Vợ chồng chị Nguyễn Thị Hoa, bản Phiêng Ban 2, đã có 2 con gái, chị Hoa hiện đã ngoài 37 tuổi nhưng gia đình vẫn mong muốn sinh thêm con trai. Chị Hoa chia sẻ: Vợ chồng tôi có ý định sinh thêm con trai cho “đủ nếp, đủ tẻ”. Tuy nhiên, sau khi được cán bộ Trạm Y tế xã tư vấn về những rủi ro khi sinh con muộn và hệ lụy của việc lựa chọn giới tính thai nhi, vợ chồng chị đã thay đổi suy nghĩ, quyết định dừng sinh con và dành điều kiện tốt nhất để chăm sóc, nuôi dạy hai con trưởng thành.

Còn tại bản Văn Ban, trường hợp của anh Nguyễn Hữu Thắng cũng đã có những thay đổi trong nhận thức về hôn nhân hiện nay. Là lao động tự do, ngoài 30 tuổi, anh vẫn chưa có kế hoạch lập gia đình. Anh chia sẻ, công việc còn nhiều áp lực, chưa ổn định, trong khi hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, mẹ thường xuyên đau ốm nên anh ưu tiên ổn định kinh tế và chăm sóc gia đình trước khi tính đến chuyện kết hôn.

Đó là hai trong số những trường hợp phản ánh khá rõ thực trạng công tác dân số tại địa bàn. Bắc Yên là xã có nhiều dân tộc cùng sinh sống, điều kiện kinh tế, trình độ dân trí giữa các khu vực còn chênh lệch, tốc độ già hóa dân số nhanh, tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao, vẫn còn tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi... Bên cạnh những yếu tố về nhận thức, điều kiện địa bàn còn khó khăn, giao thông chưa thuận lợi cũng ảnh hưởng đến việc tiếp cận dịch vụ y tế và hiệu quả tuyên truyền.

Trước thực tế đó, Trạm Y tế xã Bắc Yên đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể củng cố, kiện toàn mạng lưới cộng tác viên dân số. Đến nay, xã có 26 cộng tác viên phụ trách tại 26/27 bản. Đội ngũ này thường xuyên bám địa bàn, trực tiếp đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động, theo dõi biến động dân số, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình.

Bác sĩ Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Trạm Y tế xã Bắc Yên, cho biết: Sau sáp nhập, quy mô dân số tăng, đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác dân số tại cơ sở. Trạm đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền xây dựng kế hoạch triển khai các nhiệm vụ dân số phù hợp với tình hình thực tế; đồng thời phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể củng cố mạng lưới cộng tác viên tại các bản. Công tác bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng truyền thông, tư vấn sức khỏe sinh sản cho đội ngũ cán bộ và cộng tác viên dân số được quan tâm, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền tại cơ sở.

Các hoạt động truyền thông được triển khai linh hoạt, đa dạng về hình thức, như truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng; tuyên truyền trên mạng xã hội (Facebook, Zalo, Tiktok)... Lồng ghép trong các cuộc họp bản, sinh hoạt đoàn thể và các đợt cao điểm hưởng ứng “Tháng hành động Quốc gia về dân số”, “Ngày Dân số Việt Nam”. Từ năm 2025 đến nay, xã đã tổ chức 54 buổi tuyên truyền, thu hút gần 1.580 lượt người tham gia, từng bước nâng cao nhận thức về công tác dân số và phát triển, nhất là đối với nhóm thanh niên.

Thông qua tuyên truyền và các giải pháp hướng về cơ sở, công tác dân số và phát triển tại Bắc Yên đã có chuyển biến rõ nét. Năm 2025, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên duy trì ở mức 1%; tỷ lệ tảo hôn giảm còn 22,7%; tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại tăng từ khoảng 50% lên trên 69%. Công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em được cải thiện, tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt khoảng 78,8%; tỷ lệ sinh con tại cơ sở y tế đạt 54%; tỷ số giới tính khi sinh giảm còn 107 bé trai/100 bé gái.

Ông Mùa A Sang, Trưởng bản Suối Háo, cho biết: Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, những năm gần đây, bản không còn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, sinh thêm con để có con trai. Các cặp vợ chồng trẻ chủ động thực hiện kế hoạch hóa gia đình, quan tâm chăm sóc con cái tốt hơn, đời sống từng bước ổn định.

Tiếp tục nâng cao chất lượng dân số, Trạm Y tế xã Bắc Yên sẽ tập trung đổi mới cách thức truyền thông theo hướng phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng dân tộc; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi dân số; đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản ngay tại cơ sở, nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số, góp phần tạo nền tảng ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.