Chủ động, minh bạch trong quản lý nguồn lực 

Sơn La là địa phương chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và các đợt thiên tai, mưa lũ. Xác định công tác hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai là nhiệm vụ cấp bách, mang tính nhân văn sâu sắc, Ban Vận động Cứu trợ tỉnh và các địa phương trong tỉnh luôn chủ động phối hợp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và nhân dân phát huy tinh thần "Tương thân tương ái", "Lá lành đùm lá rách".

Quy trình vận động, tiếp nhận và sử dụng nguồn đóng góp ủng hộ khắc phục thiên tai được thực hiện nghiêm túc theo Nghị định số 93/2021/NĐ-CP của Chính phủ và các quy chế hoạt động của tỉnh. Việc công khai, minh bạch từ khâu tiếp nhận đến phân bổ nguồn lực ủng hộ đã tạo sự đồng thuận cao, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của cả cộng đồng.

Theo báo cáo của Ban Vận động Cứu trợ tỉnh, tổng nguồn kinh phí chuyển sang từ năm 2025 là trên 67,69 tỷ đồng. Từ đầu năm đến nay, Quỹ vận động cứu trợ tỉnh Sơn La đã tiếp nhận hơn 10,73 tỷ đồng từ các tổ chức, cá nhân ủng hộ. Từ các nguồn lực huy động được, Ban Vận động Cứu trợ tỉnh kịp thời tham mưu, phân bổ hơn 25,56 tỷ đồng để triển khai các hoạt động hỗ trợ khẩn cấp và khắc phục thiệt hại. Cụ thể: Kịp thời thăm hỏi, hỗ trợ gia đình có người chết do thiên tai tại xã Ngọc Chiến với số tiền 25 triệu đồng; phân bổ hơn 25,53 tỷ đồng để hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất; sửa chữa, nâng cấp các công trình giao thông, thủy lợi, phòng chống thiên tai tại các xã chịu ảnh hưởng nặng nề, như: Kim Bon, Chiềng Sơ, Sông Mã, Bình Thuận, Tà Xùa, Mường Bang, Mường Cơi, Ngọc Chiến, Muổi Nọi...

Rạng sáng 17/7, mưa lũ bất ngờ ập đến khiến cho các bản Kẻ, Lọng Cang và Đông Xuông ngổn ngang đất đá. Theo thống kê của UBND xã, mưa lớn đã gây lũ ống, lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng, đã làm cho 11 nhà bị bị đất đá vùi lấp; 21 nhà phải di dời khẩn cấp do sạt lở taluy dương, taluy âm và 17 nhà nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao; 21 ha lúa, ngô, sắn bị cuốn trôi, bồi lấp; 22 lồng cá cùng hơn 10 tấn cá bị nước lũ cuốn trôi. Hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt và kênh mương tại nhiều khu vực bị hư hỏng nghiêm trọng, riêng tỉnh lộ 109 có 59 vị trí bị sạt lở... Tổng thiệt hại ước tính hơn 100 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Minh Tuân, Bí thư Đảng ủy xã Ngọc Chiến, cho biết: Xã đã triển khai phương châm “4 tại chỗ”, huy động hơn 200 người gồm công an, quân đội, dân quân tự vệ, lực lượng an ninh cơ sở và nhân dân tham gia sơ tán người dân, di dời tài sản và khắc phục các điểm sạt lở đến nơi ở an toàn; bố trí máy xúc dọn đất đá tuyến đường bị sạt lở. Đồng thời, thành lập 2 tổ công tác xuống động viên, thăm hỏi các hộ dân bị thiệt hại nặng. Ngoài ra, đã phối hợp với 15 cơ quan, đơn vị, đoàn thiện nguyện trong và ngoài tỉnh hỗ trợ 11 hộ dân có nhà ở bị đổ sập hoàn toàn và 200 hộ dân bị thiệt hại về tài sản, hoa màu do mưa lũ. Tổng kinh phí hỗ trợ 1,2 tỷ đồng. Các phần quà hỗ trợ được tiếp nhận và trao tặng công khai, đã góp phần động viên, khích lệ các hộ dân bị thiệt hại do mưa lũ sớm vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. 

Còn tại xã Gia Phù, đêm 1/8 xảy ra mưa lớn, nước lũ trên suối dâng cao đã cuốn trôi 3 cháu nhỏ tại bản Chèo Bau, xã Gia Phù. Ngay sau khi xảy ra sự việc, chính quyền địa phương cùng các lực lượng chức năng và nhân dân đã khẩn trương tổ chức tìm kiếm. Đến sáng 2/8, thi thể của cả 3 nạn nhân đã được tìm thấy và bàn giao cho gia đình để lo hậu sự theo phong tục địa phương. Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Sơn La, đã đến thăm hỏi, động viên và chia buồn với gia đình có 3 nạn nhân tử vong do lũ cuốn trôi tại bản Chèo Bau, xã Gia Phù. Đồng thời, trao kinh phí hỗ trợ tới gia đình các nạn nhân.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Sơn La, chia sẻ: Đây là mất mát vô cùng lớn đối với gia đình và địa phương. Đề nghị cấp ủy, chính quyền, các đoàn thể xã Gia Phù tiếp tục quan tâm, hỗ trợ tối đa về vật chất lẫn tinh thần để giúp các gia đình sớm vượt qua đau thương, ổn định cuộc sống. Đồng thời, cần tăng cường hơn nữa công tác rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở, ngập lụt, đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo người dân, đặc biệt là quản lý trẻ em trong mùa mưa lũ, tránh để xảy ra những tai nạn thương tâm tương tự.

Sự quan tâm của các cấp, các ngành và sự minh bạch trong công tác vận động, phân bổ nguồn lực kịp thời của Ban Vận động Cứu trợ tỉnh cùng tinh thần "4 tại chỗ" ở cơ sở, đã giúp nhân dân vùng bị ảnh hưởng của thiên tai sớm ổn định cuộc sống, nhanh chóng khôi phục sản xuất.

Sẵn sàng các phương án cứu trợ

Hiện nay, nguồn kinh phí Quỹ vận động cứu trợ tỉnh Sơn La do Ban Vận động Cứu trợ tỉnh quản lý còn trên 52,86 tỷ đồng, tiếp tục được quản lý, theo dõi chặt chẽ tại Kho bạc Nhà nước theo đúng quy định của pháp luật, sẵn sàng đáp ứng các tình huống cứu trợ khẩn cấp khi có sự cố phát sinh xảy ra trên địa bàn toàn tỉnh.

Để nguồn lực được phát huy, hỗ trợ kịp thời nhân dân sớm ổn định đời sống sau thiên tai, Ban Vận động Cứu trợ tỉnh cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục trong thời gian tới, như: Cần đẩy nhanh công tác rà soát, thống kê thiệt hại ở địa phương; việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chuyên môn cùng cấp phải chặt chẽ hơn nữa; năng lực của một bộ phận cán bộ làm công tác cứu trợ ở cơ sở sau khi sắp xếp đơn vị hành chính còn có mặt hạn chế, nên cần được bồi dưỡng, nâng cao...

Dự báo những tháng cuối năm 2026, tình hình thời tiết, thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Để chủ động phòng ngừa và sẵn sàng các phương án cứu trợ, Ban Vận động Cứu trợ tỉnh đề ra các nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Tăng cường sự lãnh đạo và thống nhất cơ chế điều hành đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở để kích hoạt nhanh các phương án hỗ trợ khi có thiên tai xảy ra; chấp hành nghiêm các quy định tài chính; phát huy tối đa vai trò giám sát của Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, Ban Thanh tra nhân dân và cộng đồng để nguồn kinh phí đến đúng đối tượng, đúng mục đích; đẩy mạnh phối hợp liên ngành trong việc thẩm định, thống kê chính xác thiệt hại; chú trọng bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác vận động, quản lý Quỹ ở cơ sở; lồng ghép linh hoạt hoạt động cứu trợ với các chương trình giảm nhẹ rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; sẵn sàng các nguồn lực xã hội hóa, giúp nhân dân nhanh chóng ổn định đời sống, khôi phục sản xuất ngay sau thiên tai.

Phát biểu tại Hội nghị sơ kết công tác vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố 6 tháng đầu năm; triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, đồng chí Chá A Của, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Trưởng Ban Vận động Cứu trợ tỉnh, đề nghị: Ban Vận động Cứu trợ các cấp tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, chủ động tham mưu huy động và điều phối các nguồn lực xã hội; tăng cường phối hợp giữa MTTQ với chính quyền, các sở, ngành và tổ chức thành viên trong rà soát, đánh giá thiệt hại để hỗ trợ kịp thời. Đồng thời, thực hiện nghiêm các quy định về quản lý tài chính, phát huy vai trò giám sát của MTTQ và nhân dân, sẵn sàng huy động nguồn lực ứng phó với các tình huống thiên tai, dịch bệnh, sự cố, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và ổn định đời sống nhân dân trên địa bàn tỉnh.

Sự chủ động, minh bạch và tinh thần trách nhiệm của Ban Vận động Cứu trợ các cấp trong tỉnh đang góp phần cùng chính quyền địa phương làm tốt công tác an sinh xã hội, giúp đồng bào vùng thiên tai yên tâm vượt qua khó khăn, vươn lên, ổn định cuộc sống./.