Từ ngã ba Tà Làng Quốc lộ 6, chúng tôi theo Quốc lộ 6C ngược lên xã biên giới Lóng Phiêng, cung đường uốn lượn vượt qua những triền dốc phủ kín màu xanh của nhãn, mận. Trung tâm xã Lóng Phiêng hiện ra trong khung cảnh yên bình, bật lên là ngôi trường liên cấp tiểu học - THCS Lóng Phiêng vừa được khánh thành càng làm cho vùng đất này thêm sức sống mới.

Niềm nở đón khách, anh Vi Tuấn Bảo, nguyên là Phó Bí thư Tỉnh đoàn được điều động từ tỉnh về xã giữ cương vị Bí thư Đảng ủy xã. Tròn một năm giữ cương vị của người đứng đầu ở đây, anh chẳng cần sổ sách, giới thiệu vanh vách với chúng tôi bức tranh tổng quan về xã và những định hướng mang bước chấm phá của nhiệm kỳ đầu tiên sau sáp nhập. Ánh mắt người cán bộ trẻ bừng lên niềm tin khi nhắc tới từng đổi thay mà xã đang nỗ lực chuyển dịch để thay đổi diện mạo vùng đất phên dậu này.

Xã biên giới Lóng Phiêng sau khi sáp nhập với Chiềng Tương nên có diện tích rộng tới trên 147 km², có hơn 22 km đường biên giới tiếp giáp với các huyện Sốp Bâu và Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào. Toàn xã có 15 bản, trong đó 5 bản biên giới, với trên 2.460 hộ thuộc 4 dân tộc Thái, Kinh, Mông, Xinh Mun cùng sinh sống. 

Nằm ở độ cao gần 1.000m so với mực nước biển, Lóng Phiêng được thiên nhiên ban tặng khí hậu mát mẻ, lý tưởng để phát triển các loại cây trồng lợi thế. Đảng bộ xã xác định nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và nâng cao chất lượng các vùng cây ăn quả chủ lực là khâu đột phá chiến lược. Để hướng tới xuất khẩu, xã tập trung chuyển giao kỹ thuật VietGAP, xây dựng thương hiệu gắn liền với mã số vùng trồng. Đồng thời, hệ thống giao thông nội đồng tiếp tục được đầu tư, tạo đà cho nhân dân bứt phá sản xuất, nâng cao thu nhập và giữ vững các tiêu chí nông thôn mới.

Nhờ kinh tế khởi sắc, tư duy của đồng bào Kinh, Thái, Mông, Xinh Mun những năm gần đây đã có sự chuyển biến nhạy bén. Những mô hình vườn đồi, trồng cây ăn quả chất lượng cao kết hợp chăn nuôi gia súc, gia cầm mang lại hiệu quả rõ rệt.

Toàn xã hiện có trên 2.100 ha cây ăn quả; riêng mận và nhãn trên 1.800 ha. Sản lượng mận đạt 9.620 tấn, sản lượng nhãn ước đạt 8.670 tấn mỗi năm. Người dân từng bước áp dụng kỹ thuật trồng mận rải vụ, phát triển nhãn chín muộn, đưa giống mới vào sản xuất để kéo dài thời gian thu hoạch và nâng giá trị sản phẩm.

Sản xuất nông nghiệp đang dần chuyển từ riêng lẻ sang liên kết, xã tích cực tuyên truyền, vận động người dân tham gia các HTX, nhóm liên kết; ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và khai thác hiệu quả các nguồn vốn chính sách để đầu tư sản xuất. Toàn xã hiện có 9 HTX và 1 nhóm liên kết sản xuất nhãn công nghệ cao với diện tích 303 ha. Các HTX đã trở thành cầu nối giữa nông dân với thị trường, hướng dẫn thành viên áp dụng quy trình VietGAP, điều tiết thời gian thu hoạch và liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.

Ông Trần Văn Thực, Giám đốc HTX Khánh Dương cho biết: HTX được thành lập năm 2023, với 5 thành viên, trồng 12 ha mận, 5 ha đào và 13 ha nhãn, bơ, cà phê, rau màu.  Các thành viên tập trung thâm canh mận, đào theo hướng sản xuất sạch; tuân thủ quy trình kỹ thuật, tăng sử dụng phân bón hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Năm 2023, sản phẩm mận của HTX được chứng nhận VietGAP; năm 2024, sản phẩm đào được công nhận OCOP 3 sao.

Song song với phát triển kinh tế nông hộ, bài toán ưu tiên hàng đầu của xã hiện nay là dồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng tại các bản vùng giáp biên. Chính quyền địa phương đang tập trung nâng cấp các tuyến đường giao thông liên bản, mở đường ra khu sản xuất; đồng thời mở rộng mạng lưới điện lưới quốc gia và xây dựng các công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ bà con vùng sâu, vùng xa. Đặc biệt, dấu ấn hạ tầng mang tính đột phá nhất chính là với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước của tỉnh, công trình Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Lóng Phiêng vừa được khánh thành. Một ngôi trường khang trang bậc nhất vùng biên đã hoàn thành, sẵn sàng chào đón con em đồng bào dân tộc thiểu số bước vào năm học mới. Ngôi trường sẽ gieo những mầm xanh tri thức, thắp sáng tương lai cho thế hệ trẻ Lóng Phiêng hôm nay và mai sau.

Trở về các bản Chiềng Tương, Nà Mùa, Mơ Tươi, dễ nhận thấy là những con đường đất đã được bê tông hóa và được thắp sáng bằng đèn năng lượng mặt trời, tạo thuận lợi cho nhân dân đi lại, vận chuyển vật tư, nông sản. Đến nay, toàn xã đã cứng hóa, bê tông hóa hơn 68 km đường giao thông nông thôn và 30 km đường trục chính nội đồng; lắp đặt hơn 90 bóng đèn năng lượng mặt trời từ nguồn xã hội hóa cho các tuyến đường nội bản. Ông Phàng Lao An, người có uy tín ở bản Mơ Tươi, chia sẻ: Trước đây đường về bản lầy lội, đi lại khó khăn; nay được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư, đường bê tông đã vào tận bản, tận ngõ. Người dân có thể dùng xe máy vận chuyển nông sản đi bán, trẻ em đến trường thuận lợi hơn, bà con rất phấn khởi.

Cùng với phát triển sản xuất, chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống của người dân vùng biên. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến đã giúp giảm thời gian và chi phí đi lại. Mỗi tháng, địa phương tiếp nhận, giải quyết hơn 300 hồ sơ; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt gần 100%. Hạ tầng viễn thông tiếp tục được quan tâm, tỷ lệ hộ dân có sóng điện thoại ổn định đạt khoảng 95%, góp phần giúp người dân tiếp cận thông tin, dịch vụ công và kiến thức phục vụ sản xuất, đời sống.

Dù đã có những bước tiến vượt bậc, song thu nhập bình quân đầu người của xã hiện mới đạt trên 27,3 triệu đồng/năm; toàn xã vẫn còn 269 hộ nghèo (chiếm 10,91%) và 283 hộ cận nghèo (chiếm 11,48%). Tuy nhiên, tín hiệu vui là tỷ lệ nghèo đã giảm 3% so với cùng kỳ năm 2025. Sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, cùng ý chí tự lực vươn lên, dám thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân sẽ là bước đệm để Lóng Phiêng tiếp tục đánh thức những tiềm năng, lợi thế để ngày càng phát triển.

Chia tay Lóng Phiêng khi nắng chiều bắt đầu nhuộm vàng những triền dốc mận, nhãn, xoài ngút ngàn, nghe tiếng trẻ nhỏ âm vang trong trẻo dưới ngôi trường mới, chúng tôi mang theo niềm tin trọn vẹn về ngày mai của vùng đất này. Lóng Phiêng - vùng đất phên dậu kiên cường, chắc chắn sẽ ngày càng no ấm, phát triển và vững vàng nơi biên cương.