Người Dao bản TĐC Cổng Trời, xã Huy Tường (Phù Yên) gói bánh chưng đón Tết.

Bên bếp lửa bập bùng, chúng tôi được Trưởng bản Lý Văn Sơn kể về cuộc sống trước đây khi còn ở Suối Pai. Cách trung tâm xã Huy Tường gần 18km, vào mùa mưa, muốn đi vào bản phải mất gần nửa ngày đường, cuộc sống khó khăn, sản xuất tự cung, tự cấp là chủ yếu; người ốm muốn đi bệnh viện cũng khó... Cuộc sống của bà con chỉ thực sự thay đổi khi chuyển về TĐC ở bản Cổng Trời này. Bây giờ cứ mỗi dịp tết đến, xuân về, nhà nào cũng ăn tết to, vui lắm!

Hôm sau, cùng Trưởng bản Lý Văn Sơn theo con đường bê tông chạy dọc bản, tôi thấy nhà nào cũng được lợp ngói, lợp tôn, rồi thì đầu thu vệ tinh, ti vi, điện, nước, con trẻ được đi học chữ ngay tại bản. Khi chuyển về bản mới, bà con đã thay đổi tư duy sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi, làm ruộng nước, gieo cấy giống lúa mới, đầu tư thêm phân bón... theo hướng dẫn để nâng cao năng suất, sản lượng cây trồng.

Chuyển về đây tái định cư, mỗi hộ được cấp 120m2 đất ở và 1.000m2 đất sản xuất,  hỗ trợ 20 triệu đồng di chuyển và làm nhà. Khu TĐC đã được đầu tư gần 5 tỷ đồng xây dựng nhà lớp học cắm bản, đường bê tông nội bản, nhà văn hóa, công trình nước sinh hoạt, điện lưới quốc gia...

Là một trong những hộ đầu tiên chuyển xuống bản tái định cư, gia đình anh Lý Văn Vềnh đã có thu nhập ổn định. Anh bảo, chuyển về đây, từ sinh hoạt, sản xuất, đi lại đều rất thuận tiện, lại nhận được sự quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ của cán bộ xã, huyện; chính sách hỗ trợ TĐC được thực hiện đầy đủ, kịp thời...

Còn gia đình anh Bàn Văn Chăn thì mới chuyển về, đang hoàn thiện những phần việc cuối cùng của ngôi nhà mới cho kịp đón Tết. Không giấu được niềm vui, anh Chăn nói: Tốt hơn ở bản cũ nhiều lắm, có điện, đường, nước sinh hoạt, trường học, bà con muốn đi khám bệnh, đi chợ huyện mua bán hàng hóa... đều rất gần, thuận tiện.

Vào nhà già bản Lý Văn So đúng vào lúc gia đình đang chuẩn bị làm bánh gù, món ăn truyền thống không thể thiếu trong những dịp lễ tết của người Dao ở Phù Yên. Làm bánh phải nhờ những thanh niên khỏe mạnh đến giã nếp, giã trong cối khi còn nóng. Món ăn trong ngày Tết của người Dao đa dạng lắm, còn có canh đắng, các loại rau, thịt gà, rượu... Già So bảo, sau khi các lễ vật đã chuẩn bị xong, sẽ mời thầy cúng đến mời ông bà, tổ tiên về ăn tết với con cháu. Cỗ của người Dao không bày ra đĩa mà bỏ cả vào một chiếc mâm trải lá chuối, ở giữa là bát nước chấm, xung quanh được bày thịt lợn, thịt gà luộc... Trong những ngày Tết, sau khi đi chúc năm mới những người trong họ và hàng xóm láng giềng, thì già trẻ, trai gái lại kéo nhau về nhà văn hóa. Tại đây, người lớn tuổi cùng nhau ôn lại truyền thống và những phong tục, bản sắc văn hóa của dân tộc mình; lớp thanh niên thì chia thành tốp để ca hát, nhảy múa, chơi các trò chơi dân gian... Đặc biệt, đây cũng chính là dịp để những chàng trai, cô gái Dao gặp gỡ, tìm hiểu, rồi ướm lời nhau qua những bài hát tỏ tình, giao duyên, nhiều đôi đã nên nghĩa vợ chồng từ những buổi đi chơi xuân như thế.

Qua câu chuyện với già bản Lý Văn So, hiểu thêm những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Dao khi tết đến xuân về, chúng tôi hiểu mùa xuân thực sự đã cư ngụ ở bản Cổng Trời rồi.