Ban Quản lý rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp hiện quản lý hơn 22.768 ha rừng, nằm trên địa bàn các xã: Sốp Cộp, Púng Bánh, Mường Lạn, Huổi Một và Chiềng Khoong. Theo kết quả điều tra, khu rừng ghi nhận 642 loài thực vật thuộc 431 chi và 140 họ; 71 loài thú; 233 loài chim; 58 loài bò sát, lưỡng cư và cá; trong đó nhiều loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ thế giới. Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt trong việc bảo tồn hệ sinh thái rừng núi cao Tây Bắc, duy trì nguồn gen bản địa và góp phần ổn định sinh kế của người dân vùng đệm.

Tuy nhiên, để giữ được màu xanh ấy là cả một hành trình đầy gian nan. Đặc biệt, nhiều khu vực rừng nằm xa trung tâm xã, giao thông đi lại khó khăn, nhất là vào mùa mưa, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác tuần tra, kiểm tra và xử lý các tình huống phát sinh trong lâm phần. Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng còn mỏng, trang thiết bị phục vụ công tác giám sát đa dạng sinh học và nghiên cứu bảo tồn còn hạn chế. Bên cạnh đó, nhận thức về bảo tồn động vật hoang dã của một bộ phận người dân chưa đồng đều, tiềm ẩn nguy cơ tác động đến sinh cảnh tự nhiên và các loài động, thực vật quý hiếm…

Ông Lương Hùng Thương, Giám đốc Ban quản lý rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp, chia sẻ: Bảo vệ rừng không chỉ là giữ diện tích rừng hiện có mà còn là bảo vệ môi trường sinh thái, nguồn nước đầu nguồn và sinh kế lâu dài của người dân địa phương. Vì vậy, đơn vị luôn xác định công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ rừng là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tổ chức 20 hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp, phòng cháy, chữa cháy rừng và bảo tồn đa dạng sinh học với 1.510 lượt người tham gia. 

Thực hiện mục tiêu bảo vệ tốt diện tích rừng hiện có, đơn vị đã tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra rừng, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên và các loài động vật, thực vật rừng. Đồng thời, phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm và các tổ nhận khoán bảo vệ rừng thực hiện 148 lượt tuần tra, kiểm tra rừng bằng ứng dụng SMART Mobile, với tổng thời gian gần 395 giờ và quãng đường hơn 804 km. Triển khai thực hiện các hoạt động bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng; vận động người dân sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ban Quản lý còn chú trọng bảo tồn và phát triển các giá trị đa dạng sinh học, yếu tố làm nên sự đặc biệt của những cánh rừng nơi đây. Tại vườn ươm của đơn vị, nhiều loài cây bản địa có giá trị về khoa học, kinh tế và bảo tồn, đây là nguồn vật liệu quan trọng phục vụ phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn nguồn gen thực vật rừng trên địa bàn.

Cùng với đó, đơn vị phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức tiếp nhận, chăm sóc và tái thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên theo đúng quy định. Từ tháng 6/2025 đến nay, Ban Quản lý đã phối hợp với Hạt Kiểm lâm khu vực XVII và khu rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp tổ chức tái thả 4 cá thể động vật hoang dã gồm 1 cá thể trăn, 2 cá thể cầy và 1 cá thể khỉ trở về môi trường sống tự nhiên.

Đặc biệt, đơn vị đang triển khai các hoạt động khảo sát, theo dõi và bảo tồn voi hoang dã, loài động vật nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ. Những dấu chân voi, bãi kiếm ăn hay các tuyến di chuyển trong rừng được lực lượng chuyên môn ghi nhận, theo dõi thường xuyên nhằm đánh giá hiện trạng sinh cảnh và xây dựng các giải pháp bảo tồn phù hợp.

Nhiều năm gắn bó với những cánh rừng, chị Quàng Thị Liêu, viên chức Ban Quản lý rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp, chia sẻ: Có những chuyến tuần tra phải đi bộ hàng chục kilomet đường rừng, vượt qua nhiều khe suối, mang theo lương thực và nghỉ lại giữa rừng để thực hiện nhiệm vụ. Dù còn nhiều khó khăn, vất vả nhưng khi thấy những cánh rừng vẫn xanh tốt, động vật hoang dã được bảo vệ, chúng tôi cảm thấy mọi nỗ lực đều xứng đáng.

Song hành với nhiệm vụ bảo vệ rừng, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang tạo động lực để người dân tích cực tham gia quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng. Năm 2026, đơn vị đã hoàn thành hồ sơ khoán bảo vệ 11.372 ha rừng cho 30 cộng đồng bản và đơn vị nhận khoán bảo vệ rừng. Nguồn kinh phí từ chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn tạo động lực để cộng đồng tích cực tham gia quản lý, bảo vệ rừng.

Nhiều năm nay, cộng đồng bản Túp Phạ, xã Huổi Một là một trong những bản tích cực tham gia nhận khoán bảo vệ rừng. Hiện nay, bản nhận giao khoán hơn 490 ha với Ban Quản lý rừng đặc dụng phòng hộ Sốp Cộp; hăng năm, nhận được hơn 140 triệu từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng. Ông Vạ A Nại, Trưởng bản Túp Phạ, thông tin: Trước đây, bà con còn có thói quen vào rừng khai thác gỗ, làm nương. Được cán bộ kiểm lâm và cán bộ Ban Quản lý thường xuyên tuyên truyền, vận động, nhận thức của người dân đã thay đổi rõ rệt. Bà con cùng nhau bảo vệ rừng, coi rừng là tài sản chung cần được gìn giữ. Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng cũng giúp bản có thêm điều kiện xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa và các công trình phục vụ cộng đồng.

Giữ rừng hôm nay không chỉ là bảo vệ những cánh rừng tự nhiên quý giá, mà còn là gìn giữ nguồn nước đầu nguồn, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo nền tảng phát triển bền vững cho cộng đồng các dân tộc sinh sống ở vùng đệm. Từ những bước chân tuần tra âm thầm giữa đại ngàn đến sự chung tay của cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng, tất cả đang góp phần giữ vững màu xanh trên những cánh rừng, gìn giữ nguồn tài nguyên quý giá cho hôm nay và các thế hệ mai sau.