Gia đình ông Nguyễn Văn Hùng, bản Liên Hưng, xã Tô Múa (Vân Hồ)

trồng 1,5 ha cam vinh, thu nhập 300 triệu đồng mỗi năm.  

Trái ngọt trên đất dốc

Sau 2 năm trở lại thăm mô hình trồng cây ăn quả của anh Nguyễn Văn Tiến ở bản Suối Quanh, xã Chiềng Xuân (Vân Hồ), không khỏi ngỡ ngàng trước sự phát triển cả về quy mô và đổi mới cách làm của người nông dân ở xã vùng sâu, xùng xa. Thời điểm vụ thu hoạch nhãn năm 2014, anh Tiến khoe: Năm 2012, tôi thuê người ghép 1 ha nhãn tạp với chi phí 50 triệu đồng. Vụ nhãn đầu tiên, sau khi trừ chi phí, tôi lãi 30 triệu đồng; tận dụng tán cây chưa khép kín, trồng bí cao sản, thu 40 triệu đồng. Vẫn phong cách ứng khẩu nhanh, anh Tiến niềm nở: Từ vụ thứ hai (năm 2014 đến nay), lãi 300 triệu đồng/ha/năm. Thấy hiệu quả, năm 2014, tôi ghép cải tạo thêm 1 ha nhãn vườn tạp và trồng 1,5 ha cam vinh thay thế cây ngô. Cách đây một tháng, tôi lại thuê đất và trồng gần 6 ha nhãn, xoài, nâng tổng số diện tích cây ăn quả của gia đình lên 9,5 ha. Ngoài 2 ha nhãn đã cho thu hoạch, năm nay, dự kiến 1,5 ha cam vinh thu 7 tấn quả.

Tận mắt thấy hiệu quả mô hình cây ăn quả của anh Tiến, nhiều người xung quanh đến học tập, áp dụng để làm giàu. Bản thân anh Tiến còn học hỏi kinh nghiệp ghép nhãn để hướng dẫn, giúp bà con xung quanh cải tạo vườn nhãn tạp, riêng năm nay, anh đã ghép khoảng 50 nghìn mắt nhãn cho các hộ trong xã và vùng lân cận. Qua học hỏi và được cơ quan chuyên môn của tỉnh, huyện Vân Hồ hướng dẫn tháng 7/2015, anh Tiến đã mạnh dạn vận động thành lập HTX Nông nghiệp Tiến Thành với 8 thành viên, hiện quy mô hơn 50 ha nhãn, xoài, bưởi, cam; trong đó, 20 ha đã cho sản phẩm. Anh Tiến được các thành viên tín nhiệm bầu làm Giám đốc HTX. Hào hứng tiếp chuyện với chúng tôi, vị Giám đốc “chân đất” lạc quan: Với sự quan tâm của tỉnh, huyện, nhất là hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất của các cơ quan chuyên môn, HTX sản xuất theo đúng quy trình, phấn đấu được cấp Giấy chứng nhận cơ sở sản xuất quả sạch để đưa sản phẩm vào chuỗi tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho xã viên.

“Kế hoạch đa hiệu quả”

Trên cơ sở rà soát quỹ đất từng xã, UBND huyện Vân Hồ đã ban hành Kế hoạch về chuyển đổi diện tích đất trồng cây lương thực trên dất dốc hiệu quả kinh tế thấp sang trồng các loại cây ăn quả giai đoạn 2016-2020, với tổng diện tích cần chuyển đổi sang trồng cây ăn quả là hơn 2.190 ha trồng các loại cây chủ lực, như: Quýt Chiềng Yên; nhãn, xoài ở Chiềng Xuân; đào Lóng Luông; mận hậu Vân Hồ; cam ở xã Tô Múa, Suối Bàng; hồng giòn tại xã Vân Hồ... Nhờ vậy, diện tích cây ăn quả trên địa bàn không ngừng mở rộng; tăng từ 767 ha năm 2015, lên hiện là 920 ha, trong đó, diện tích cho sản phẩm là 730 ha, năng suất bình quân 90 tạ/ha. UBND huyện đã phối hợp với Viện rau quả Trung ương phục tráng, cải tạo vườn quýt Chiềng Yên với quy mô 2 ha. Hiện, đã nhân rộng lên 50 ha, trong đó, 25 ha cho quả, năng suất 80 tạ/ha. Năm nay, dự kiến trồng mới trên 30 ha; xây dựng mô hình tưới ẩm theo công nghệ Israel với quy mô 2 ha. Đồng thời, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hướng dẫn các thành viên HTX Nông nghiệp Pà Puộc và nhân dân thâm canh, chăm sóc tốt diện tích đã trồng để cấp giấy chứng nhận sản xuất quả an toàn. Bên cạnh đó, xây dựng mô hình trồng 30 ha cam thay thế lúa nương, ngô trên đất dốc tại xã Suối Bàng; mô hình cải tạo và trồng mới nhãn, xoài với quy mô 100 ha tại xã Chiềng Xuân...

Từ thực tế phát triển cây ăn quả trên đất dốc ở địa bàn Vân Hồ cho thấy “một mũi tên trúng nhiều đích”, hiệu quả kinh tế hơn hẳn so với canh tác cây ngô, sắn, góp phần nâng cao thu nhập trên đơn vị diện tích. Các hộ nông dân được hướng dẫn sản xuất theo quy trình, thành lập HTX, tăng cường quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường tiêu thụ để phát triển bền vững. Mặt khác, khi ứng dụng phương pháp cải tạo vườn tạp bằng ghép mắt rút ngắn thời gian hơn so với thay thế cây khác, kết hợp với xây dựng mô hình tưới ẩm theo công nghệ Israel tiết kiệm nguồn nước. Nhờ vậy, đã thay đổi tư duy của người nông dân từ sản xuất đơn lẻ, quảng canh chuyển sang thâm canh, ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất vào chuỗi giá trị từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị, cạnh tranh của sản phẩm. Lợi ích nữa là khi phát triển cây ăn quả sẽ phủ xanh đất trồng, đồi trọc, tăng độ che phủ đất, góp phần bảo vệ môi trường sống bền vững.

Chủ trương phát triển cây ăn quả trên đất dốc đã và đang mang lại hiệu quả tích cực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhiều hộ nông dân đã vươn lên làm giàu từ trồng cây ăn quả. Rất mong các cấp, các ngành quan tâm chuyển giao kỹ thuật sản xuất, hỗ trợ giống cây trồng, nhất là tăng cường quảng bá, tạo đầu ra sản phẩm, giúp nhân dân phát triển kinh tế nhanh và bền vững.