Người dân bản TĐC Mường Bó, xã Lóng Sập phát triển cây ăn quả trên đất dốc.

Năm 2008, bản TĐC Mường Bó, thuộc xã Lóng Sập (Mộc Châu) được quy hoạch để đón các hộ dân ở xã Mường Trai, huyện Mường La về tái định cư. Tìm hiểu cuộc sống thường ngày của người dân nơi đây, sáng sớm, chúng tôi cùng gia đình chị Cà Thị Ảnh đi làm nương. Trên con đường dài hơn 2 km, đã được đổ bê tông từ nhà chị Ảnh đến nương, 2 bên đường là những dãy nhà sàn xây dựng kiên cố, khang trang nằm sát nhau. Được biết, 100% các hộ gia đình trong bản đều có nhà ở kiên cố. Dừng xe gửi nhờ tại một nhà dân, chúng tôi đi bộ thêm hơn 1 km mới đến nương nhà chị Ảnh. Vừa đi, tôi vừa hỏi chị Ảnh về cuộc sống nơi bản TĐC, chị chia sẻ: Gia đình tôi chuyển về bản TĐC Mường Bó năm 2008 từ xã Mường Trai, huyện Mường La, được Nhà nước hỗ trợ làm nhà, giúp cây con giống để phát triển kinh tế. Thời gian đầu, chưa quen với nơi ở mới, điều kiện khí hậu tự nhiên cũng khác so với nơi ở cũ nên việc trồng cấy, chăn nuôi gặp không ít khó khăn. Được sự giúp đỡ của chính quyền và người dân sở tại, dần dần chúng tôi làm quen với cuộc sống ở bản mới, nắm được quy luật thời tiết, khí hậu, đất đai, lựa chọn loại cây, con phù hợp để phát triển kinh tế.

Mất khoảng 30 phút leo bộ qua con đường đất dốc, chúng tôi đến được nương nhà chị Ảnh, trong thâm tâm, tôi cứ nghĩ là nương thì sẽ trồng ngô, trồng lúa hay là dong riềng, thế nhưng hiện ra trước mắt tôi là cả triền đồi xanh mướt cam, bưởi, mơ, mận. Vừa cuốc đất để bón phân cho cây, chị Ảnh cho biết thêm: Trước đây, mới chuyển về tái định cư, gia đình tôi chủ yếu trồng ngô và dong riềng, vất vả mà hiệu quả kinh tế lại không cao. Năm 2016, được sự hỗ trợ của Nhà nước, gia đình tôi chuyển đổi 1 ha đất nương trồng ngô sang trồng 300 gốc mận, 100 gốc cam vinh, 100 gốc mơ và 80 gốc bưởi. Vừa trồng vừa học hỏi kỹ thuật chăm sóc cây, đến nay, những gốc mận đã bắt đầu cho thu hoạch năm đầu tiên, còn số cây cam, bưởi, mơ sang năm sẽ bắt đầu cho thu hoạch. Tận dụng diện tích đất khi cây chưa phủ tán, gia đình trồng thêm một số loại cây lương thực xen kẽ để phục vụ nhu cầu của gia đình.

Ngay cạnh nương nhà chị Ảnh, tôi bắt chuyện với chàng thanh niên đang miệt mài kiểm tra từng gốc cây ăn quả, qua trò chuyện được biết, anh là Cầm Văn Hoàn, đã tốt nghiệp học ngành sư phạm tiểu học ở trường Cao đẳng Sơn La, sau khi tốt nghiệp ra trường, Hoàn quyết định về quê hương thứ hai của mình để phát triển kinh tế. Hiện, chàng trai trẻ tuổi này đã có trong tay 1,5 ha cây ăn quả các loại, như: Cam vinh, bưởi da xanh, mận... Sau hơn 2 năm trồng và chăm sóc, dự tính sang năm, vườn cây ăn quả của Hoàn sẽ cho thu hoạch lứa quả đầu tiên. Chia sẻ về cuộc sống sau hơn 10 năm nhường đất để xây dựng Thủy điện Sơn La, Hoàn nói: Giờ đây, cuộc sống của em và gia đình đã dần ổn định. Gia đình em đang lựa chọn phát triển kinh tế bằng việc trồng cây ăn quả trên đất dốc, tin vui là năm nay cả bản có 10 hộ được Nhà nước hỗ trợ hệ thống tưới nước nhỏ giọt cho diện tích cây ăn quả, đây là điều kiện để các hộ dân tiếp tục mở rộng thêm diện tích cây ăn quả và hỗ trợ các gia đình khác trong bản chuyển đổi các loại cây lương thực kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả trên đất dốc.

Chia tay chị Ảnh, chia tay Hoàn khi mặt trời đã đứng bóng, tôi quay trở lại bản gặp ông Cầm Văn Tươi, Phó Trưởng Ban Quản lý bản TĐC Mường Bó, ông thân mật: Mời nhà báo vào dùng cơm với gia đình, thực phẩm đều là gia đình tự sản xuất. Trong bữa cơm “an toàn” theo cách người dân nói về nguồn thức ăn sạch do mình tự sản xuất, ông Tươi cho biết: Bản TĐC Mường Bó hiện có 84 hộ với 345 nhân khẩu. Thu nhập của các hộ dân chủ yếu từ cây chè, dong riềng, ngô và chăn nuôi. Tỷ lệ hộ khá giàu đạt trên 40%, tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 15%. Từ khi chuyển về tái định cư đến nay, cuộc sống của người dân ngày càng tốt hơn, hệ thống đường giao thông được Nhà nước đầu tư xây dựng kiên cố, nhà văn hóa được xây dựng khang trang. Cùng với đó là những chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế, an sinh xã hội được triển khai thực hiện. Điều đáng mừng, 100% trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường. Nhà dân được xây dựng kiên cố, hệ thống nước sạch, điện lưới Quốc gia được kéo đến tận nhà phục vụ sinh hoạt của người dân. Đời sống văn hóa của bà con đã thay đổi theo hướng tích cực. Trước kia, mỗi dịp lễ, tết hay việc hiếu, hỷ, vẫn còn duy trì phong tục cũ, lạc hậu. Khi chuyển đến nơi ở mới, bản đã thành lập 1 đội văn nghệ, thường xuyên tập luyện, biểu diễn, giao lưu với các bản trong xã các dịp lễ, tết. Việc hỷ được bà con tổ chức vui tươi, tiết kiệm, theo nếp sống mới.

Khép lại một ngày ở bản TĐC Mường Bó, lưu luyến chia tay bà con khi đã xế chiều, những tia nắng cuối ngày đang dần khuất sau những sườn đồi. Trên đường ra thị trấn, tôi bắt gặp những người nông dân vội vã trở về nhà sau một ngày vất vả trên nương, những đứa trẻ vui đùa trước sân ngóng đón bố mẹ về, cuộc sống thật bình yên. Tin rằng với sự chịu khó, cần cù và đoàn kết của người dân nơi đây, cuộc sống mới ấm no sẽ hiện hữu trên bản TĐC Mường Bó.