Có mặt tại khu vực bị ảnh hưởng thiên tai, dòng sông Mã vốn hiền hòa, nay lũ cuồn cuộn thành thác dữ, như muốn nhấn chìm tất cả. Từ 23 giờ ngày 31/7 đến 11h ngày 1/8, mưa vừa đến rất to tại một số xã trên địa bàn tỉnh Sơn La và Điện Biên, buộc các thủy điện Mường Luân 1+2 và Sông Mã 3 phải xả lũ, khiến mực nước trên dòng sông Mã dâng cao. Mực nước trên sông Mã (Trạm Xã Là) chân lũ lúc 15h ngày 31/7, đạt 27.931 cm; đỉnh lũ đạt 28.495 cm lúc 16h ngày 1/8, thấp hơn lũ lịch sử 1975 là 33 cm. Đặc biệt, mưa to làm nước các con suối dâng cao từ 8h ngày 1/8, gây ra lũ quét, ngập úng, sạt lở tại các xã: Mường Lạn, Púng Bánh, Sông Mã, Chiềng Sơ, Bó Sinh, Mường Lầm, Sốp Cộp, Chiềng Khoong, Mường Hung, Chiềng Khương, Huổi Một.

Theo thống kê ban đầu, mưa lũ làm 854 nhà bị ảnh hưởng, trong đó, 64 hộ phải dời khẩn cấp; 5 nhà bị lũ cuốn trôi, 772 nhà bị ngập, 12 nhà thiệt hại dưới 30%. Nhiều tài sản của nhân dân bị lũ cuốn trôi, ngập nặng dẫn đến hư hỏng, đặc biệt trung tâm xã Sông Mã. Mưa lũ cũng cuốn trôi 1 cầu cứng; 3 cầu treo; làm 1 cầu cứng bị hư hỏng nặng; nhiều đoạn trên các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, đường liên xã, bản bị ách tắc hư hỏng. Hệ thống điện, thông tin liên lạc, giao thông bị gián đoạn; nhiều diện tích lúa và hoa màu bị sạt lở, ngập, vùi lấp đang được rà soát, thống kê..., ước tính thiệt hại khoảng 365 tỷ đồng.

Trước diễn biến phức tạp của thiên tai, ngày 1/8, UBND tỉnh Sơn La công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai để ứng phó với mưa lớn, lũ quét, sạt lở và sụt lún đất nhất là ở các xã dọc theo sông Mã. Ngay sau khi xảy ra thiên tai, các lực lượng quân đội, công an và lực lượng khác của tỉnh đã tiếp cận hiện trường, tỉnh đã thành lập Sở Chỉ huy phía trước tại xã Sông Mã, do đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, chỉ huy trực tiếp chỉ đạo các lực lượng phối hợp, hỗ trợ khắc phục hậu quả.

Tại bản Anh Trung, xã Mường Hung xảy ra ngập úng trên diện rộng, làm 8 người dân bị cô lập. UBND tỉnh ta đã đề nghị Bộ Quốc phòng điều động máy bay trực thăng hỗ trợ công tác cứu hộ, cứu nạn, giải cứu thành công người dân tại bản Anh Trung, xã Mường Hung bị mắc kẹt. Cùng thời điểm đó, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an tỉnh đã huy động phương tiện, hơn 30 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường, sử dụng hơn 200 m dây, áo phao, giải cứu 6 người mắc kẹt giữa dòng nước lũ tại bản Quyết Thắng, xã Chiềng Khương, đảm bảo an toàn về người và phương tiện; đồng thời, di chuyển tài sản cho 25 hộ dân trong vùng lũ đến nơi an toàn.

Trực tiếp chỉ đạo công tác cứu hộ, cứu nạn, giúp dân khắc phục thiên tai, Đại tá Nguyễn Khắc Ngọc, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, Công an tỉnh, cho biết: Phòng đã huy động hơn 100 cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ nhân dân các xã dọc sông Mã khắc phục hậu quả mưa lũ. Với quyết tâm cao, các cán bộ, chiến sĩ dồn sức, nỗ lực giúp nhân dân sớm ổn định cuộc sống.

Ngay trong đêm 1/8, đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã chủ trì cuộc họp khẩn phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng lực lượng tập trung huy động tối đa để tham gia cứu nạn, cứu hộ. Phương án ưu tiên là tập trung cứu nạn, cứu hộ tại các xã dọc sông Mã. Trong đó, tại các xã bị ngập úng, các đơn vị dọn dẹp vệ sinh, thu gom rác, bùn đất ùn đọng lại sau khi lũ rút; xử lý môi trường, trong đó đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân.

Sau nước rút, tại các trục đường trung tâm xã Sông Mã ngổn ngang bùn đất, hằng trăm cán bộ chiến sĩ, công an, quân đội, đoàn viên thanh niên và nhân dân tích cực giúp hơn 400 hộ dân ở khu vực trung tâm xã và trên 350 hộ kinh doanh tại chợ Sông Mã dọn dẹp, thu gom bùn đất, khơi thông cống rãnh, làm sạch nền đường; dọn dẹp đất đá tại các điểm sạt lở. Ngoài ra, máy móc, xe tải, xe cứu hỏa được huy động để san gạt, vận chuyển bùn đất, rác, xịt rửa mặt đường.

Chiến sĩ Hà Anh Tuấn, Trung đoàn 754, Bộ CHQS tỉnh, chia sẻ: Ngay sau khi nhận lệnh, anh em trong đơn vị khẩn trương cơ động hành quân đến vùng lũ. Nhìn cảnh nhà cửa, hoa màu của bà con bị mưa lũ tàn phá, cuộc sống khó khăn, càng thôi thúc anh em chiến sĩ quyết tâm cao nhất giúp bà con sớm ổn định cuộc sống.

Bàng hoàng trước trận lũ lịch sử, chị Phạm Thúy Vinh, tổ 4, xã Sông Mã, kể lại: Mặc dù chuẩn bị tinh thần sẵn sàng thu dọn đồ đạc, kê lên để bảo vệ tài sản của gia đình, nhưng do nước lũ đổ về quá nhanh, dâng cao nên không kịp di chuyển hàng hóa, đồ dùng, vật dụng và bị ngập trong bùn đất, nước, thiệt hại rất nặng nề. Hôm nay, được các lực lượng chức năng giúp đỡ, hỗ trợ dọn dẹp vệ sinh nhà cửa để ổn định nơi ăn, chỗ ngủ, gia đình rất cảm ơn.

Trực tiếp kiểm tra, nắm tình hình khắc phục hậu quả do mưa lũ trên địa bàn các xã, đồng chí Nguyễn Đình Việt, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát, thống kê thiệt hại của người dân, lên phương án hỗ trợ kịp thời để nhân dân ổn định cuộc sống. Các lực lượng tiếp tục hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ; tổ chức lực lượng ứng trực 24/24; kịp thời xử lý các tình huống đột xuất, bất ngờ; chú trọng công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh cho nhân dân vùng lũ...

Với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng, các ngành, địa phương, đến nay đã cơ bản dọn dẹp xong đường giao thông, nhà cửa cho người dân bị ảnh hưởng; cơ bản khắc phục xong đường điện, còn một vài điểm nhỏ sẽ khẩn trương khắc phục để sớm cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Tỉnh Sơn La đã chỉ đạo huy động tối đa máy móc, thiết bị để xử lý toàn bộ ách tắc tại các tuyến đường giao thông. Trong đó, tuyến Quốc lộ 4G dọc sông Mã đã được lưu thông, còn lại các tuyến đường liên xã, liên bản bị ách tắc đang được các đơn vị quản lý, bảo trì huy động lực lượng, phương tiện để thông tuyến sớm nhất. Với những bản bị chia cắt, cô lập, tỉnh huy động lực lượng để đưa nhu yếu phẩm, mỳ tôm, gạo, nước sạch đến người dân. Bên cạnh đó, tỉnh đã lên phương án chuẩn bị cho đợt mưa lớn từ ngày 4 - 7/8; trong đó tập trung huy động lực lượng “4 tại chỗ”, trực chỉ huy 24/24 sẵn sàng ứng phó, khắc phục các tình huống thiên tai có thể xảy ra trên địa bàn.

Thiệt hại do mưa lũ rất lớn, để khắc phục được hậu quả, trước mắt, cần tập trung các giải pháp chăm lo, ổn định đời sống và sản xuất cho nhân dân vùng lũ. Về lâu dài, rất cần có sự chung tay ủng hộ của cộng đồng và nguồn lực đầu tư về cơ sở hạ tầng, đất ở, đất sản xuất cho nhân dân.