Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với đồng bào cả nước và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam độc lập. Khoảnh khắc ấy đã mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do. Có những giá trị càng đi qua năm tháng càng trở nên thiêng liêng. Độc lập và tự do là những giá trị như thế.

Ngày còn bé, có thể chúng ta chỉ biết Quốc khánh là ngày được nghỉ, phố phường, mường bản rợp cờ. Lớn lên, học lịch sử, nghe kể về những năm tháng chiến tranh, về những con người đã hy sinh, ta mới hiểu rằng phía sau một ngày hội của non sông là biết bao máu xương và khát vọng của các thế hệ người Việt Nam. Bởi thế, ngày 2/9 không chỉ thuộc về quá khứ, ngày Quốc khánh vẫn đang sống trong hiện tại.

Độc lập hiện diện trong một buổi sáng bình yên khi trẻ em cắp sách đến trường, trong những con đường nối bản với phố, trong những công trình mới mọc lên giữa núi rừng, trong mỗi mái nhà có ánh điện, trong quyền được học tập, lao động, sáng tạo và mơ ước. Độc lập còn là khả năng một đất nước tự quyết định con đường phát triển của mình, tự tin bước ra thế giới và hợp tác bình đẳng với các quốc gia.

Từ Ba Đình, ký ức mùa thu cũng vọng về những miền quê của Tổ quốc. Ở Sơn La, ngày 26/8/1945, hàng ngàn đồng bào các dân tộc tập trung trên đồi Khau Cả, ủng hộ Việt Minh, ủng hộ chính quyền cách mạng. Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Sơn La thắng lợi. Từ những bản mường, người dân đứng lên làm chủ quê hương. Mường Chanh, một trong những địa bàn mở đầu cao trào giành chính quyền của Sơn La cũng luôn mang trong mình ký ức ấy, để hôm nay, tự hào về diện mạo vùng quê cách mạng đổi thay từng ngày với những triền cà phê xanh ngát, những sản phẩm nông nghiệp mang thương hiệu quê hương, cuộc sống của nhân dân ngày một ấm no, hạnh phúc.

Đứng trước những đổi thay, có thể nhận ra một điều giản dị. Lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách, lịch sử còn được viết tiếp bằng cuộc sống của nhân dân. Những chiến sĩ cộng sản trong nhà ngục của Thực dân Pháp trên đồi Khau Cả năm xưa chắc chắn sẽ rất vui khi những mất mát, hy sinh để giành được quyền làm chủ đất nước, đã trở thành động lực để các thế hệ sau dựng xây cuộc sống mới, một cuộc sống tự do với những con đường rộng mở, những đô thị khang trang, những sản phẩm nông nghiệp đi xa và những ngôi trường hiện đại giữa núi rừng.

Giành được độc lập không phải để chỉ tự hào về một chiến thắng. Giành được độc lập là để xây dựng một cuộc sống xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước. 81 năm sau ngày Quốc khánh, đất nước đã đi một chặng đường dài. Việt Nam hôm nay đang chủ động hội nhập, phát triển kinh tế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; vị thế đất nước ngày càng được khẳng định. Sơn La cũng đang chuyển mình trong dòng chảy ấy. Những vùng nông nghiệp hàng hóa mở rộng, nông sản tìm đến nhiều thị trường trong nước và trên thế giới, du lịch ngày càng khẳng định vị thế, hạ tầng giao thông, trường học và đời sống nhân dân từng bước được cải thiện. Những tuyến đường mới mở ra cơ hội phát triển. Những ngôi trường mới mở ra những chân trời tri thức. Đặc biệt, những trường phổ thông nội trú liên cấp đang được hoàn thiện tại các xã biên giới là một hình ảnh giàu ý nghĩa trong mùa thu này.

Kỷ niệm Quốc khánh 2/9 hôm nay không đơn thuần là dịp để nhìn lại những gì cha ông đã làm mà còn là lúc mỗi người tự hỏi: Chúng ta phải làm gì để bảo vệ và phát huy thành quả của cách mạng trong thời đại mới? Câu trả lời trước hết là biết trân trọng độc lập, tự do, giữ gìn chủ quyền và sự bình yên của Tổ quốc; biết đoàn kết các dân tộc, đồng lòng trước những thử thách mới. Nhưng trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, bảo vệ thành quả cách mạng còn phải được hiểu bằng một nội hàm rộng hơn, đó là làm cho đất nước mạnh lên từ bên trong, nâng cao năng lực tự chủ, sức chống chịu và sức sáng tạo của quốc gia.

Với thế hệ trẻ, yêu nước hôm nay là học tập nghiêm túc, làm chủ tri thức và công nghệ; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo; chủ động bước vào thế giới bằng tâm thế tự tin nhưng không đánh mất bản sắc của mình. Với những người trẻ Sơn La, trách nhiệm ấy còn gần gũi hơn. Học tập để có tri thức, rèn luyện để có bản lĩnh, giữ gìn những giá trị văn hóa của các dân tộc rồi đem tri thức và sức trẻ trở về góp phần xây dựng quê hương. Một vùng đất giàu truyền thống cách mạng chỉ thực sự phát huy được truyền thống ấy khi thế hệ hôm nay biết biến niềm tự hào thành hành động cụ thể. Và có lẽ đó là cách đẹp nhất để tiếp nối mùa thu năm 1945.

Mùa thu năm 1945 đã mở ra một nước Việt Nam độc lập. Mùa thu năm 2026 nhắc mỗi chúng ta phải làm cho đất nước ấy ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc để độc lập không chỉ là niềm tự hào của quá khứ mà còn là sức mạnh của hiện tại và niềm tin của tương lai, để mỗi lần Quốc khánh về, chúng ta luôn nhớ về những người đã làm nên lịch sử và tự hỏi mình sẽ làm gì để viết tiếp lịch sử. Mùa thu ấy chưa bao giờ khép lại. Mùa thu độc lập vẫn đang đi tới cùng dân tộc.