Khảo sát tại 3 xã Co Mạ, Long Hẹ và Mường Bám cho thấy kỹ năng ứng dụng số của người dân còn hạn chế, nhất là trong việc sử dụng Cổng dịch vụ công, ngân hàng số, thuế và bảo hiểm. Để khắc phục, các địa phương đã đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” với nội dung và phương thức phù hợp theo từng nhóm tuổi; phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông rà soát, đánh giá khu vực còn lõm sóng để có phương án khắc phục.

Nhằm đưa tiện ích công nghệ đến từng nếp nhà, gần 50 tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các xã Co Mạ, Long Hẹ và Mường Bám đang hoạt động tích cực, trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt và thao tác trên nền tảng số. Tính đến hết tháng 7/2026, địa phương ghi nhận những kết quả tích cực: Trên 80% đảng viên tại 3 xã đã sử dụng thành thạo các dịch vụ số thiết yếu; 70% dân số bước đầu tiếp cận và thực hành các thao tác trên ứng dụng VNeID, Cổng dịch vụ công; 40% người dùng điện thoại thông minh đã bắt đầu tiếp cận các tiện ích về ngân hàng số, y tế, bảo hiểm và thuế.

Ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Co Mạ, cho biết: Địa phương đã chỉ đạo các tổ chuyển đổi số cộng đồng nâng cao năng lực tự học để hướng dẫn lại cho người dân. Hiện nay, xã đã phân loại đối tượng tham gia “Bình dân học vụ số” theo độ tuổi, trong đó, yêu cầu lực lượng dưới 35 tuổi phải thành thạo nhiều dịch vụ số hơn để đóng vai trò hạt nhân, tiếp tục lan tỏa kiến thức đến gia đình và cộng đồng.

Tại Chi bộ bản Nà Cẩu, xã Mường Bám, đã đưa việc kiểm tra kỹ năng số vào nội dung sinh hoạt hằng tháng, trọng tâm là các đảng viên trẻ. Tại đây, đảng viên được thực hành thao tác trên Cổng dịch vụ công, ứng dụng VNeID, các nền tảng y tế, giáo dục và rèn kỹ năng tra cứu thông tin phục vụ sản xuất. Đảng viên Lò Thị Hiên, Chi bộ bản Nà Cẩu, chia sẻ: Được Chi ủy giao nhiệm vụ tập trung nghiên cứu, thực hành các dịch vụ số thiết yếu để hướng dẫn các đảng viên trong chi bộ tại các buổi sinh hoạt, tôi đã chủ động tìm kiếm các nguồn tài liệu hướng dẫn thông qua cổng “Bình dân học vụ số”, tra cứu các bước thực hiện các dịch vụ công cơ bản thường sử dụng. Trong các cuộc giao dịch hằng tháng của Phòng Giao dịch Ngân hàng chính sách xã hội Thuận Châu, tôi cũng tìm hiểu các tiện ích của ứng dụng ngân hàng số. Đồng thời, đăng ký tài khoản để sử dụng thường xuyên, nhận thấy tiện ích đáng kể so với việc phải mang theo nhiều tiền mặt. Ngoài ra, tôi còn tích cực tìm hiểu các dịch vụ số khác để truyền đạt một cách dễ hiểu nhất đến nhân dân trong bản.

Bên cạnh việc đẩy mạnh thực hành, thao tác kỹ năng số, việc xây dựng hạ tầng số cũng là “xương sống” cho tiến trình chuyển đổi số cũng được các xã vùng cao chủ động triển khai, phối hợp với các nhà mạng như VNPT, Viettel. Ông Trịnh Văn Cương, Giám đốc Trung tâm Viễn thông Thuận Châu - Quỳnh Nhai, cho biết: Đối với hạ tầng số ở các xã vùng cao khu vực Thuận Châu, chúng tôi đã hoàn thành việc khảo sát các vị trí đặt các trạm thu, phát sóng di động. Đồng thời, tham mưu với Ban Giám đốc VNPT Sơn La xây dựng trạm thu phát sóng trong thời gian sớm nhất, đảm bảo cho việc học tập số và nâng cao đời sống nhân dân. Bên cạnh đó, Trung tâm cũng bố trí nhân viên kỹ thuật trực tại các xã vùng cao, hỗ trợ sửa chữa và lắp đặt mạng internet cho các hộ dân có nhu cầu sử dụng.

Nhờ sự đồng hành tích cực của các doanh nghiệp viễn thông, đến nay, sóng di động 4G và mạng băng rộng cố định đã phủ tới 100% trung tâm các xã Co Mạ, Long Hẹ, Mường Bám cùng hơn 90% số bản. Mạng internet đã kéo đến từng thôn xóm, sẵn sàng tích hợp công nghệ 5G trong tương lai. Đối với những điểm còn “lõm sóng”, chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp với nhà mạng kéo cáp quang và dựng trạm BTS để phủ sóng toàn diện.

Việc đồng bộ đầu tư hạ tầng viễn thông và lan tỏa phong trào “Bình dân học vụ số” tại Co Mạ, Long Hẹ, Mường Bám đang mở ra những đổi thay tích cực nơi vùng cao Thuận Châu. Khi rào cản công nghệ từng bước được xóa bỏ, người dân dễ dàng tiếp cận các tiện ích số thiết yếu, góp phần đẩy nhanh việc thực hiện các mục tiêu chuyển đổi số, hướng đến xây dựng xã hội số tiện ích, hiện đại.