Phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Những ngày này, tại nhiều khu dân cư trên địa bàn tỉnh, các cuộc họp dân diễn ra sôi nổi để lấy ý kiến về phương án sắp xếp bản, tiểu khu và tổ dân phố. Dù còn những băn khoăn nhất định trước sự thay đổi về tên gọi hoặc địa giới, song đa số người dân đều đồng thuận với chủ trương này, xem đây là bước đi cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo dư địa cho phát triển trong giai đoạn mới.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Tô Hiệu có 49 tổ, bản với 11.699 hộ dân, là địa bàn có mật độ dân cư đông nhất tỉnh. Đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới và phù hợp với chủ trương của Trung ương, của tỉnh, phường dự kiến sắp xếp từ 49 tổ, bản xuống còn 26 tổ dân phố (giảm 46,9%). Đồng thời, xây dựng phương án tên gọi và xác định vị trí nhà văn hóa của các tổ dân phố sau sắp xếp.

Xác định công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, ngoài việc công khai dự thảo phương án trên trang thông tin điện tử, mạng xã hội và hệ thống truyền thanh cơ sở, phường tăng cường tổ chức các hội nghị quán triệt, phổ biến để nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc sắp xếp, từ đó tạo sự đồng thuận cao khi triển khai lấy ý kiến.

Đồng chí Tòng Thế Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tô Hiệu, cho biết: Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã thành lập 10 tổ công tác trực tiếp đến các tổ, bản tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhân dân về đề án sắp xếp tổ, bản. Qua tuyên truyền, nhân dân cơ bản nhất trí cao với đề án. Việc sắp xếp tổ, bản được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện các điều kiện thực tiễn của địa phương, bảo đảm phù hợp về quy mô dân số, diện tích, hạ tầng giao thông, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán, bản sắc văn hóa và mối quan hệ cộng đồng.

Có mặt tại tổ 5 Chiềng Lề, phường Tô Hiệu, trước thời điểm thực hiện sáp nhập, chúng tôi ghi nhận không khí trao đổi, thảo luận diễn ra cởi mở, thẳng thắn. Theo phương án, tổ 5 Chiềng Lề sẽ sáp nhập với tổ 6 Chiềng Lề và đổi tên thành tổ 1, phường Tô Hiệu. Dự kiến sau sáp nhập, tổ mới có 442 hộ, 1.990 nhân khẩu, đạt tiêu chuẩn về quy mô dân số theo quy định. Qua hội nghị lấy ý kiến, nhân dân đều ủng hộ chủ trương này.

Ông Phan Thanh, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ 5 Chiềng Lề, phường Tô Hiệu, chia sẻ: Bà con trong tổ hoàn toàn đồng ý với phương án sắp xếp. Đường xá thuận lợi, thông tin liên lạc thông suốt, người dân cũng có hiểu biết về công nghệ, mức sống khá. Vì vậy, việc giảm đầu mối các tổ dân phố sẽ tạo điều kiện để Nhà nước quản lý hiệu quả hơn, đồng thời tinh gọn bộ máy ở cơ sở và tiết kiệm ngân sách.

Ghi nhận tại xã Thuận Châu, công tác sắp xếp bản cũng đang được triển khai khẩn trương. Là địa phương có số lượng bản nhiều nhất tỉnh, theo dự thảo phương án, xã sẽ giảm từ 75 bản xuống còn 45 bản, tương đương giảm 40%. Ngay sau khi có chủ trương sáp nhập tổ, bản, một số người dân có tâm lý không muốn xáo trộn vì lo ngại ảnh hưởng đến sinh hoạt, phong tục, tập quán và công tác tự quản ở địa bàn dân cư. Cấp ủy, chính quyền xã đã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc sắp xếp, từ đó tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Bà Nguyễn Thị Thành, Chủ tịch UBND xã Thuận Châu, cho biết: Xác định việc sắp xếp lại tổ, bản, tiểu khu là nhiệm vụ chính trị quan trọng, xã đang hoàn thiện các bước triển khai bảo đảm chặt chẽ, khoa học và phù hợp thực tiễn. Do tên gọi mỗi bản, tiểu khu gắn với lịch sử hình thành và ký ức của nhiều thế hệ người dân, địa phương đã thận trọng lấy ý kiến rộng rãi, đồng thời tổ chức gặp gỡ, đối thoại với nguyên lãnh đạo xã, cán bộ hưu trí và người có uy tín để tiếp thu ý kiến, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận cao.

Theo dự kiến, các bản Ba Nhất 1 và Ba Nhất 2 của xã Thuận Châu sẽ sáp nhập thành một bản mới mang tên Ba Nhất. Được biết, hai bản này có chung truyền thống văn hóa và tình cảm gắn bó lâu đời nên chủ trương sáp nhập nhận được sự đồng tình cao của người dân. Là người trực tiếp tham gia hội nghị lấy ý kiến, ông Mè Văn Bông, bản Ba Nhất 1, xã Thuận Châu, cho biết: Trước đây, bản chúng tôi tách ra thành hai bản, nay lại sáp nhập thành một nên nhân dân đều tán thành. Sau sáp nhập, dân số đông hơn, địa bàn quản lý rộng hơn, mong rằng đội ngũ cán bộ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, nâng cao trình độ, kỹ năng quản lý; đồng thời gần dân, lắng nghe nhân dân để kịp thời giải quyết những kiến nghị chính đáng, dẫn dắt bà con phát triển kinh tế và thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Còn ở xã vùng cao Mường Bang, nơi phần lớn cư dân là đồng bào dân tộc thiểu số, địa hình chia cắt, việc triển khai chủ trương sáp nhập bản đòi hỏi địa phương phải nghiên cứu rất kỹ để bảo đảm tạo thuận lợi nhất cho bà con trong quá trình sinh hoạt. Ông Trần Hải Thanh, Chủ tịch UBND xã Mường Bang, thông tin: Xã dự kiến sắp xếp 23 bản thành 13 bản mới. Sau khi được tuyên truyền, người dân đồng thuận cao với chủ trương sáp nhập nhằm hình thành các cộng đồng dân cư quy mô lớn hơn, thuận lợi đầu tư hạ tầng và xây dựng nông thôn mới. Đề án được xây dựng trên cơ sở tính toán kỹ về dân số, tên gọi và khoảng cách đến nhà văn hóa, bảo đảm phù hợp điều kiện thực tế của địa phương.

Xây dựng cộng đồng dân cư phát triển bền vững

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trở thành cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp giải quyết hầu hết các công việc của người dân và doanh nghiệp. Điều đó đòi hỏi các bản, tiểu khu, tổ dân phố phải thực sự trở thành những cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp, đủ điều kiện để hỗ trợ chính quyền thực hiện hiệu quả nhiệm vụ quản lý ở cơ sở.

Việc sắp xếp bản, tiểu khu, tổ dân phố vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi tinh gọn bộ máy. Đây chính là bước hoàn thiện “mắt xích cuối cùng” trong tổ chức hệ thống chính trị ở cơ sở, tạo sự đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai trên toàn quốc.

Khi quy mô cộng đồng dân cư được mở rộng, các địa phương sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, xây dựng nhà văn hóa, phát triển giao thông, mở rộng không gian sinh hoạt cộng đồng và tổ chức các phong trào thi đua ở cơ sở. Quan trọng hơn, các bản, tiểu khu mới sẽ có điều kiện lựa chọn đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu, có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, tham gia chuyển đổi số cộng đồng, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công.

Ngay sau khi có chỉ đạo của Trung ương, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Nội vụ ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể để các địa phương xây dựng phương án sắp xếp bản, tiểu khu, tổ dân phố phù hợp với thực tiễn. Đến thời điểm hiện tại, các xã, phường đã hoàn thành dự thảo phương án sắp xếp bản, tiểu khu, tổ dân phố và đang khẩn trương lấy ý kiến nhân dân về dự thảo phương án, bảo đảm đúng tiến độ theo yêu cầu, để hoàn thiện phương án trình HĐND cùng cấp trước ngày 30/6.

Ông Lại Như Long, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, cho biết: Trong quá trình xây dựng phương án, các địa phương đặc biệt quan tâm đến các yếu tố vị trí địa lý, đặc điểm dân cư, lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán và nguyện vọng chính đáng của nhân dân cũng như chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách chịu tác động sau sắp xếp. Sau khi các xã, phường trình dự thảo phương án sắp xếp bản, tiểu khu, tổ dân phố, Sở đã rà soát, đối chiếu với các tiêu chuẩn, quy định hiện hành và tổng hợp nội dung để tham mưu phương án tổng thể trình UBND tỉnh.

Hiện nay, toàn tỉnh có 2.233 bản, tiểu khu, tổ dân phố. Qua rà soát theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố (bản phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên), so với tiêu chuẩn theo quy định có 1.528/2.233 bản, tiểu khu, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh chưa đảm bảo quy mô về số hộ.

Trên cơ sở phương án của các xã, phường, tỉnh Sơn La dự kiến sắp xếp 2.233 bản, tiểu khu, tổ dân phố thành 1.392 đơn vị mới, giảm 841 đơn vị (37,6%). Việc sắp xếp bảo đảm hạn chế xáo trộn đời sống người dân, thuận lợi cho quản lý và phát triển lâu dài. Đối với các bản vùng cao, biên giới, địa hình chia cắt hoặc có cộng đồng dân cư ổn định, tỉnh xem xét giữ nguyên hiện trạng dù chưa đủ tiêu chuẩn về quy mô hộ dân, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý và lợi ích của người dân.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, việc sắp xếp bản, tiểu khu, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh mở ra kỳ vọng tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.