đường thủy để chủ động điều chỉnh lịch trình hoặc thay đổi phương án tổ chức khi điều kiện thời tiết không bảo đảm an toàn.

Trước mỗi chuyến đi, hướng dẫn viên đều phổ biến các quy định, kỹ năng và lưu ý về an toàn phù hợp với từng điểm đến, từng loại hình trải nghiệm nhằm giúp du khách chủ động phòng ngừa các rủi ro có thể phát sinh. Trong suốt hành trình, đội ngũ hướng dẫn viên, trưởng đoàn và hướng dẫn viên địa phương tiếp tục cập nhật các khuyến cáo theo từng ngày, hướng dẫn du khách về lịch trình, điều kiện thời tiết, địa hình, trang phục, giày dép và các vật dụng cần thiết để bảo đảm an toàn trong quá trình tham quan.

Ông Phạm Hải Bằng cũng cho rằng, xu hướng du lịch tự túc và trải nghiệm cá nhân mang lại sự chủ động, linh hoạt cho du khách nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không tìm hiểu kỹ về lịch trình, điểm đến, điều kiện thời tiết và các nguy cơ có thể phát sinh. Một trong những rủi ro phổ biến là việc du khách tự ý tắm tại các bãi biển tự phát hoặc khu vực không có lực lượng cứu hộ, không được cắm biển cảnh báo hay xác định rõ các vùng có dòng chảy xa bờ, xoáy nước nguy hiểm. Đây là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ tai nạn đuối nước trong thời gian qua. Vì vậy, du khách cần ưu tiên lựa chọn các bãi tắm được cấp phép, có lực lượng cứu hộ túc trực, đồng thời tuân thủ nghiêm các cảnh báo và hướng dẫn của lực lượng chức năng, tuyệt đối không xuống nước khi thời tiết xấu hoặc khu vực đã được cảnh báo không bảo đảm an toàn.

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng diễn biến khó lường, công tác bảo đảm an toàn cần chuyển từ tư duy "xử lý sự cố" sang "phòng ngừa rủi ro". Điều này đòi hỏi các địa phương phải chủ động dự báo, cảnh báo sớm, xây dựng các phương án ứng phó và bản đồ rủi ro đối với từng loại hình, từng khu vực du lịch. Đối với các bãi biển, cần xác định rõ những khu vực có dòng chảy nguy hiểm, tăng cường hệ thống cảnh báo; còn với các tuyến du lịch trekking, leo núi hay khám phá hang động cần có hướng dẫn và quy định an toàn cụ thể trước khi du khách tham gia.

Các doanh nghiệp lữ hành cũng cần coi quy trình an toàn là một phần bắt buộc của sản phẩm du lịch. Từ việc kiểm tra phương tiện, trang thiết bị, đánh giá điều kiện sức khỏe của du khách đến xây dựng phương án ứng phó với các tình huống bất ngờ đều phải được thực hiện nghiêm túc. Doanh nghiệp không nên vì áp lực doanh thu hay chiều theo yêu cầu của khách mà bỏ qua các yếu tố an toàn, đồng thời phải sẵn sàng dừng hoặc điều chỉnh chương trình khi điều kiện thời tiết không bảo đảm.

Để các quy định về an toàn được thực thi hiệu quả, ông Nguyễn Tiến Đạt cho rằng cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể như đơn vị quản lý điểm đến, bến cảng, doanh nghiệp lữ hành, thuyền trưởng, hướng dẫn viên; tăng cường kiểm tra thực tế thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ và áp dụng chế tài đủ sức răn đe đối với các trường hợp vi phạm.

Về phía du khách, ông khuyến nghị mỗi người nên dành thời gian tìm hiểu thông tin về điểm đến, lựa chọn đơn vị tổ chức uy tín, đánh giá tình trạng sức khỏe trước chuyến đi và tuyệt đối tuân thủ các hướng dẫn của lực lượng chức năng cũng như đơn vị tổ chức. Việc chuẩn bị đầy đủ thông tin liên lạc khẩn cấp, thuốc cá nhân và chấp hành các quy định như mặc áo phao, không xuống biển khi có cờ đỏ hay không tham gia các hoạt động vượt quá khả năng là những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro.

Về lâu dài, an toàn cần được xem là một trong những tiêu chí quan trọng tạo nên sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của điểm đến. Bên cạnh việc chuẩn hóa các tiêu chuẩn quản lý rủi ro, cần tăng cường hệ thống cảnh báo đa ngôn ngữ, đào tạo kỹ năng an toàn cho đội ngũ làm du lịch, xây dựng cơ chế phối hợp ứng phó nhanh giữa các lực lượng và đẩy mạnh tuyên truyền để hình thành văn hóa du lịch an toàn, có trách nhiệm.