KM 271+ 400 quốc lộ 6 đoạn qua tiểu khu 1, thị trấn Hát Lót bị ngập sâu.

14 giờ, ngày 31/8, mưa đã ngớt, nước lũ cũng đã rút phần nào, nhưng hơn chục hộ dân xóm 2, thuộc Tiểu khu 8, thị trấn Hát Lót (Mai Sơn) vẫn đứng trên quốc lộ 6 để “ngóng” về ngôi nhà của mình đang chìm trong nước lũ; một số hộ gia đình phía ngoài đang dọn bùn, đất, hậu quả của nước lũ để lại. Bà Lê Thị Khuyên, xóm 2, Tiểu khu 8, nghẹn ngào chia sẻ với chúng tôi về sự kinh hoàng và những mất mát do mưa lũ mà gia đình bà và hơn chục hộ dân trong xóm 2 đã trải qua: Nước lũ tràn về rất nhanh, gia đình tôi chỉ kịp chạy lên quốc lộ 6 tránh nạn, nhìn ngôi nhà cùng toàn bộ tài sản của gia đình chìm dần trong nước lũ mà xót xa, vậy là “trắng tay” rồi.

Cửa hàng tạp hóa Quân Bình, tiểu khu 2, thị trấn Hát Lót bị thiệt hại do mưa lũ.

Cùng thời gian trên, dọc quốc lộ 6 (Sơn La- Hà Nội) đoạn từ km 275+400 đến km 270+400), nước vẫn tràn trên mặt đường, nhiều đoạn xe máy hoặc xe ô tô cỡ nhỏ chưa đi qua được. Tại cửa hàng tạp hóa Quân Bình, Tiểu khu 2, thị trấn Hát Lót nước lũ vẫn tiếp tục tràn qua khá mạnh. Chủ cửa hàng cho biết, khoảng 15 giờ ngày 29/8, gia đình đang bán hàng thì nước lũ từ phía xã Cò Nòi tràn về rất mạnh phía sau cửa hàng, làm đổ tường nhà kho, lượng nước lớn ập đến bất ngờ nên không cứu được hàng hóa, thiệt hại khoảng 5 tỷ đồng. Những ngày qua, nhiều người vớt được hàng đã mang trả lại cho cửa hàng; nhiều người mua ủng hộ các hàng hóa còn sử dụng được, với mong muốn gia đình chị Quân Bình giảm bớt phần nào thiệt hại – Quả là trong hoạn nạn tình người thật ấm áp.

Được biết, ngày 29/8 trên tỉnh lộ 110 từ thị trấn Hát Lót đi Nà Bó, Tà Hộc, có nhiều đoạn bị sạt lở, đặc biệt đoạn km 16, hàng nghìn m3 đất, đá sạt lở gây ách tắc giao thông, đến hết ngày 1/9 vẫn chưa thông tuyến, làm cô lập xã Tà Hộc. Đồng chí Chủ tịch UBND xã Tà Hộc thông tin, hơn 100 hộ dân của bản Mòng bị sạt lở đất phải di dời đến nơi an toàn; trường THCS bị ngập lụt toàn bộ khuôn viên; trụ sở làm việc cũ bị sạt lở, thiệt hại một số máy móc, thiết bị; đổ 5 cột điện… Cũng trong tình trạng bị cô lập, mưa lũ đã làm xã Phiêng Pằn, xã Nà Ớt thiệt hại nặng nề về tài sản của nhà nước và nhân dân. Đặc biệt, Trường Trung học cơ sở Nà Ớt, nước lũ làm ngập toàn bộ tầng 1 từ 1,5m đến 2 m nước, làm hư hỏng bàn ghế, đồ dùng dạy và học của nhà trường. Một số xã khác trong huyện như: Mường Bằng, Mường Chanh, Chiềng Mung, Chiềng Sung, Chiềng Nơi, Phiêng Cằm, xã Hát Lót… cũng đều bị thiệt hại khá nặng.

Đến trụ sở Huyện ủy, UBND huyện Mai Sơn thật khó mà gặp được các đồng chí lãnh đạo. Bởi trong suốt những ngày qua, 8 tổ công tác của huyện do các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ huyện ủy làm tổ trưởng đã về các xã cùng với chính quyền địa phương chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ theo phương châm huy động nguồn lực tại chỗ, khẩn trương hót, san, gạt đất, đá sạt lở để thông các tuyến giao thông trong thời gian nhanh nhất; thăm hỏi, động viên các gia đình bị thiệt hại nặng, nhanh chóng ổn định đời sống nhân dân. Ngoài kinh phí ngân sách, huyện đã phát động cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân quyên góp, chung tay, góp sức giúp đỡ các hộ dân bị thiệt hại nặng. Đặc biệt, ngay trong mưa lũ, Quỹ Tín dụng nhân dân thị trấn Hát Lót đã đến tận nơi trao 60 suất quà, mỗi suất trị giá 500 nghìn đồng cho các hộ thuộc Tiểu khu 8 bị thiệt hại nặng, giúp các hộ dân vượt qua khó khăn bước đầu.

Nhân dân tiểu khu 8, thị trấn Hát Lót (Mai Sơn) dọn vệ sinh đường dân sinh sau lũ.

Nhìn nhận lại tình hình mưa lũ và những thiệt hại sau mưa lũ trên địa bàn huyện, nguyên nhân đầu tiên mà ai cũng nghĩ đến đó là: Do biến đổi khí hậu, không chỉ ở Mai Sơn mà nhiều vùng khác cũng bị thiệt hại nặng nề. Song, bên cạnh đó cũng còn có những nguyên nhân khách quan, chủ quan khác. Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Đĩnh, Phó Chủ tịch UBND huyện Mai Sơn cho rằng, hệ thống tiêu thoát lũ trên địa bàn thị trấn Hát Lót chưa đồng bộ, vì vậy khi mưa to, kéo dài, nước từ phía xã Cò Nòi đổ về phía Thị trấn, vì không có hệ thống tiêu thoát lũ nên tràn ra quốc lộ 6, gây ngập sâu. Riêng 3 trường học tại xã Nà Ớt và xã Tà Hộc bị ngập lụt, một phần là do các điểm trường này nằm trên dòng chảy đổ nước về sông Mã và sông Đà, vì vậy khi mưa to, kéo dài, lượng nước dâng cao tràn vào khuôn viên các trường... Đối với một số hộ dân sống ven suối Nậm Pàn, thuộc Tiểu khu 8, trước đây thuộc đất của hợp tác xã giao cho hộ sản xuất rau xanh, ban đầu họ dựng lều, lán để trông coi sản phẩm, sau đó xây dựng nhà ở và dần trở thành khu dân cư. Chính vì vậy, một số hộ dân nơi đây chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thêm một lần cho thấy, công tác quy hoạch chưa chặt chẽ cũng sẽ là một trong những nguyên nhân làm cho hậu quả thiên tai thêm nặng nề. Để giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ, huyện Mai Sơn rất mong các cấp, các ngành quan tâm đầu tư xây dựng hệ thống tiêu thoát lũ đồng bộ trên địa bàn. Đồng thời, chỉ đạo các phòng chuyên môn của huyện, UBND Thị trấn, Ban Quản lý tiểu khu 8 tuyên truyền, vận động các hộ dân sống ven suối Nậm Pàn đồng thuận với nhà nước trong công tác quy hoạch. Cùng với đó, xây dựng phương án dành một số quỹ đất để ưu tiên cho họ di dời đến tái định cư. Mặt khác, tiếp tục tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, góp phần giảm thiểu những trận lũ quét, lũ ống có thể xảy ra…

Ông cha ta đúc kết “Nhất thủy, nhì hỏa”, điều đó đã được minh chứng qua nhiều trận lũ không chỉ ở Mai Sơn mà cả trong tỉnh, trong nước, sự hung dữ của dòng lũ không có gì ngăn cản được, hậu quả của nó thật khôn lường. Vì vậy, công tác ứng phó, giảm nhẹ thiên tai là nhiệm vụ quan trọng không của riêng cấp nào, ngành nào, mà của tất cả mọi người bằng những việc làm thiết thực nhất.

Hồng Luận - Trường Sơn