Để chuyển đổi số thực sự tạo ra giá trị trong đời sống, cùng với việc phổ biến kiến thức, các địa phương, đơn vị chú trọng tạo điều kiện để người dân trực tiếp trải nghiệm, thực hành và sử dụng công nghệ. Ở xã Thuận Châu, địa phương lựa chọn mô hình trải nghiệm công nghệ miễn phí, tạo cơ hội để người dân trực tiếp tiếp cận các công nghệ, nền tảng và tiện ích số. Các gian hàng trải nghiệm công nghệ 5G, Wi-Fi, camera AI được tổ chức; người dân được hỗ trợ cài đặt ví điện tử, chuyển đổi điện thoại từ 2G sang 4G, hỗ trợ SIM data, dịch vụ internet cho hộ nghèo, cận nghèo.

Bà Vũ Hồng Bính, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Châu, cho biết: Địa phương xác định để người dân trực tiếp trải nghiệm, sử dụng công nghệ là cách nâng cao hiệu quả phổ cập kỹ năng số. Thông qua hướng dẫn cài đặt ứng dụng, kết nối internet và thực hành trên các nền tảng số, người dân dễ tiếp cận, từng bước hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ. Đối với những hộ còn khó khăn về thiết bị, đường truyền, việc hỗ trợ trực tiếp giúp họ có thêm điều kiện tiếp cận và tham gia chuyển đổi số.

Từ yêu cầu thực tế trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Sơn La đã lựa chọn cách đưa kỹ năng số trực tiếp vào công việc của chủ rừng. Địa hình chia cắt, nhiều khu vực rừng sâu không có hoặc thiếu sóng điện thoại, internet khiến việc sử dụng bản đồ trực tuyến gặp nhiều khó khăn. Từ yêu cầu đó, đơn vị triển khai mô hình “Phổ cập bản đồ số di động ngoại tuyến cho chủ rừng”. Các tổ công nghệ số lưu động xuống tận bản, hướng dẫn cài đặt các phần mềm tích hợp dữ liệu bản đồ offline và sử dụng GPS.

Với mô hình này, người dân có thể sử dụng điện thoại để xác định ranh giới đất rừng, phục vụ tuần tra, phát hiện biến động hoặc nguy cơ cháy rừng. Khi có kết nối mạng, hình ảnh và tọa độ được gửi về cơ quan chức năng; thời gian thực địa xác minh diện tích phục vụ chi trả dịch vụ môi trường rừng được rút ngắn khoảng 50%. Đồng thời, đơn vị cũng triển khai mô hình “Bản làng không dùng tiền mặt”; hơn 95% nguồn vốn dịch vụ môi trường rừng toàn tỉnh đã được chi trả qua tài khoản ngân hàng và Mobile Money, vừa bảo đảm an toàn, minh bạch, vừa hình thành thói quen thanh toán trực tuyến cho đồng bào vùng cao.

Ông Trần Đức Thuận, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh, thông tin: Việc sử dụng bản đồ số ngoại tuyến, kết hợp với hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở, giúp chủ rừng dễ tiếp cận và thực hành. Khi có thể sử dụng điện thoại để xác định vị trí, theo dõi diện tích, phản ánh biến động rừng, người dân chủ động hơn trong công việc, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng.

Trong giải quyết công việc với cơ quan Nhà nước, chuyển đổi số đang được cụ thể hóa qua mô hình “Tiếp công dân trực tuyến 2 cấp” do Thanh tra tỉnh triển khai. Người dân tại các xã có thể đăng ký lịch hẹn tại UBND xã; cán bộ cơ sở hỗ trợ số hóa hồ sơ, thiết lập đường truyền để công dân trao đổi, đối thoại trực tuyến với Thanh tra tỉnh hoặc các sở, ngành liên quan. Sau buổi tiếp, biên bản, kết luận được ký số; hồ sơ được cập nhật, số hóa, giúp quá trình tiếp nhận, xử lý và theo dõi vụ việc thuận lợi hơn.

Ông Nguyễn Văn Bắc, Chánh Thanh tra tỉnh, cho biết: Mô hình đã giải quyết một phần khoảng cách địa lý giữa người dân với cơ quan Nhà nước. Thay vì phải đi xa làm việc, người dân được hỗ trợ tiếp cận ngay tại địa phương; công nghệ được sử dụng theo hướng phục vụ con người, giảm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời nâng cao tính công khai trong theo dõi, xử lý hồ sơ và giảm bớt tình trạng tập trung khiếu kiện đông người tại cấp tỉnh.

Phổ cập kỹ năng số ở Sơn La đang chuyển từ “học để biết” sang “học để sử dụng”, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm trọng tâm. Trong 8 tháng năm 2026, UBND tỉnh đã công nhận 15 sáng kiến, mô hình hiệu quả để nghiên cứu, nhân rộng. Tiêu biểu như: “Học sinh hướng dẫn người thân và cộng đồng thực hành kỹ năng số” của ngành Giáo dục; “Đoàn viên số - Đồng hành cùng nhân dân chuyển đổi số”, “Chi hội phụ nữ số” tại xã Vân Hồ; “Cụm dân cư số” ở phường Mộc Châu.

Thực tế triển khai cho thấy, phổ cập kỹ năng số hiệu quả khi gắn với nhu cầu và điều kiện cụ thể của người dân. Những kết quả bước đầu là cơ sở để Sơn La tiếp tục lựa chọn, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình phù hợp, qua đó, nâng cao khả năng tiếp cận, sử dụng công nghệ, đưa kỹ năng số từng bước trở thành một phần thiết thực trong đời sống.