Cán bộ Trạm Y tế xã Lóng Luông (Vân Hồ) tuyên truyền công tác dân số-KHHGĐ cho người dân trong xã.

Ảnh: Khải Hoàn

Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh luôn quan tâm chỉ đạo công tác dân số và phát triển; hằng năm nội dung công tác này được đưa vào chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục với nhiều hình thức tuyên truyền, như: Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; lồng ghép tuyên truyền trong các cuộc họp, các buổi sinh hoạt của các tổ, bản, tiểu khu và các câu lạc bộ: “Tiền hôn nhân”, “Không sinh con thứ ba trở lên”; tổ chức thảo luận nhóm, nói chuyện chuyên đề; đội ngũ CTV dân số và cán bộ chuyên trách dân số xã, phường, thị trấn tuyên truyền trực tiếp tại các tổ, bản, tiểu khu… Nội dung tuyên truyền tập trung chủ yếu về Pháp lệnh Dân số, Luật Hôn nhân và gia đình, các chính sách dân số của Trung ương, của tỉnh; kế hoạch của UBND tỉnh về thực hiện đề án “Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh” giai đoạn 2016-2020... Riêng năm 2020, Chi cục Dân số-KHHGĐ tỉnh đã cấp phát 4.000 cuốn bản tin dân số và phát triển đến các sở, ban, ngành, trung tâm y tế các huyện, thành phố. Các xã, phường, thị trấn tổ chức trên 1.330 cuộc tuyên truyền cho 80.160 lượt người; tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh hơn 3.800 lần. Tại 13 trường PTTH tổ chức hoạt động ngoại khóa về hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh; tư vấn về cung cấp dịch vụ cho vị thành niên và thanh niên tại 6 trường THPT và 67 trường THCS; duy trì hoạt động của 34 câu lạc bộ bạn gái tiêu biểu... Đồng thời, nói chuyện chuyên đề, tư vấn can thiệp tảo hôn và kết hôn cận huyết thống, can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh tại 99 xã vùng III trong tỉnh; tổ chức sinh hoạt nhóm tại 1.042 bản đặc biệt khó khăn, với 60.700 lượt người tham gia.

Bên cạnh đó, ngành Dân số tỉnh tiếp tục phối hợp với các địa phương, các ngành duy trì hoạt động nền nếp của mô hình can thiệp giảm thiểu tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại 35 xã và 12 trường phổ thông dân tộc nội trú. Hằng năm, các mô hình đã tổ chức hàng nghìn buổi sinh hoạt nhóm, nói chuyện chuyên đề, với sự tham gia của người cao tuổi, người có uy tín, trưởng bản, trưởng dòng họ, vị thành niên, thanh niên... Ngoài ra, các mô hình: Sàng lọc trước sinh và sơ sinh; tan máu bẩm sinh (Thalassemia); tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân; hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái... tiếp tục duy trì hoạt động hiệu quả. Nội dung sinh hoạt lồng ghép tập huấn nâng cao kỹ năng tuyên truyền, vận động, tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân, can thiệp giảm tỷ lệ mắc bệnh tan máu bẩm sinh, lợi ích của việc thực hiện mô hình cho thành viên câu lạc bộ, trạm trưởng trạm y tế và cán bộ dân số các xã thực hiện mô hình. Ngoài ra, mô hình kiểm soát dân số khu vực biên giới tiếp tục được triển khai tại 5 xã: Chiềng Khương, Mường Cai (Sông Mã); Mường Và, Nậm Lạnh (Sốp Cộp); Lóng Sập (Mộc Châu), góp phần cùng các xã giải quyết tình trạng di cư không theo quy hoạch và ngăn chặn các trường hợp vượt biên trái phép. Hằng năm, chiến dịch “Tăng cường tuyên truyền, vận động, lồng ghép dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ đến vùng đông dân, vùng có mức sinh cao và vùng khó khăn” đã nhận được sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền địa phương. Trong các đợt chiến dịch của năm 2020, đã có hàng chục nghìn lượt người được tuyên truyền về công tác dân số và phát triển; trên 21.200 lượt cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ thực hiện các biện pháp tránh thai hiện đại và hơn 13.600 lượt trường hợp được điều trị các bệnh đường sinh sản. Với nhiều biện pháp đồng bộ, năm 2020, tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên trong toàn tỉnh giảm 1%; tỷ lệ tảo hôn giảm 0,9%, tỷ lệ kết hôn cận huyết thống giảm 0,04% so với năm 2019.

Cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tư vấn cho người dân thực hiện sàng lọc trước sinh.

Năm 2021, với mục tiêu giảm tỷ lệ tăng dân số tự nhiên còn 1,04%; tỷ lệ các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ thực hiện các biện pháp tránh thai hiện đại tăng lên 76,9%; giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên còn 13,5%; giảm thiểu tảo hôn 0,5% và 0,01% kết hôn cận huyết thống so với năm 2020... Ngành Y tế tăng cường phối hợp với các cấp, các ngành, các cơ quan thông tin đại chúng đẩy mạnh hoạt động truyền thông giáo dục; thực hiện đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng dân số, chất lượng các dịch vụ kỹ thuật y tế chăm sóc sức khỏe sinh sản. Mở rộng mạng lưới sàng lọc trước sinh, sơ sinh; nâng cao chất lượng hoạt động của mô hình tư vấn và kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân, qua đó phát hiện và can thiệp sớm một số bệnh bẩm sinh, dị tật và khuyết tật sơ sinh... góp phần nâng cao chất lượng dân số, tạo điều kiện quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn.

Hồng Luận - Khải Hoàn