Sơn La hiện có 1 tuyến đường thủy nội địa quốc gia trên sông Đà đạt tiêu chuẩn cấp III, với tổng chiều dài 234 km; trong đó, tuyến vùng lòng hồ thủy điện Hòa Bình trên địa bàn tỉnh dài 160 km, tuyến lòng hồ thủy điện Sơn La dài 74 km. Toàn tỉnh hiện có 1.410 phương tiện thủy nội địa, trong đó, đã có 444 phương tiện đã đăng ký, 922 phương tiện chưa đăng ký và 44 phương tiện thuộc diện không phải đăng ký. Đáng chú ý, nhóm phương tiện phục vụ khai thác khoáng sản khu vực lòng hồ có 69 chiếc đều chưa đăng ký, chưa đăng kiểm; 14 phương tiện chở khách chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định. Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 959 phương tiện nhỏ, trong đó 515 phương tiện chưa đăng ký; 393 phương tiện có công suất trên 5CV đều chưa thực hiện đăng ký, đăng kiểm..., gây khó khăn trong quản lý phương tiện đường thủy.

Trên lòng hồ thủy điện Sơn La thuộc địa bàn các xã khu vực Quỳnh Nhai, mỗi ngày có hàng chục lượt phương tiện vận chuyển người dân, hàng hóa, phục vụ du lịch và nuôi trồng thủy sản, tiềm ẩn nhiều rủi ro khi xuất hiện mưa giông bất chợt, gió mạnh, sóng lớn. Trung tá Nguyễn Anh Tuấn, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường thủy, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh, cho biết: Đặc thù của tỉnh có diện tích mặt nước rộng, nhiều khu vực lòng hồ sâu, thời tiết thay đổi nhanh, nhất là trong mùa mưa lũ. Đơn vị xác định nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường tuyên truyền; kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời, hướng dẫn người dân hoàn thiện các điều kiện pháp lý, kỹ thuật cho phương tiện. Đơn vị kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm, đặc biệt là phương tiện chở khách, phương tiện hoạt động du lịch và phương tiện khai thác khoáng sản.

Từ ngày 15/11/2025 đến nay, Đội Cảnh sát giao thông đường thủy tổ chức 4 buổi tuyên truyền pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa cho 585 lượt người tại bến phà Nặm Ét, xã Mường Sại và xã Quỳnh Nhai; tổ chức ký cam kết cho 65 chủ phương tiện; kết hợp tuần tra, tuyên truyền trực tiếp 55 lượt chủ phương tiện và người điều khiển; cấp miễn phí 45 áo phao, trao 25 suất quà trị giá hơn 8,2 triệu đồng. Cùng với đó, phát huy vai trò 5 mô hình “Tổ thuyền tự quản” tại xã Quỳnh Nhai, Mường Sại; phối hợp với chính quyền địa phương làm việc, ký cam kết và đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở du lịch sử dụng phương tiện chưa đủ điều kiện. Đơn vị cũng đã triển khai 120 ca tuần tra, phát hiện và lập biên bản 38 trường hợp vi phạm, xử phạt gần 115 triệu đồng, tạm giữ 8 phương tiện thủy. Các lỗi vi phạm chủ yếu không có giấy chứng nhận đăng ký phương tiện, không đăng kiểm, không trang bị áo phao, dụng cụ cứu sinh, giao phương tiện cho người chưa đủ điều kiện điều khiển, chở quá vạch mớn nước và thiếu chứng chỉ chuyên môn lái phương tiện thủy.

Là người có nhiều năm lái tàu chở khách và hàng hóa trên lòng hồ thủy điện Sơn La, anh Hoàng Kỳ Văn, xã Quỳnh Nhai, chia sẻ: Tôi luôn đặt an toàn lên hàng đầu. Trước mỗi chuyến đi, tôi kiểm tra kỹ máy móc, áo phao, thiết bị cứu sinh và chấp hành đầy đủ quy định về đăng ký, đăng kiểm phương tiện, nhất là trong mùa mưa lũ thời tiết diễn biến khó lường.

Toàn tỉnh có 3 bến khách đang hoạt động, đều có phép; 12 phương tiện vận tải, trong đó 11 phương tiện còn hạn đăng kiểm, 1 phương tiện hết hạn. Đối với hoạt động khai thác khoáng sản, có 5 mỏ với tổng trữ lượng hơn 1,1 triệu m³, trong đó 2 mỏ đang hoạt động và 3 mỏ tạm dừng. Riêng 69 phương tiện gắn thiết bị bơm hút phục vụ khai thác khoáng sản đều chưa có đăng ký, đăng kiểm. Đối với các phương tiện vận chuyển khách du lịch và khai thác khoáng sản không bảo đảm điều kiện an toàn tối thiểu, lực lượng chức năng kiên quyết đình chỉ hoạt động, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để rà soát, phân loại và hướng dẫn người dân tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục pháp lý.

Cùng với sự vào cuộc của lực lượng chức năng, ý thức chấp hành của mỗi chủ phương tiện, người điều khiển và hành khách vẫn là yếu tố quyết định. Trong mùa mưa lũ, người dân cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn an toàn, mặc áo phao khi đi tàu thuyền, không sử dụng phương tiện tự phát, không đi lại khi thời tiết diễn biến xấu.

Bảo đảm an toàn giao thông đường thủy mùa mưa lũ cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi phương tiện đủ điều kiện hoạt động, mỗi chuyến đi an toàn sẽ góp phần giữ bình yên trên những tuyến sông, lòng hồ của tỉnh, bảo vệ cuộc sống và sinh kế của người dân vùng sông nước Sơn La.