Sơn La, nơi sinh sống lâu đời của 12 dân tộc, mỗi dân tộc có những món ăn đặc trưng, cách chế biến riêng biệt, tạo nên một bức tranh ẩm thực đa dạng, phong phú và đầy màu sắc. Đặc biệt, phải kể đến các món: Bánh dày, thắng cố nổi tiếng của đồng bào dân tộc Mông; thịt trâu gác bếp, cá suối nướng, cơm lam, xôi ngũ sắc, rau rừng, canh bon của đồng bào dân tộc Thái, Mường; món thịt chua, rượu hoẵng của đồng bào dân tộc Dao... Điều đặc biệt là nguyên liệu chính, làm nên những món ăn độc đáo này chủ yếu được lấy từ tự nhiên, kết hợp với những gia vị độc đáo, như: Mắc khén, hạt dổi, chẳm chéo, tạo nên hương vị đặc trưng.

Khi du khách đến một địa điểm tham quan, bên cạnh tìm hiểu lịch sử, khám phá vẻ đẹp thiên nhiên thì còn có nhu cầu thưởng thức những món ăn đặc sản, đặc trưng của địa phương. Thông qua bữa ăn ngon miệng, du khách được trải nghiệm, tìm hiểu những khía cạnh văn hóa truyền thống đặc sắc. Đó cũng là yếu tố, tạo sức hút “níu chân” du khách.

Chị Lường Thị Hồng Tươi, Trưởng nhóm phát triển du lịch cộng đồng tổ dân phố Vặt Hồng, phường Mường Sang, thị xã Mộc Châu, chia sẻ: Làm du lịch cộng đồng, chúng tôi xác định ẩm thực là một phần không thể thiếu để giới thiệu nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái nơi đây đến với du khách. Ngoài các món ăn phổ biến, như: Cá nướng, thịt gác bếp, chúng tôi còn giới thiệu những món ăn trong các dịp lễ, Tết và giải thích ý nghĩa của từng món ăn đến với du khách. Đến đây, du khách còn được tự tay làm cơm lam, nướng cá hay giã chẳm chéo. Qua những trải nghiệm đó, du khách có thêm trải nghiệm đáng nhớ về những món ăn, thêm yêu mến mảnh đất, con người Mộc Châu.

Thích thú trải nghiệm cách chế biến, thưởng thức các món ăn dân tộc tại Sơn La, chị Hoàng Mỹ Hạnh, du khách đến từ Hà Nội, hào hứng nói: Đến Sơn La, tôi được thưởng thức xôi ngũ sắc, thịt trâu gác bếp, gà nướng, cá suối, cơm lam, canh bon... mỗi món ăn, có hương vị rất đặc biệt, khác hẳn những món ăn ở miền xuôi. Chắc chắn tôi sẽ quay lại Sơn La, để khám phá thêm văn hóa ẩm thực của mảnh đất này.

Việc xây dựng, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa ẩm thực, trở thành một trong những sản phẩm du lịch đặc sắc đang được các cấp, ngành, địa phương triển khai với nhiều hình thức. Ông Trần Xuân Việt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Ẩm thực nếu được khai thác thành sản phẩm du lịch, sẽ góp phần tạo dựng hình ảnh tốt đẹp về con người và vùng đất Sơn La. Chính vì vậy, chúng tôi đã phối hợp với các địa phương, các cơ sở đào tạo tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chế biến món ăn dân tộc, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng, nhà hàng, khách sạn. Khuyến khích, hỗ trợ việc xây dựng các tour, tuyến du lịch gắn với trải nghiệm ẩm thực; tổ chức các cuộc thi ẩm thực... Qua đó, tạo điều kiện cho du khách thưởng thức các món ăn, thức uống ngon, được hòa mình vào “không gian văn hóa bản địa”, cảm nhận bản sắc văn hóa, giá trị truyền thống của các địa phương một cách chân thực nhất.

Có thể thấy, với khách du lịch, ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong hành trình, còn là cơ hội để khám phá văn hóa, phong tục, tập quán và thẩm mỹ của người dân địa phương. Sự mới lạ, ngon miệng và hấp dẫn của ẩm thực ở điểm đến du lịch sẽ là một động lực níu chân du khách, khiến họ quay trở lại. Vì vậy, việc khai thác, phát triển dịch vụ ẩm thực sẽ tạo ấn tượng tốt đẹp, tăng hiệu quả quảng bá du lịch, thu hút du khách đến với Sơn La ngày một nhiều hơn.