Vượt qua quãng đường gần 60km, từ thị trấn Sông Mã theo tỉnh lộ 115, chúng tôi qua các xã Nà Nghịu, Chiềng Sơ, Yên Hưng, Mường Lầm, Chiềng En, đặt chân lên xã vùng cao Pú Bẩu, nơi được mệnh danh là cổng trời của huyện biên giới Sông Mã. Ấn tượng đầu tiên khi đến đây là con đường nhựa trải dài dẫn đến tận trung tâm xã, dọc hai bên đường là những lán nương mà đồng bào dân tộc Mông nơi đây dựng lên để tập kết ngô sau thu hoạch, chờ thương lái đến thu mua. Ghé vào một lán nhỏ ven đường của vợ chồng anh Sùng Bà Tủa (bản Pá Lâu 1), anh vừa nhanh tay cho những bắp ngô vàng óng vào chiếc máy tách hạt vừa chia sẻ: Vụ ngô năm nay cho năng suất khá, gia đình mình gieo 40kg hạt giống ngô lai, cuối vụ thu về hơn 200 bao. Bây giờ, đường tốt rồi nên giá ngô cũng cao hơn những năm trước, vụ này trừ hết chi phí giống, phân bón lãi gần 20 triệu đồng.

Nhắc đến Pú Bẩu trước đây, người ta nghĩ ngay đến một địa bàn vùng cao gian khó, cơ sở hạ tầng và công trình phúc lợi hầu như không có. Bởi vậy, đời sống vật chất và tinh thần của người dân gặp rất nhiều khó khăn, cái nghèo đói luôn rình rập trong mỗi gia đình. Còn nhớ năm 2012, tôi theo đoàn cán bộ của huyện lên Pú Bẩu công tác đúng phải dịp mùa mưa, đi trên con đường lép nhép bùn đất, xóc nảy người với những ổ gà, ổ voi giăng, có đoạn xe bị kẹt cứng dưới hố nước sâu, phải mượn dây thừng của người dân bản rồi cả đoàn hò nhau xuống kéo, gần hết cả buổi sáng, đoàn mới vào đến trung tâm xã. Hôm đó, anh Thào Bả Sọ, Trưởng trạm y tế xã đi họp ngoài huyện về, được tặng bộ ấm chén. Anh mở ra khoe nhưng ôi thôi, cái ấm đã sứt vòi, gãy quai, 6 cái chén cũng chỉ còn 3 chiếc nguyên vẹn. Anh Sọ gãi đầu tiếc rẻ: Chỉ tại cái đường nó xóc quá.

Giờ đây Pú Bẩu đã đổi thay nhiều lắm! Tiếp chúng tôi tại trụ sở xã, đồng chí Vừ A Sỹ, Bí thư Đảng ủy xã, tâm sự: những năm qua, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ, đầu tư của tỉnh, huyện, đời sống của gần 3.000 đồng bào Thái, Mông trên vùng cao Pú Bẩu đã có nhiều khởi sắc. Đến nay, 100% người dân trong xã được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, 70% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia, 95% số trẻ được đến trường đúng độ tuổi, trạm y tế xã được đầu tư xây dựng khang trang với đội ngũ cán bộ gồm 1 bác sỹ, 2 y sỹ và 2 điều dưỡng đã đáp ứng cơ bản nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân. Cùng với đó, bà con các dân tộc trong xã giờ đây đã biết nắm bắt tiến bộ khoa học - kỹ thuật áp dụng vào trong sản xuất. Từ chỗ chỉ sản xuất mang tính tự cung, tự cấp, nay đã bước sang sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Việc độc canh cây lúa nương dần được xóa bỏ, người dân đã chuyển sang trồng ngô lai và lúa nước hai vụ. Vì vậy, năng suất và sản lượng lương thực của xã năm sau luôn đạt cao hơn năm trước. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 63% (năm 2013) xuống còn 58%.

Đến thăm bản Pá Lâu 1, bản có 100% đồng bào Mông, trong căn nhà còn thơm mùi gỗ mới, Trưởng bản Giàng Seo Vãng kể cho chúng tôi nghe về cuộc sống của 125 hộ đồng bào Mông đang đổi thay từng ngày. Trước kia, bản Pá Lâu 1 chỉ là vùng đất hoang cằn cỗi, người dân chỉ quen với lối canh tác cũ “chọc lỗ, bỏ hạt” với cây ngô năng suất thấp trên những ngọn đồi khô cằn. Vì vậy, cuộc sống trong mỗi nếp nhà của bà con dân bản vẫn mãi luẩn quẩn trong đói nghèo và lạc hậu. Từ khi được xã vận động xóa bỏ độc canh cây ngô năng suất thấp, chuyển sang trồng lúa nước 2 vụ và cây ngô lai, thu nhập của người dân đã từng bước được nâng lên.

Chia tay Pú Bẩu trong cái nắm tay thật chặt của cán bộ xã và đồng bào nơi đây, tôi ra về trong niềm vui, bởi được chứng kiến sự chuyển mình của một vùng đất xa xôi, khó khăn bậc nhất của huyện biên giới Sông Mã. Mong rằng một ngày không xa khi trở lại, Pú Bẩu sẽ nhiều đổi thay hơn nữa.