Chuyển dịch phương thức điều hành

Từ đầu năm đến nay, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh đã ban hành 148 văn bản chỉ đạo công tác chuyển đổi số, tạo bước tiến rõ nét ở các cấp, các ngành trong tỉnh. Phương thức lãnh đạo, quản lý từng bước chuyển dịch từ truyền thống sang môi trường số thông qua việc tăng cường sử dụng văn bản điện tử, họp trực tuyến và khai thác dữ liệu số. Hệ thống cải cách hành chính gắn liền với công nghệ giúp giảm thiểu đáng kể thời gian xử lý hồ sơ giấy, tạo ra một môi trường hành chính công khai, minh bạch.

Đến nay, 100% xã, phường và sở, ban, ngành ban hành Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Kế hoạch triển khai tập huấn kỹ năng số năm 2026. UBND tỉnh ban hành mới 166 danh mục thủ tục hành chính; sửa đổi, bổ sung và thay thế 120 danh mục thủ tục hành chính; bãi bỏ 51 danh mục thủ tục hành chính; nâng cấp Trung tâm điều hành thông minh (IOC), tổ chức khai trương Trung tâm Dữ liệu của tỉnh, tổng hợp dữ liệu của các cơ quan, đơn vị, bảo đảm thực hiện quản trị dữ liệu tập trung, chặt chẽ, an toàn, bước đầu hình thành hệ sinh thái dữ liệu hoàn chỉnh của tỉnh Sơn La.

Bên cạnh đó, hạ tầng viễn thông được quan tâm, mở rộng, tỷ lệ bản, tiểu khu, tổ dân phố được phủ sóng băng rộng di động 4G đạt 98,3%, mạng 5G đạt 37,2%. Mạng truyền số liệu chuyên dùng có bảo mật đã kết nối thông suốt tới 100% xã trong tỉnh.

Lĩnh vực y tế và giáo dục cũng đạt kết quả quan trọng trong chuyển đổi số. Tỉnh đã hoàn thành triển khai học bạ số cho 381 trường phổ thông và giáo dục thường xuyên. Đồng thời, có tới 18 trên tổng số 20 cơ sở y tế trên toàn địa bàn công bố áp dụng hồ sơ bệnh án điện tử. Trong lĩnh vực văn hóa, các đơn vị tư vấn đã trình bày demo phần mềm hệ sinh thái du lịch: sonlatour.vn, taybactour.vn. Dựa trên cơ sở dữ liệu, phầm mềm sẽ đánh giá, thống kê tự động địa điểm du lịch, cơ sở lưu trú, bản sắc văn hóa, trải nghiệm du lịch cộng đồng địa phương, số lượng khách tham quan…. Cùng với đó, đơn vị tư vấn đã trình bày demo phần mềm về xây dựng bảo tàng số, thư viện số.

Điểm nhấn tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hiện nay, Sơn La đã tích hợp Chatbot AI vào Trung tâm điều hành thông minh (IOC) với gần 200 kịch bản thuộc các lĩnh vực dịch vụ công, giá đất, kinh tế - xã hội , cùng 86 kịch bản trên cổng dữ liệu mở nhằm phục vụ người dân tra cứu thông tin quy hoạch và bản đồ du lịch. Để nâng cao năng lực số, tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo, bồi dưỡng các kỹ năng số cơ bản ước đạt 99,4%.

Những"điểm nghẽn" mang tính đặc thù 

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh cũng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" lớn đang làm chậm tiến độ chuyển đổi số toàn diện, chủ yếu xuất phát từ đặc thù địa hình và điều kiện kinh tế của tỉnh miền núi.

Trước hết là bài toán về hạ tầng viễn thông tại các khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa. Do suất đầu tư lớn và địa bàn chia cắt, hiện nay, toàn tỉnh vẫn còn 36 bản chưa được phủ sóng di động 4G và 286 bản chưa có kết nối internet băng rộng cố định. Điều này gây không ít khó khăn trong công tác phổ cập công nghệ và tiếp cận các nền tảng số của đồng bào dân tộc thiểu số.

Có mặt tại Sơn La hơn 2 thập kỷ qua, hiện nay, Viettel Sơn La đã có gần 1.000 trạm phát sóng, đưa sóng Viettel phủ rộng khắp các vùng sâu, vùng xa. Góp phần tháo những “điểm nghẽn” trong hạ tầng và phủ sóng, Viettel Sơn La đã tập trung nguồn lực hiện đại hóa hạ tầng viễn thông, đặc biệt là công nghệ 5G. Trung tá Lê Duy Dương, Giám đốc Viettel Sơn La, cho biết: Đồng hành với tỉnh trong chuyển đổi số, Viettel Sơn La tích cực phối hợp hỗ trợ các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai nhiều dịch vụ tiện ích, xây dựng chính quyền số, xã hội số và kinh tế số. Trong  xây dựng chính quyền số, Viettel Sơn La đã cung cấp hệ thống cầu truyền hình 2 cấp kết nối tỉnh, xã, phường với 163 điểm cầu. Từ năm 2025 đến nay, đơn vị đã xây dựng mới 90 trạm 4G, 351 trạm 5G. Nâng tổng quy mô toàn mạng lên gần 1000 trạm 4G, 376 trạm 5G. Độ phủ sóng mạng 4G đạt 100% số xã và 92% dân số tỉnh Sơn La. Mạng 5G đã hiện diện tại 74/75 xã. Xóa trắng sóng thành công ở 14 bản đặc biệt khó khăn, giúp hơn 7.680 người dân lần đầu tiên được tiếp cận dịch vụ viễn thông.

Bên cạnh đó, còn một "điểm nghẽn" cần sớm khắc phục là sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin. Sơn La mới bố trí được 46 trên tổng số 123 biên chế được giao năm 2026. Tại cấp xã, phần lớn cán bộ phụ trách công nghệ thông tin và chuyển đổi số đang phải làm việc dưới hình thức kiêm nhiệm, dẫn đến áp lực lớn trong triển khai công việc tại cơ sở.

Ngoài ra, việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa các hệ thống ngành dọc của Trung ương với địa phương đôi lúc còn bất cập, cùng với tiến độ phân bổ và giải ngân nguồn kinh phí dành cho các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo còn tương đối chậm so với kế hoạch. Kết quả giải ngân kinh phí chi thường xuyên đến ngày 13/5/2026 ước đạt 3.277,41 triệu đồng, bằng 1,42% dự toán.

Tăng tốc hoàn thành mục tiêu cuối năm

Quyết tâm không để các khó khăn làm chậm tiến trình phát triển, trong tháng 6 và những tháng cuối năm 2026, tỉnh đã xác định tập trung toàn lực vào các giải pháp mang tính đột phá và thực chất. Đó là tích cực xóa vùng lõm sóng và đồng bộ dữ liệu, quyết liệt chỉ đạo các nhà mạng đẩy mạnh xóa các vùng trắng sóng 4G theo kế hoạch, mở rộng phạm vi băng rộng cố định và mạng 5G. Song song đó, khẩn trương xây dựng Kho dữ liệu dùng chung, nâng cấp hệ thống thông tin và tối ưu hóa Trung tâm điều hành thông minh (IOC) thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào an sinh và kinh tế, vận hành toàn diện hệ thống học bạ số (dự kiến đồng bộ dữ liệu của hơn 292.000 học sinh lên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đạo tạo), xây dựng mô hình bệnh viện thông minh, phần đấu hết năm 2026, tập trung vào xây dựng trung tâm IOC; thiết lập cơ sở dữ liệu y tế trung tâm; ra mắt Web/App YteSonLa; năm 2027, liên thông và thí điểm kết nối cơ sở dữ liệu toàn tỉnh; mở tính năng đặt lịch trực tuyến; thí điểm Kiosk thông minh; năm 2028, mở rộng hệ sinh thái, triển khai khám từ xa; tích hợp bản đồ số y tế; kết nối y tế tư nhân...; đến năm 2030, hoàn thiện và AI, ứng dụng AI phân tích dữ liệu; hoàn thiện toàn diện mô hình y tế số vùng cao. Việc triển khai nền tảng chuyển đổi số ngành Y tế sẽ giảm thủ tục hành chính công; tối ưu hóa nguồn lực tránh lãng phí, đầu tư chồng chéo; chuẩn hóa quy trình y khoa, giảm thiểu sai sót chuyên môn; giảm chi phí đi lại, thời gian xếp hàng cho bệnh nhân.

Bên cạnh đó, để hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường giám sát, UBND tỉnh dự kiến trình HĐND tỉnh ban hành các nghị quyết quy định về nội dung, định mức chi cho quản lý và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn ngân sách. Đồng thời, siết chặt công tác kiểm tra, giám sát tiến độ triển khai gắn với trách nhiệm của người đứng đầu tại từng cơ quan, đơn vị.

Bằng việc nhìn nhận rõ ràng các thách thức và chủ động đưa ra các giải pháp đồng bộ, linh hoạt, Sơn La phấn đấu hoàn thành các mục tiêu công nghệ cốt lõi trong năm 2026, đáp ứng hành trình chuyển đổi số quốc gia.