Công tác chính trị, tư tưởng là nền tảng của mọi hành động

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập và rèn luyện Đảng ta luôn coi công tác chính trị, tư tưởng là nền tảng của mọi hành động. Trong tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” đăng trên Báo Nhân Dân số ra ngày 3/2/1969, Người đã chỉ ra những vấn đề cốt lõi về công tác tư tưởng, đặc biệt là vai trò trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là nền tảng để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng. Công tác tư tưởng có nhiệm vụ giáo dục, bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên. Dù chưa đầy 800 chữ, nhưng luận điểm được Người đề cập trong bài viết có ý nghĩa tổng kết thực tiễn sâu sắc; bổ sung, phát triển lý luận về công tác chính trị, tư tưởng của Đảng; đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng đặt ra. Những luận điểm được đúc kết trong bài viết của Người còn nguyên giá trị trong mọi giai đoạn cách mạng.

Nhất quán quan điểm của Đảng, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, qua các nhiệm kỳ Đại hội, nhất là trong thời kỳ đổi mới đất nước, Đảng luôn chú trọng nâng cao vai trò, uy tín, năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng bằng bản lĩnh chính trị, tư tưởng, trí tuệ và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trở thành cơ sở để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) nêu rõ, để đảm đương được vai trò lãnh đạo, Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, ra sức nâng cao trình độ trí tuệ, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực lãnh đạo.

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, công tác chính trị, tư tưởng có sự đổi mới toàn diện, sâu sắc, được cụ thể hóa trong nhiều nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Các chỉ đạo về nhiệm vụ chính trị, tư tưởng tiếp tục khẳng định “bốn kiên định” (vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đường lối đổi mới của Đảng; các nguyên tắc về xây dựng Đảng). Quá trình tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận tiếp tục bổ sung, hoàn thiện, phát triển hệ thống lý luận của Đảng. Trong đó, việc giáo dục, rèn luyện tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng được tiến hành thường xuyên gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nêu cao tinh thần nêu gương, “tự soi”, “tự sửa”, đề cao danh dự, lòng tự trọng, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện lệch lạc, xử lý nghiêm hành vi vi phạm kỷ luật.

Tổng kết 40 năm đổi mới đất nước, Đảng ta đã đúc kết năm bài học kinh nghiệm sâu sắc. Trong đó khẳng định, công tác chính trị, tư tưởng đóng vai trò là “ngọn đuốc” soi đường, bảo đảm sự kiên định về mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Sức mạnh của Đảng không chỉ nằm ở tổ chức mà còn ở bản lĩnh chính trị và sự trong sạch về tư tưởng. Quán triệt sâu sắc tư tưởng “Dân là gốc” - thước đo cuối cùng của mọi quyết sách; công tác chính trị, tư tưởng phải tạo được sự hòa quyện giữa “ý Đảng” và “lòng dân”. Công tác tư tưởng phải thúc đẩy sự đổi mới mạnh mẽ về thể chế - vốn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là “đột phá của đột phá”; phải khơi dậy mạnh mẽ khát vọng vươn mình, tinh thần tự hào dân tộc và ý chí tự cường để đất nước không bị động, bất ngờ trước mọi biến động của thời đại…

Có thể nói, kể từ Đại hội VI của Đảng đến nay, công tác chính trị, tư tưởng có sự đổi mới toàn diện, sâu sắc, thể hiện rõ trong Cương lĩnh, Điều lệ, Nghị quyết Đại hội Đảng và được cụ thể hóa trong các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, nhất là các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, quy định về thi hành Điều lệ Đảng; xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; về cán bộ và công tác cán bộ; về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; về chuẩn mực đạo đức cách mạng; về nêu gương và về những điều đảng viên không được làm;… và triển khai thực hiện đồng bộ từ Trung ương tới cơ sở.

Sớm ban hành quy định mới, kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Tổng kết thực tiễn, Đảng đã thẳng thắn nhìn nhận và chỉ rõ những hạn chế trong công tác chính trị, tư tưởng, nhất là tình trạng một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện, vi phạm nghiêm trọng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, gây thiệt hại lớn về tài sản nhà nước, tổn hại uy tín của Đảng, hiệu lực quản lý nhà nước, suy giảm niềm tin trong nhân dân. Trong đó, nhiều đảng viên thuộc diện Trung ương quản lý, có cả những cán bộ từng giữ vị trí lãnh đạo chủ chốt. Qua các số liệu thi hành kỷ luật đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XIII cho thấy, vi phạm về chính trị, tư tưởng chiếm tỷ lệ đáng kể. Thực tế đó chỉ ra, sự suy thoái về tư tưởng thường là “gốc rễ”, là căn nguyên dẫn đến các vi phạm khác về đạo đức, lối sống, kinh tế, chức vụ… Điều này khẳng định, biện pháp giáo dục chưa đủ sức răn đe và cần một quy định cụ thể để điều chỉnh hành vi chính trị, tư tưởng của cán bộ, đảng viên.

Bên cạnh đó, công tác lãnh đạo của Đảng về chính trị, tư tưởng được ban hành thông qua nhiều văn bản chỉ đạo khác nhau nhưng chủ yếu mang tính chỉ đạo, dẫn dắt, giáo dục, định hướng. Một số nghị quyết chuyên đề về công tác tư tưởng được ban hành đã lâu nhưng chưa được tổng kết để có chỉ đạo phù hợp bối cảnh mới; một số quy định của Đảng về chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng đã tổng kết và ban hành quy định mới nhưng thu hẹp đối tượng áp dụng; một số quy định liên quan công tác chính trị, tư tưởng thuộc danh mục tài liệu mật,... dẫn đến những khó khăn nhất định trong triển khai, thực hiện.

Đất nước đang bước vào giai đoạn cách mạng mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; sự bùng nổ thông tin đa chiều, đặc biệt trên không gian mạng có tác động lớn đến tư tưởng, nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Bước vào kỷ nguyên mới với tinh thần hành động để đạt các mục tiêu chiến lược, công tác chính trị tư tưởng càng có vai trò quan trọng không chỉ trước mắt, mà còn mang tính chiến lược lâu dài. Công tác chính trị tư tưởng phải bảo đảm vai trò đi trước, dẫn dắt, thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng và hệ thống chính trị, giữ vững niềm tin của nhân dân, quy tụ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, cổ vũ các tầng lớp nhân dân vượt qua mọi khó khăn, thử thách, tăng cường sức mạnh nội sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định “bốn kiên định”, với yêu cầu tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; đoàn kết thống nhất; vận hành thông suốt, đồng bộ, hiệu quả tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước; không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, uy tín...

Trước yêu cầu đó, Bộ Chính trị chỉ đạo cần thiết phải ban hành quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng nhằm thống nhất và cụ thể hóa các quan điểm của Đảng về xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức trong tình hình mới; thể chế hóa các yêu cầu, nguyên tắc, trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên trong việc học tập, quán triệt, tuyên truyền, hành động theo nghị quyết của Đảng, tạo cơ sở thống nhất trong toàn Đảng, bảo đảm sự chỉ đạo đồng bộ, tránh hình thức, hành chính hóa trong công tác tư tưởng.

Bộ Chính trị yêu cầu, quy định về công tác chính trị, tư tưởng là một quy định của Đảng hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ, được thiết kế khoa học, ngắn gọn, với các chương, điều rõ ràng, xác lập các nguyên tắc, tiêu chuẩn, chế độ cụ thể dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, dễ lượng hóa, dễ kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Việc xây dựng quy định bám sát Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIV. Quy định thể chế hóa các quan điểm của Đảng thành những quy tắc mang tính bắt buộc nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu lý tưởng và ngăn chặn suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Quy định này không chỉ để “chống” (ngăn chặn suy thoái) mà quan trọng hơn là để “xây”. Trọng tâm là bảo đảm vai trò “đi trước, dẫn dắt” của công tác chính trị, tư tưởng, lấy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm phương thức đột phá trong kỷ nguyên mới. Chuyển đổi công tác tư tưởng từ trạng thái “quản lý, giáo dục” sang “khơi thông, truyền cảm hứng”, tạo động lực cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám bứt phá vì lợi ích chung, giải quyết dứt điểm tình trạng “luật đúng nhưng làm khó” đang gây lãng phí nguồn lực.

Việc xây dựng quy định phải xác định rõ và phát huy cao độ vai trò, trách nhiệm của tổ chức đảng trong công tác chính trị, tư tưởng; chú trọng nâng cao nhận thức và điều chỉnh hành vi chính trị, tư tưởng của cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới. Tập trung thể chế hóa các nguyên tắc, nội dung, trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên và chế độ kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật trong công tác chính trị, tư tưởng. Trong đó, tổ chức đảng có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác chính trị, tư tưởng và trách nhiệm xây dựng ý thức tổ chức, kỷ luật, kỷ cương; cán bộ, đảng viên có trách nhiệm giữ vững lập trường, bản lĩnh chính trị; xây dựng ý thức kỷ luật; nghiên cứu, học tập và triển khai nghị quyết của Đảng; nghe, nói, viết và hành động theo Nghị quyết.

Bộ Chính trị yêu cầu, kết hợp chặt chẽ công tác chính trị, tư tưởng với công tác tổ chức, cán bộ, kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân; với công tác bảo vệ chính trị nội bộ và công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật trong Đảng; quy định rõ trách nhiệm tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định. Trong đó, người đứng đầu cấp ủy chịu trách nhiệm trước cấp ủy cấp trên nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài trong lĩnh vực công tác chính trị, tư tưởng mà không kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý; kiên quyết xử lý, kỷ luật nghiêm minh các trường hợp vi phạm. Việc lan truyền thông tin trái quan điểm của Đảng, thông tin xấu độc trên không gian mạng được xác định là biểu hiện trực tiếp của sự suy thoái tư tưởng chính trị, cần được xử lý kỷ luật ở mức độ cao nhất để giữ nghiêm kỷ cương của Đảng.

Thực hiện nhiệm vụ Bộ Chính trị giao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã khẩn trương, tích cực thực hiện đề án “Xây dựng Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”. Ban đã chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan xây dựng kế hoạch, thành lập Ban biên tập, Tổ biên soạn; tổ chức hai tọa đàm, một hội thảo quốc gia; xây dựng báo cáo và dự thảo quy định công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; tiếp thu ý kiến của 38 tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; các ban, bộ, ngành Trung ương; các chuyên gia, nhà khoa học, hoàn chỉnh đề án; đã báo cáo và được thông qua tại phiên họp Bộ Chính trị khóa XIII ngày 28/11/2025.

Sau khi tiếp thu các ý kiến góp ý, dự thảo quy định đã xác định rõ nguyên tắc, nội dung, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên trong công tác chính trị, tư tưởng, nhấn mạnh quan điểm công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; yêu cầu nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ, vai trò tiên phong, gương mẫu và năng lực hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên; xây dựng nền tảng chính trị, tư tưởng vững chắc nhằm tạo động lực mạnh mẽ cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đã được Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương báo cáo Bộ Chính trị xem xét, trình Ban Chấp hành Trung ương ban hành.