Năm 2026, Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới của Liên hợp quốc có chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”; “Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực” tiếp tục nhấn mạnh vai trò trung tâm của sáng tạo trong phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời, tạo thêm xung lực để Việt Nam thúc đẩy hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và lan tỏa tinh thần đổi mới trong toàn xã hội.

Theo ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), điểm nhấn trong tiến trình hoàn thiện thể chế khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là sự chuyển đổi rõ nét từ tư duy quản lý sang quản trị kiến tạo. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã bước đầu thiết lập khung pháp lý cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép thí điểm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong môi trường có kiểm soát. Các quy định này góp phần chuyển đổi tư duy quản lý sang quản trị kiến tạo, thúc đẩy và đồng hành rút ngắn thời gian tiếp cận công nghệ tiên tiến, giảm chi phí đổi mới cho doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình ứng dụng, thương mại hóa công nghệ và hình thành các động lực tăng trưởng mới một cách liên tục, bền vững.

Đáng chú ý, cơ chế chấp nhận và chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu, đầu tư mạo hiểm được đánh giá là bước đột phá. Ông Chu Thúc Đạt cho biết, việc cho phép tổ chức, cá nhân không phải hoàn trả kinh phí nếu nhiệm vụ khoa học sử dụng ngân sách nhà nước không đạt kết quả như kỳ vọng nhưng đã tuân thủ đầy đủ quy trình sẽ góp phần xóa bỏ tâm lý e ngại thất bại, khuyến khích các ý tưởng đột phá và mạo hiểm trong sáng tạo công nghệ.

Hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động trên phạm vi toàn quốc, đồng thời đề nghị các bộ, ngành, địa phương và tổ chức liên quan chủ động triển khai. Các hoạt động tập trung vào tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách; thúc đẩy truyền thông đa nền tảng; phát động sáng kiến và nhân rộng mô hình hiệu quả; đồng thời tăng cường kết nối giữa Nhà nước - viện/trường - doanh nghiệp - cộng đồng. Việc phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian sáng tạo và nền tảng kết nối được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi để các ý tưởng mới được nuôi dưỡng, thử nghiệm và chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Các hoạt động hưởng ứng dự kiến diễn ra đến hết ngày 26/4, góp phần lan tỏa mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố quyết định để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản và khơi thông nguồn lực sẽ là điều kiện tiên quyết để biến các chủ trương, chính sách thành kết quả cụ thể. Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới là cơ hội thúc đẩy hành động thực chất, góp phần đưa đổi mới sáng tạo trở thành dòng chảy chủ đạo trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.