Phiêng Cằm có 34 bản, 2.832 hộ với 14.395 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái, Mông, Khơ Mú; tỷ lệ dân tộc thiểu số chiếm trên 99%. Địa bàn rộng, địa hình chia cắt, hạ tầng còn thiếu, nhất là giao thông đi lại khó khăn. Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719), xã ưu tiên đầu tư các tuyến đường liên bản Nong Tầu Mông - Nong Nghè - Xà Nghè - Huổi Nhả - Phiêng Phụ A; tuyến Chiềng Dong - trung tâm Phiêng Cằm. Đồng thời, xây mới, sửa chữa 11 nhà văn hóa bản. Hạ tầng thiết yếu được bổ sung, tạo thuận lợi cho sản xuất, lưu thông hàng hóa. Hiện nay, 100% đường trục xã đã bê tông, ô tô đi lại quanh năm; 62% đường bản, liên bản được cứng hóa; 100% bản có nhà văn hóa. Tháng 10 năm nay, xã tiếp tục được phê duyệt đầu tư hai tuyến Phiêng Phụ B - Xà Liệt và Tong Chinh - La Va, dài 11 km, tổng vốn hơn 24 tỷ đồng.

Cảm nhận rõ sự đổi thay khi chúng tôi trở lại các bản Nong Tầu Mông, Nong Nghè, Xà Nghè, Huổi Nhả, Phiêng Phụ A, nơi đồng bào Mông và Khơ Mú sinh sống. Trước đây, tuyến đường 4 km qua 3 bản là đường đất, nhiều dốc dài nguy hiểm; mùa mưa trơn trượt, xe máy khó di chuyển. Nhờ Chương trình 1719, giờ đây, con đường đã được bê tông hóa, đưa vào sử dụng cuối năm 2023. Ông Lò Văn Chân, bản Nong Xà Nghè, chia sẻ: Trước đây, phải chở nông sản xuống tận trung tâm xã bán. Nay đường bê tông thông suốt, xe tải lên tận bản thu mua, người dân đỡ vất vả hơn nhiều.

Từ năm 2021 đến nay, thực hiện Dự án 2 và 3 của Chương trình 1719 về hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị, xã Phiêng Cằm đã hỗ trợ 118 con ngựa sinh sản cho 59 hộ nghèo, cận nghèo ở bản Nong Tầu Mông, Nong Tầu Thái để phát triển sinh kế. Gần 900 hộ đồng bào dân tộc thiểu số được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi và phân bón, giúp nhiều hộ có nguồn thu mới, từng bước thoát nghèo, nâng cao thu nhập.

Cùng với đó, xã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các bản vùng thấp dọc tỉnh lộ 113 phát triển thương mại, dịch vụ; khuyến khích đầu tư vào sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; mở rộng diện tích cà phê, chè và cây ăn quả. Ở các bản vùng cao, người dân tập trung trồng ngô lai, chăn nuôi đại gia súc, gắn với chăm sóc, bảo vệ rừng.

Anh Cầm Văn Hoàng, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Nong Tầu Thái cho biết: Bản có 95 hộ, gồm hai dân tộc Thái và Mông. Cuối năm 2024, các hộ nghèo và cận nghèo được Nhà nước hỗ trợ 54 con ngựa giống, bà con phấn khởi chăm sóc, cải thiện sinh kế. Ngoài chăn nuôi, người dân còn canh tác hơn 100 ha hồng, mận, chè, cam và duy trì trên 4.000 con gia súc, gia cầm. Thu nhập bình quân đạt 36 triệu đồng/người/năm. Từ đầu năm đến nay, bản giảm thêm 4 hộ nghèo, hiện chỉ còn 9 hộ.

Nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước, nỗ lực của người dân, đời sống ở Phiêng Cằm đổi thay rõ rệt. Mỗi năm, xã gieo trồng hơn 3.500 ha cây trồng, sản lượng đạt trên 5.000 tấn. Nhiều sản phẩm đặc trưng chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng như cam đường canh, chanh leo, hồng giòn, hồng ngâm và chè. Xã đã có 4 hợp tác xã nông nghiệp tham gia sản xuất, bao tiêu đầu ra cho bà con. Chăn nuôi phát triển theo hướng hàng hóa; người dân nuôi trâu, bò nhốt xa khu dân cư, bảo đảm vệ sinh môi trường, duy trì ổn định hơn 4.000 con gia súc, 48.550 con gia cầm.

Thăm gia đình ông Sùng A Sử, hộ cận nghèo ở bản Nong Tầu Mông, được hỗ trợ 1 cặp ngựa sinh sản từ Chương trình 1719. Ông Sử phấn khởi nói: Được Nhà nước hỗ trợ ngựa, cán bộ hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, tôi thực hiện đúng quy trình vệ sinh chuồng trại, đảm bảo thức ăn cho ngựa, cặp ngựa phát triển tốt. Ngoài ra, gia đình tích cực trồng ngô, lúa, quyết tâm thoát nghèo trong năm nay.

Nhờ Chương trình 1719, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Phiêng Cằm đang từng ngày khởi sắc. Tổng sản phẩm trên địa bàn xã năm 2025 ước đạt 280 tỷ đồng, tăng 42% so với năm 2021; thu nhập bình quân đầu người đạt 26 triệu đồng/năm, tăng 8 triệu đồng. Tỷ lệ hộ nghèo từ mức 55,57% năm 2020 giảm còn dưới 42% vào cuối năm 2025. Kết quả đó, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, Phiêng Cằm hoàn toàn có cơ sở bứt phá, phấn đấu đến năm 2030 thoát khỏi danh sách xã đặc biệt khó khăn, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.