Ngược dòng lịch sử, năm 1947, phong trào chiến tranh du kích lan rộng khắp châu Phù Yên; tại Mường Bang, đội tự vệ phát triển thành đội du kích 41 chiến sĩ, sử dụng súng kíp, nỏ và bẫy đá đánh trả các cuộc càn quét của địch. Nhiều trận đánh oanh liệt đã diễn ra, tiêu biểu là trận bản Chùng (11/1947) và đỉnh cao là trận tấn công đồn bản Cải tháng 2/1952, tiêu diệt và bắt sống hàng chục tên địch, thu nhiều vũ khí.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Mường Bang huy động trên 500 người con ưu tú tham gia nhập ngũ; cả xã có 19 liệt sĩ, 28 thương binh, bệnh binh và hàng trăm người tham gia thanh niên hỏa tuyến, tham gia du kích; đóng góp hàng trăm tấn lương thực, thực phẩm và hàng nghìn ngày công phục vụ kháng chiến, lập nhiều chiến công, góp phần giải phóng huyện Phù Yên vào ngày 18/10/1952  và giải phóng tỉnh Sơn La vào ngày 22/11/1952.

Phát huy truyền thống vùng quê hương cách mạng, nhân dân xã Mường Bang luôn đoàn kết, thi đua lao động sản xuất, đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực của đời sống KT-XH, bộ mặt nông thôn khởi sắc từng ngày. Đặc biệt, từ sau ngày 1/7/2025, xã Mường Bang được sáp nhập với xã Mường Do, Mường  Lang, huyện Phù Yên (cũ), với 13 bản, 2.780 hộ, gồm dân tộc Mường, Thái, Kinh, Mông, Dao cùng sinh sống. Quy mô địa giới được mở rộng tạo không gian phát triển để Đảng bộ và nhân dân tiếp tục phát huy tinh thần lao động sáng tạo để bứt phá đi lên.

Ông Trần Hải Thanh, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Với địa giới mở rộng, xã định hướng 2 vùng kinh tế. 7 bản gần trung tâm xã có địa hình bằng phẳng tập trung phát triển tiểu thủ công nghiệp, thương mại - dịch vụ, vận tải; trồng cây ăn quả, trồng ngô lai, trồng lúa tập trung theo hướng công nghệ cao, hữu cơ, gắn với chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ; 6 bản xa trung tâm, xã định hướng trồng rừng sản xuất; chăn nuôi hàng hóa.

Mường Bang hôm nay năng động phát triển kinh tế, triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ, khuyến khích thành lập HTX, phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và xây dựng sản phẩm OCOP. Nhân dân đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nên năng suất, chất lượng nông sản đạt cao. Bà con đưa các giống lúa, ngô lai năng suất cao vào canh tác trên 1.000 ha; phát triển gần 120 ha cây ăn quả; trồng trên 100 ha tếch, quế, 120 ha sa nhân, chè. Toàn xã nuôi trên 146.000 con gia súc, gia cầm. Công tác bảo vệ, phát triển rừng chú trọng, toàn xã có trên 27.000 ha rừng, độ che phủ đạt 65%, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững.

Mô hình nuôi hươu lấy nhung của gia đình anh Cầm Văn Chức, bản Mường Lang là điển hình về năng động phát triển kinh tế. Dẫn chúng tôi thăm mô hình, anh Chức kể: Sau khi tham quan, tìm hiểu quy trình nuôi, chăm sóc hươu lấy nhung, tháng 10/2025, tôi đầu tư 172 triệu đồng, mua 6 con hươu về nuôi thử nghiệm. Sau 4 tháng, bắt đầu thu hoạch nhung; hiện nay, đã thu được 2 lứa; giá bán 1,5 đến 2 triệu đồng/kg. Theo anh Chức, nuôi hươu lấy nhung cần có nguồn thức ăn phong phú, chủ yếu là cây cỏ voi, các loại trái cây, cây chuối, lá rừng, cám ngô. Hươu ít bị bệnh, tuy nhiên, cần chú ý các dấu hiệu hươu bị bệnh tiêu hóa… Khi thấy các dấu hiệu bệnh đó, cần cho hươu ăn những loại thức ăn có vị chát như chuối xanh, lá mật gấu, đinh lăng…

Đời sống của nhân dân được nâng lên, tạo thêm động lực cho xã thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Từ năm 2021 đến nay, từ các nguồn vốn đầu tư của Nhà nước, Mường Bang được xây dựng mới, nâng cấp, sửa chữa 41 tuyến đường giao thông nông thôn, tổng chiều dài 17,1 km; 7 công trình kiên cố hóa trường, lớp học; 4 công trình nhà văn hóa bản; 15 cầu vượt suối; 1 nhà văn hóa xã; xóa 138 nhà tạm. Đến nay, 100% số bản có đường giao thông đến bản được cứng hóa; 13/13 bản có nhà văn hóa kiên cố; 4/4 trường học đạt chuẩn quốc gia.

Đồng chí Phan Quý Dương, Bí thư Đảng ủy xã Mường Bang, cho biết: Phát huy những kết quả đã đạt được, xã đang tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, nhiệm kỳ 2025-2030; tập trung phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, theo chuỗi giá trị; nhất là xây dựng các sản phẩm chủ lực xây dựng vùng lúa hữu cơ, VietGAP, phát triển du lịch cộng đồng. Phấn đấu thu ngân sách tăng bình quân 0,79%/năm; 70% lao động qua đào tạo; tỷ lệ hộ nghèo dưới 15%; độ che phủ rừng đạt 65,09%; 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hồ sơ hành chính được số hóa..

Quê hương cách mạng Mường Bang hôm nay đã khoác trên mình tấm áo mới, với những con đường bê tông nội bản, liên bản rộng rãi, sạch đẹp; những mô hình kinh tế hiệu quả được nhân rộng... Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Mường Bang tiếp tục đoàn kết, chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, tô thắm thêm truyền thống anh hùng của quê hương cách mạng năm xưa.