Vườn củ đậu của gia đình bà Lừ Thị Bưa, bản Kho Vàng, xã Viêng Lán (Yên Châu).

Theo thống kê, mỗi vụ ngô mùa, Viêng Lán trồng xen gần 40 ha củ đậu; các bản trồng nhiều là: Kho Vàng, Huổi Qua, Khúm Hiềng... năng suất bình quân từ 1,7 - 2 tấn/ha, giá bán trung bình 5.000 - 10.000 đồng/kg. Củ đậu từ lâu đã là cây trồng quen thuộc, bà con dùng để phục vụ sinh hoạt. Hiện nay, loại củ này trở nên phổ biến và được nhiều người tiêu dùng lựa chọn, bởi dễ ăn, giàu dinh dưỡng, giá trị hơn nhiều loại củ, quả khác...

Cây củ đậu ở Viêng Lán thường được trồng xen canh trên đất đồi, đồi núi dốc, do ưa bóng mát, nên trồng củ đậu dưới tán cây ngô giúp cây phát triển tốt, cho năng suất và chất lượng cao mà vẫn không làm ảnh hưởng tới sự phát triển của cây ngô. Củ đậu ở Viêng Lán tròn củ, nặng, vỏ có màu vàng bóng, cùi ngọt và nhiều nước, trọng lượng trung bình từ 0,3-0,7 kg/củ, có củ nặng tới 1-2 kg. Để có giống trồng, mỗi năm vào tháng 3, bà con đem hạt củ đậu về phơi và trồng vào tháng 6; thời gian thu hoạch củ đậu thường từ cuối tháng 12 đến hết tháng 1 dương lịch.

Cùng Bí thư chi bộ bản Kho Vàng Mè Văn Phước lên tham quan diện tích trồng củ đậu của gia đình chị Lừ Thị Bưa, anh Phước cho biết: Năm nay, cả bản trồng 17 ha củ đậu. Dù chỉ là nguồn thu thêm, nhưng nhiều hộ lại thu nhập từ 10-25 triệu đồng/năm, như gia đình các ông, bà: Lò Văn Phanh, Quàng Thị Hương, Mè Văn Đức...

Với những gia đình có diện tích lớn, khi vào vụ thu hoạch các thương lái vào tận nơi thu mua. Những gia đình diện tích nhỏ hơn thì người dân mang ra bán ở chợ hoặc bán cho các gia đình khác trong xã và các xã lân cận. Chị Quàng Thị Hương (bản Kho Vàng), người nhiều năm bán lẻ củ đậu ở các khu chợ trong huyện kể bắt đầu bán củ đậu từ năm 2000, khi ấy rất ít người mang ra chợ bán. Cứ khoảng tháng 1 đến tháng 2 dương lịch, ngày nào chị cũng bán từ 10 đến 20kg củ đậu; cả vụ thu khoảng 10 triệu đồng.

Nói về việc trồng củ đậu xen cây ngô trên diện tích đất dốc, ông Nguyễn Ngọc Dương, Chủ tịch UBND xã Viêng Lán cho hay, xã đã xây dựng kế hoạch, giao cho các bản có điều kiện mở rộng diện tích trồng củ đậu xen ngô vừa tăng thu nhập, vừa tạo ra hướng phát triển kinh tế, ổn định thu nhập, giúp bà con trang trải cuộc sống.

Không mất quá nhiều tiền đầu tư giống, phân bón, công làm cỏ, củ đậu lại phù hợp với đất đồi núi dốc, có thể tận dụng tối đa đất trống, lại là nguồn thực phẩm sạch, cây củ đậu đang là cây trồng được người dân xã Viêng Lán chọn để thâm canh xen diện tích trồng ngô, góp phần tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống.

Huyền Trăng (CTV)