Các hộ dân phun thuốc với mật độ dày gây ô nhiễm môi trường.

Xã Chiềng Xôm hiện có hơn 30ha đất trồng hoa các loại, tập trung ở các bản: Hụm, Tông, Panh, Ái và Phiêng Hay. Thực tế mấy năm qua, hiệu quả kinh tế từ trồng hoa cao hơn rất nhiều so với trồng lúa. Nhưng toàn bộ diện tích hoa của Chiềng Xôm đều do các hộ kinh doanh hoa từ nơi khác đến thuê đất và lao động trên địa bàn xã để sản xuất. Vì nhu cầu của thị trường lớn, cũng như lợi nhuận cao, tình trạng người trồng hoa ở Chiềng Xôm không tuân thủ các biện pháp kỹ thuật canh tác an toàn, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật đã trở nên đáng báo động.

Có mặt tại cánh đồng hoa ở các bản vào sáng sớm hoặc chiều muộn, đều bắt gặp cảnh tượng những chiếc máy bơm công suất lớn phun thuốc trắng xóa, bao phủ hết các ruộng hoa. Mỗi lần phun thuốc như thế kéo dài cả tiếng đồng hồ, cách xa vài chục mét đã nồng nặc mùi của thuốc trừ sâu, thuốc BVTV bốc lên. Chúng tôi vào vườn hoa của một người phụ nữ tên N ở bản Hụm, chị N cho biết: Gia đình thuê đất trồng hoa ở đây đã 5 năm, chủ yếu là trồng hoa hồng. Đây là loại hoa dễ trồng, 5-7 năm mới phải trồng lại, thị trường tiêu thụ tốt, với 1,1ha trung bình một ngày thu 5.000-6.000 bông, nhưng cây hoa hồng cũng dễ bị sâu bệnh. Không dấu diếm, chị N nói: Việc phải tưới nước, bón phân là chỉ để hoa sinh trưởng, phát triển tốt, nhưng để hoa đẹp, nở đều và đúng dịp thì phải phun các loại thuốc trừ sâu kháng bệnh, thuốc kích thích tăng trưởng nhiều đợt. Trung bình mỗi tháng phải phun định kỳ 4 lần thuốc chống nấm kèm thuốc diệt nhện, sâu và ít nhất 4 lần phun các loại thuốc kích mầm, kích nụ, tùy vào điều kiện thời tiết, nếu phun xong mà gặp mưa thì phải phun lại. Mỗi năm chi phí cho việc phun thuốc trên diện tích 1,1 ha lên đến hàng trăm triệu đồng.

Theo quan sát của chúng tôi, tất cả các ruộng hoa ở đây đều được lắp đặt hệ thống vòi phun với mật độ cao, dưới áp lực của máy bơm cao áp, thuốc được phun dày đặc, bao phủ cả ruộng hoa, sau mỗi đợt phun, thuốc đọng trắng trên các phiến lá, lượng thuốc dư thừa bị gió đưa ra xa, ảnh hưởng đến những vùng xung quanh.

Với diện tích hơn 30 ha trồng hoa, mỗi ngày Chiềng Xôm cung cấp ra thị trường trong và ngoài tỉnh khoảng 180.000  bông hoa, do đó các chủ ruộng hoa đều phải thuê lao động chăm sóc, cắt hoa, đóng gói và phun thuốc, trung bình mỗi ha phải thuê từ 5-6 lao động, chủ yếu là người dân địa phương.

Chúng tôi tìm cách để tiếp xúc với một số lao động đang làm việc tại vườn, nhưng hầu hết đều từ chối với lý do đang phun thuốc, không thể dừng ngắt quãng, nhưng qua tìm hiểu, chúng tôi cũng nắm được thông tin, mỗi ngày họ làm việc 8 tiếng, thu nhập từ 120.000-130.000 đồng/ngày, những ngày nhu cầu nhiều hoa hơn, hoặc phải phun thêm thuốc thì làm thêm giờ và được trả công cao hơn. Qua quan sát thì hầu hết những người làm ở đây không được trang bị bảo hộ lao động chuyên dụng. Vật dụng bảo vệ cơ thể của họ chỉ là chiếc nón lá, khẩu trang vải đơn giản và quần áo lao động bình thường, gần như hằng ngày họ phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật độc hại. Điều này chính những chủ vườn hoa cũng phải công nhận, vì muốn diệt được mầm bệnh hoặc kích thích hoa nở theo yêu cầu của khách thì phải tăng liều lượng thuốc khi pha chế, không đủ thời gian cách ly theo quy định, thậm chí phun thuốc chiều hôm trước, sáng hôm sau đã cắt hoa để bán.

Đến những khu dân cư gần các ruộng hoa, chúng tôi ghi nhận được rất nhiều phản ánh của các hộ dân sống xung quanh. Chị Quàng Thị Dung, bản Hụm, bức xúc: Hằng ngày, người dân phải sống chung với mùi thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, nhất là các dịp lễ tết nhu cầu hoa lớn, mật độ phun lại dày hơn, mùi thuốc nồng nặc, chúng tôi không còn cách nào khác là đóng kín các cửa.

Anh Lò Văn Quyết, bản Tông thì phản ánh: Vào lúc phun thuốc, trẻ em và người già đều có biểu hiện như ho, khó thở, chóng mặt khi hít phải mùi thuốc, không chỉ ô nhiễm không khí mà nguồn nước cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là những hộ dân sinh sống gần vườn hoa sử dụng nước giếng khoan đã bị mẩn ngứa, dị ứng ngoài da.

Mang những bức xúc của người dân phản ánh với UBND xã Chiềng Xôm, ông Lù Văn Thiện, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Vài năm trở lại đây, diện tích trồng hoa ngày càng tăng, việc người trồng hoa sử dụng thuốc BVTV cũng nhiều hơn. Sau khi có ý kiến của nhân dân, xã đã mời các hộ trồng hoa đến ký cam kết sử dụng thuốc BVTV đúng liều lượng, không để ảnh hưởng đến sản xuất hoa màu, nguồn nước sinh hoạt và môi trường, nhưng hầu như chưa được hộ trồng hoa chấp hành.

Có thể nhận thấy, việc người trồng hoa ở Chiềng Xôm lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người trực tiếp sản xuất, mà còn cả các hộ dân sống xung quanh khu vực trồng hoa và người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng, chính quyền xã cần có những biện pháp chấn chỉnh, kiên quyết xử lý những trường hợp lạm dụng thuốc BVTV gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân.