Xã Quỳnh Nhai được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã, thị trấn gồm: Chiềng Khoang, Chiềng Bằng, Chiềng Ơn và thị trấn Mường Giàng, có diện tích 300 km², dân số trên 51.000 người. Là xã có nhiều lợi thế trong phát triển du lịch lòng hồ và cũng là xã có diện tích rừng lớn với diện tích hơn 10.120 ha, trong đó có gần 8.361 ha đủ điều kiện để chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), với số tiền khoảng 4,5 tỷ đồng/năm. Thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, Quỳnh Nhai đã triển khai hiệu quả chính sách chi trả DVMTR, góp phần nâng cao chất lượng rừng, hỗ trợ nhân dân thêm sinh kế, phát triển sản xuất và xây dựng nông thôn mới.

Ông Tòng Xuân Trường, Phó Chủ tịch UBND xã, thông tin: Phát huy hiệu quả nguồn vốn chi trả DVMTR, UBND xã đã tích cực phối hợp với Chi nhánh khu vực VI, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh hướng dẫn các bản xây dựng và thực hiện quy chế quản lý, sử dụng tiền DVMTR, bảo đảm đúng quy định, hiệu quả, công khai. Từ nguồn kinh phí này phục vụ tốt công tác bảo vệ, phát triển rừng và đầu tư các công trình công cộng phục vụ đời sống, sản xuất của nhân dân.

Nguồn tiền DVMTR được cộng đồng dân cư quản lý dân chủ, công khai và sử dụng đúng quy định. Mừng nhất là từ nguồn chi trả DVMTR, các bản đã đầu tư hàng tỷ đồng bê tông hóa đường nội bản, đường ra khu sản xuất, xây dựng cầu qua suối, sửa chữa, mua sắm trang thiết bị cho nhà văn hóa bản và hỗ trợ bà con phát triển sản xuất...

Nhà văn hóa bản Huổi Ná được đưa vào sử dụng từ năm 2018, sau thời gian dài sử dụng, nhiều hạng mục của công trình đã xuống cấp. Đặc biệt, sau khi sáp nhập bản, quy mô nhà văn hóa không còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của 165 hộ dân trong bản. Cuối năm 2025, từ nguồn tiền chi trả DVMTR, Ban quản lý bản đã họp cùng bà con bà thống nhất dành gần 100 triệu đồng để sửa chữa, nâng cấp công trình, bổ sung mái che và hoàn thiện các hạng mục cần thiết. Ông Hoàng Văn Bun, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Huổi Ná, phấn khởi: Sau khi được sửa chữa, nâng cấp, nhà văn hóa bản đã khang trang hơn, trở thành nơi hội họp, sinh hoạt cộng đồng và tổ chức các hoạt động văn hóa của bản. Điều đó càng nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ rừng, bởi giữ rừng tốt cũng chính là mang lại lợi ích thiết thực cho chính người dân và cộng đồng.

Những cánh rừng được bảo vệ ngày càng xanh tốt ở Quỳnh Nhai mang lại nhiều lợi ích, rừng vừa giữ vai trò phòng hộ, điều hòa khí hậu, vừa tạo nguồn thu bền vững từ chính sách chi trả DVMTR, tạo cảnh quan để phát triển du lịch lòng hồ thủy điện... Bản Chiềng Ơn, là một trong những cộng đồng thực hiện tốt việc nhận khoán bảo vệ rừng. Nhiều năm qua, hơn 1.570 ha rừng do bản quản lý không để xảy ra cháy rừng và khai thác lâm sản trái phép. Trung bình mỗi năm, bản nhận được hơn 900 triệu đồng tiền chi trả DVMTR.

Ông Lò Văn Quỳnh, Trưởng bản Chiềng Ơn, thông tin: Số tiền này, được bản dùng để chia cho các hộ dân trong bản, một phần để hỗ trợ tổ PCCCR của bản, còn lại sử dụng vào việc chung của bản như: Làm đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa bản, mua sắm loa, đài, bàn ghế trang bị cho nhà văn hóa bản; hỗ trợ các hoạt động văn nghệ, thể thao vào các dịp lễ, tết của bản... Mừng nhất là ý thức của người dân ngày càng nâng lên, ai cũng hiểu giữ được rừng góp phần giữ nước, chống lũ quét, xói mòn đất, đảm bảo nhu cầu nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất, nhất là tạo cảnh quan khu vực lòng hồ để phát triển du lịch.

Để nguồn chi trả DVMTR tiếp tục phát huy hiệu quả, xã Quỳnh Nhai tiếp tục phối hợp với Chi nhánh khu vực VI, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò, trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ rừng; hướng dẫn các cộng đồng, chủ rừng quản lý, sử dụng nguồn kinh phí đúng mục đích, công khai, minh bạch và ưu tiên đầu tư các công trình thiết yếu, hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho người dân.