Năm 2026 là năm đầu tiên Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Sơn La vận hành đầy đủ theo mô hình Tòa án ba cấp theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024, đồng thời đẩy mạnh lộ trình xây dựng Tòa án điện tử. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, khối lượng công việc lớn, chuyển đổi số được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng xét xử. Ngay từ đầu năm, Tòa án nhân dân tỉnh đã ban hành các kế hoạch triển khai Chiến lược chuyển đổi số, Chiến lược dữ liệu ngành Tòa án giai đoạn 2025-2030; tập trung phát triển dữ liệu số, xây dựng Tòa án điện tử và bảo đảm an toàn thông tin.

Một trong những kết quả nổi bật của ngành Tòa án là hoàn thành việc rà soát, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu các vụ án trên các phần mềm nghiệp vụ theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời đồng bộ dữ liệu cán bộ, công chức lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Song song với đó, ngành tiếp tục hoàn thiện quy chế bảo vệ bí mật nhà nước, tăng cường các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số toàn diện.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Tòa án nhân dân hai cấp đã công bố 1.858 bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật trên Cổng thông tin điện tử; thực hiện 30.793 lượt tương tác trên phần mềm Trợ lý ảo; cập nhật mới 2.116 vụ việc lên phần mềm quản lý án. Các nền tảng số giúp cán bộ, thẩm phán tra cứu nhanh các quy định pháp luật, thống nhất áp dụng pháp luật trong thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để người dân, tổ chức tiếp cận thông tin tư pháp thuận lợi hơn.

Cùng với xây dựng dữ liệu số, việc mở rộng xét xử trực tuyến đã trở thành điểm nhấn trong quá trình hiện đại hóa ngành Tòa án. 6 tháng đầu năm, Tòa án nhân dân hai cấp đã tổ chức 94 phiên tòa trực tuyến, tăng 55 phiên so với cùng kỳ năm trước; đồng thời phối hợp với Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao tại Hà Nội tổ chức 23 phiên tòa phúc thẩm trực tuyến. Mô hình này đặc biệt phù hợp với địa phương miền núi có địa bàn rộng như Sơn La, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại cho các bên tham gia tố tụng và nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ án.

Bà Điêu Thị Kim Liên, Chánh tòa Hành chính, Tòa án nhân dân tỉnh, cho biết: Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho người tham gia tố tụng; đồng thời giảm chi phí, công sức trong việc trích xuất, dẫn giải bị cáo. Hình thức xét xử này cũng giúp Tòa án chủ động hơn trong bố trí lịch xét xử, hạn chế việc phải hoãn phiên tòa do vắng người tham gia tố tụng. Quá trình xét xử vẫn được Hội đồng xét xử điều hành đúng trình tự, thủ tục tố tụng, bảo đảm quyền tranh tụng, quyền trình bày ý kiến và quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng.

Bên cạnh đó, ngành Tòa án cũng chú trọng nâng cao chất lượng chuyên môn thông qua 115 phiên tòa rút kinh nghiệm, tăng 38 phiên so với cùng kỳ; trong đó có nhiều phiên tòa được truyền hình trực tuyến tới toàn hệ thống Tòa án hai cấp và kết nối với các địa phương khác. Việc ứng dụng công nghệ trong đào tạo, trao đổi nghiệp vụ đã tạo môi trường học tập thực tiễn, góp phần nâng cao trình độ, kỹ năng của đội ngũ thẩm phán và công chức.

Không chỉ phục vụ hoạt động nội bộ, chuyển đổi số còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Công tác hòa giải, đối thoại tiếp tục được đẩy mạnh với 427/484 vụ việc hòa giải thành, đạt tỷ lệ 88,2%, góp phần giảm áp lực cho hoạt động xét xử, tiết kiệm thời gian, chi phí cho Nhà nước và người dân, đồng thời hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài. Việc ứng dụng các nền tảng số trong quản lý hồ sơ, điều hành và theo dõi tiến độ giải quyết vụ việc cũng góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp của toàn hệ thống.

Ông Nguyễn Minh Hải, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh, cho biết: Chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của Tòa án nhân dân hai cấp nhằm nâng cao chất lượng xét xử, giải quyết các vụ việc và bảo vệ công lý. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật, làm sạch dữ liệu trên các phần mềm nghiệp vụ theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”; đẩy mạnh tổ chức các phiên tòa trực tuyến, nhất là phiên tòa rút kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng xét xử và năng lực số của đội ngũ thẩm phán, công chức.

Với lộ trình rõ ràng và các giải pháp đồng bộ, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Sơn La đang từng bước xây dựng Tòa án điện tử, góp phần hiện đại hóa hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong kỷ nguyên số.