Dấu son nơi vùng quê cách mạng

Dù dấu tích chiến tranh đã phai mờ theo thời gian, ký ức về những năm tháng đấu tranh cách mạng vẫn hiện hữu trong các gia đình, qua những câu chuyện được thế hệ trước truyền lại cho con cháu. Lật lại những trang sử của quê hương, có thể thấy trong những tháng đầu năm 1945, phong trào cách mạng ở Phù Yên từng bước được gây dựng trong điều kiện hết sức khó khăn.

Khi quân Nhật tiến lên vùng sông Đà, đánh chiếm các đồn bốt của quân Pháp và kiểm soát địa bàn, những thanh niên yêu nước Phù Yên đã tìm cách liên lạc với Chiến khu Vần - Hiền Lương, tham gia huấn luyện, xây dựng cơ sở, tập hợp lực lượng, chuẩn bị cho thời cơ giành chính quyền.

Tháng 5/1945, Hội Thanh niên yêu nước “Mú Nóm chất mương” được thành lập với 7 hội viên đầu tiên. Từ lễ tuyên thệ tại đình Chu, bản Chiềng, xã Quang Huy, phong trào nhanh chóng lan rộng tới các xã Tường Phù, Gia Phù, Tường Phong, phát triển lên 57 hội viên. Đến tháng 7, lực lượng tự vệ cách mạng được thành lập, vừa huấn luyện, vừa chuẩn bị phối hợp với lực lượng Giải phóng quân của Chiến khu Vần - Hiền Lương.

Thời cơ lịch sử đến vào cuối tháng 7 năm 1945. Sáng 21/7, Trung đội Giải phóng quân tiến vào giải phóng Mường Cơi, phối hợp với lực lượng cách mạng Phù Yên thống nhất kế hoạch đánh chiếm châu lỵ. Rạng sáng 22/7, lực lượng giải phóng cùng đội tự vệ địa phương tiến vào châu lỵ. Chính quyền tay sai bị bất ngờ, buộc phải nộp vũ khí. Trưa cùng ngày, Ủy ban cách mạng lâm thời châu Phù Yên ra mắt nhân dân; ông Cầm Văn Nò được cử làm Chủ tịch, ông Cầm Đức Chính làm Phó Chủ tịch, cùng các ủy viên là chủ tịch các xã, trong đó có các ông Hà Văn Lai, Cầm Văn Nội, Đinh Văn Minh.

Sau thắng lợi tại châu lỵ, lực lượng cách mạng tiếp tục tiến đánh đồn Vạn Yên. Ngày 23/7/1945, với sự phối hợp của Trung đội tự vệ Phù Yên, Trung đội Giải phóng quân và lực lượng cách mạng, đồn Vạn Yên nhanh chóng đầu hàng. Cuộc khởi nghĩa ở châu Phù Yên hoàn toàn thắng lợi, đưa Phù Yên trở thành châu đầu tiên trong tỉnh Sơn La giành được chính quyền.

Tạo nên dấu mốc lịch sử ấy, có sự đóng góp của nhiều người con ưu tú như Cầm Văn Nò, Cầm Đức Chính, Cầm Ngoan, Hà Văn Lai cùng đông đảo thanh niên yêu nước. Qua năm tháng, câu chuyện về họ được lưu truyền trong các gia đình, trở thành niềm tự hào của những thế hệ sau. Trong đó, ông Cầm Ngoan, quê xã Tường Phù trước đây, tham gia cách mạng từ tháng 3/1945, sau này đảm nhiệm nhiều trọng trách của tỉnh và Trung ương. Với gia đình, những năm tháng hoạt động cách mạng của ông không chỉ là ký ức về một người cha, mà còn là câu chuyện về nhiệt huyết, trách nhiệm của thế hệ cha anh trước vận mệnh đất nước.

Ông Cầm Thanh, bản Búc Mo, xã Phù Yên, con trai ông Cầm Ngoan, chia sẻ: Qua những câu chuyện bố kể, tôi hiểu rằng những người đi trước đã phải trải qua rất nhiều khó khăn, hy sinh để đi theo cách mạng. Điều bố tôi luôn nhắc con cháu là phải biết trân trọng truyền thống, sống có trách nhiệm và làm những việc có ích cho quê hương.

Còn với ông Hà Văn Nga, tiểu khu 5, xã Phù Yên, con trai ông Hà Văn Lai, ký ức về người cha giúp ông hiểu sâu sắc hơn giá trị của tinh thần đoàn kết trong những ngày đầu cách mạng. Ông Hà Văn Lai là một trong những thành viên của Ủy ban cách mạng lâm thời châu Phù Yên sau ngày giành chính quyền. Ông Nga cho biết: Từ nhỏ, tôi đã được người thân trong gia đình kể lại nhiều câu chuyện về bố. Qua lời kể của mọi người, trong những ngày gian khổ, bố tôi cùng các đồng chí vẫn tham gia hoạt động cách mạng, cùng bà con góp sức giành chính quyền. Tôi lớn lên qua những câu chuyện ấy và luôn thấy tự hào về bố, về thế hệ đi trước.

Phát huy truyền thống, dựng xây quê hương

Nếu thế hệ cha anh đã góp sức làm nên mùa Thu độc lập, thì hôm nay, những người con Phù Yên tiếp tục viết tiếp câu chuyện quê hương bằng lao động, sáng tạo và khát vọng vươn lên. Đặc biệt, từ tháng 7/2025, xã Phù Yên được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Quang Huy và các xã Huy Hạ, Huy Tường, Huy Tân, Huy Thượng, với 38 bản, trên 10.390 hộ, gồm 5 dân tộc Mường, Thái, Kinh, Mông, Dao cùng sinh sống. Không gian phát triển được mở rộng, tạo thêm điều kiện để địa phương khai thác lợi thế về đất đai và sản xuất.

Trên cánh đồng Mường Tấc, nông nghiệp tiếp tục là nền tảng của kinh tế địa phương. Xã định hướng sản xuất theo hướng hữu cơ, ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm; đồng thời, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa phù hợp với lợi thế từng khu vực. Nổi bật là vùng lúa chất lượng cao, lúa hữu cơ với trên 1.800 ha ở các bản Lềm, Puôi, Chiềng Thượng; vùng cây ăn quả ở bản Úm, Ban; vùng chăn nuôi hàng hóa ở bản Trò, Lò Lìu và các vùng rau, hoa màu tại các cánh đồng trung tâm xã. Cùng với đó, địa phương khuyến khích phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác, tăng cường liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường. Hiện nay, xã duy trì 10 sản phẩm OCOP, 12 hợp tác xã và 1 tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp.

Sản xuất phát triển kéo theo nhu cầu hoàn thiện hạ tầng. Toàn xã có 47 công trình thủy lợi với gần 80 km kênh mương; nhiều tuyến được nạo vét, sửa chữa, bảo đảm nước tưới cho diện tích cây trồng. Công trình kè suối Tấc giai đoạn 2 được đầu tư, góp phần bảo vệ đất sản xuất, khu dân cư và ổn định đời sống nhân dân.

Cùng với phát triển kinh tế, vấn đềtạo việc làm và giảm nghèo được quan tâm. Các tổ chức đoàn thể phối hợp với ngân hàng thực hiện ủy thác cho hộ nghèo, đối tượng chính sách vay vốn ưu đãi; kết nối với doanh nghiệp đào tạo nghề, tuyển dụng lao động tại các nhà máy, xí nghiệp trong xã và các khu công nghiệp ngoài tỉnh. Qua đó, tạo thêm sinh kế, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 3%/năm.

Ông Phan Ngọc Linh, Chủ tịch UBND xã Phù Yên, chia sẻ: Diện mạo xã đang đổi thay từ chính những chuyển động trong sản xuất và đời sống. Những vùng lúa chất lượng cao được mở rộng, các sản phẩm đặc trưng từng bước xây dựng thương hiệu, hạ tầng phục vụ sản xuất được quan tâm đầu tư; tạo thêm nhiều cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân... Mỗi kết quả đạt được đã thể hiện trách nhiệm và quyết tâm của thế hệ hôm nay trong việc tiếp nối truyền thống, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Những ngày tháng Tám lịch sử, ôn lại truyền thống cách mạng vẻ vang, cán bộ, đảng viên và nhân dân Phù Yên được tiếp thêm động lực, đoàn kết, vượt qua mọi khó khăn, viết tiếp khát vọng xây dựng quê hương thêm giàu đẹp, văn minh, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.