Ông Lê Hồng Chương, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sơn La

PV: Thưa ông, Hiệp định thương mại tự do EVFTA có tác động như thế nào đến doanh nghiệp của Sơn La?

Ông Lê Hồng Chương: Sơn La là tỉnh có nhiều tiềm năng, thế mạnh về sản xuất nông sản thực phẩm và một số mặt hàng may công nghiệp. Việc xóa bỏ hàng rào thuế quan là một cơ hội lớn cho các mặt hàng của tỉnh ta, như chè, cà phê, hoa quả tươi, các mặt hàng chế biến từ nông sản, thực phẩm xuất khẩu trực tiếp vào thị trường EU.

Tuy nhiên, với các cam kết kèm theo, EVFTA yêu cầu về quy tắc nguồn gốc xuất xứ cũng rất chặt chẽ, sản phẩm muốn được hưởng ưu đãi thuế quan thì nguyên liệu để sản xuất phải đáp ứng được một tỷ lệ xuất xứ nhất định tại EU hoặc Việt Nam. Đây là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong tỉnh, nhất là các doanh nghiệp sản xuất, chế biến nông sản. Bởi, theo yêu cầu của Hiệp định EVFTA thì nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu phải có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm rất khắt khe các bắt buộc về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, dán nhãn, môi trường. Trong khi đó, đa số các doanh nghiệp của tỉnh đều có quy mô vừa và nhỏ, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong nước, thị trường xuất khẩu vẫn chủ yếu là Trung Quốc, chỉ một số ít sản phẩm được xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản, Mỹ và châu Âu.

PV: Xin ông cho biết Sơn La đã chuẩn bị như thế nào để đón cơ hội từ Hiệp định thương mại tự do EVFTA?

Ông Lê Hồng Chương: Những năm gần đây, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách và tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh; nhiều sản phẩm nông sản của tỉnh đã đạt một số chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, VietGAP. Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có 18 sản phẩm nông nghiệp được cấp văn bằng bảo hộ. Trong đó, 1 sản phẩm chè shan tuyết Mộc Châu được cấp văn bằng bảo hộ tại Thái Lan; 2 chỉ dẫn địa lý (chè shan tuyết Mộc Châu; xoài tròn Yên Châu) đã được bảo hộ tại thị trường EU theo Hiệp định EVFTA.

Nhằm cụ thể hóa Kế hoạch thực hiện Hiệp định EVFTA của Thủ tướng Chính phủ, ngày 31/8/2020, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 182/KH-UBND về việc thực hiện Hiệp định Thương mại tự do EVFTA trên địa bàn tỉnh, với mục tiêu nâng cao hiểu biết, tạo sự thống nhất về nhận thức, trách nhiệm trong quá trình triển khai Hiệp định, nhất là các đối tượng ảnh hưởng trực tiếp của Hiệp định, như: doanh nghiệp, HTX, doanh nhân, hội nghề nghiệp, người lao động tại doanh nghiệp. Trước mắt, giai đoạn 2021-2025, tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến về hội nhập kinh tế quốc tế, Hiệp định EVFTA và các FTA. Rà soát, kiến nghị các cấp có thẩm quyền sửa đổi, ban hành các văn bản pháp luật cần thiết để thực thi Hiệp định EVFTA. Xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, HTX, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và các quy định của Liên minh Châu Âu.

Bên cạnh đó, tăng cường hỗ trợ, chuyển giao, ứng dụng công nghệ mới, công nghệ tiên tiến trong sản xuất kinh doanh, xử lý chất thải, bảo vệ môi trường. Đẩy mạnh thu hút các nhà đầu tư có tiềm lực để phát triển chế biến sâu, tập trung cho nhóm hàng có thế mạnh của tỉnh, là nông sản, thực phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn của các nước EU; thu hút đầu tư phát triển logictics để phục vụ tiêu thụ, chế biến, xuất khẩu nông sản. Đồng thời, đẩy nhanh quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo mô hình sản xuất tiên tiến; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung theo hướng ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với công nghiệp chế biến. Đặc biệt, thúc đẩy các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại và nghiên cứu thị trường EU; kết nối giao thương giữa nhà cung cấp của tỉnh với các doanh nghiệp xuất khẩu và tổ chức xúc tiến thương mại; tham gia các hội chợ, triển lãm chuyên ngành về nông sản, thực phẩm tại các nước EU.

PV: Cùng với các chính sách hỗ trợ, để đáp ứng các yêu cầu của Hiệp định thương mại tự do EVFTA, theo ông các doanh nghiệp cần phải làm gì?

Ông Lê Hồng Chương: Trước mắt, các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ quy định của Hiệp định EVFTA. Sức ép cạnh tranh mà EVFTA tạo ra là rất lớn, nhưng có lộ trình, do đó, EVFTA cũng là cơ hội để các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh điều chỉnh, thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Đặc biệt, các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa cơ hội từ giảm thuế mang lại, ngoài việc không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng chuẩn EU, các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ và cập nhật chính sách các mặt hàng, tìm hiểu rào cản về kỹ thuật, xuất xứ hàng hóa, thủ tục hải quan, chỉ dẫn địa lý, pháp luật thương mại, kinh tế của từng thành viên EU, để tránh những rủi ro trong quá trình giao thương hàng hóa. Điểm quan trọng nữa, để đưa được hàng hóa vào EU thì các doanh nghiệp cần phải xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tạo niềm tin khi hợp tác với nông dân. Cùng với đó, tăng cường cung cấp thông tin, dự báo về thương mại, cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật của các nước EU để phổ biến cho nông dân.

PV: Xin cảm ơn ông!

Ngọc Thuấn (thực hiện)