"Huyết mạch" lưới điện vùng Tây Bắc

Sơn La có lưới điện truyền tải 500 kV, 220 kV, 110 kV và hệ thống trung áp, hạ áp. Đối với trạm biến áp gồm: 1 trạm 500 kV (công suất 2x900 MVA), 2 trạm 220 kV (trạm 220 kV Sơn La công suất 2x250 MVA, trạm 220 kV Mường La công suất 2x125 MVA), 34 trạm 110 kV với công suất 979,9 MVA, cùng với 3 trạm trung gian và 2.626 trạm phân phối. Về lưới điện: 262,5 km đường dây 500 kV; 236,18 km đường dây 220 kV; 368 km đường dây 110 kV và 5.700 km đường dây trung thế, 5.700 km đường dây hạ thế 0,4 kV.

Hệ thống lưới điện trên địa bàn tỉnh giữ vai trò truyền tải, giải tỏa công suất các nhà máy thủy điện khu vực Tây Bắc vào hệ thống điện quốc gia, cấp điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân. Riêng đối với Sơn La, hệ thống lưới điện kết nối nguồn điện từ 60 nhà máy thủy điện hoạt động với tổng công suất gần 3.790 MW với hệ thống điện lưới quốc gia và cung cấp điện tới 100% xã, phường và trên 99,5% số hộ dân trên địa bàn tỉnh đã được sử dụng điện lưới quốc gia. Hệ thống lưới điện được đầu tư là cơ sở quan trọng để thu hút các nhà đầu tư các dự án phát triển đa dạng các nguồn điện tại Sơn La. Đối với điện gió, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư một dự án công suất 80 MW và hiện đang thẩm định thêm hai dự án. Về điện mặt trời, hiện có 5 dự án với tổng công suất hơn 1.560 MW đã được cấp chủ trương đầu tư.

Dự án Nhà máy điện gió Risen Phù Yên tại khu vực Đèo Diệt, công suất 80 MW đã động thổ ngày 11/6/2026, do Công ty cổ phần Năng lượng gió Miền Bắc đầu tư tổng vốn gần 2.941 tỷ đồng. Đây là dự án điện gió đầu tiên triển khai tại khu vực miền núi phía Bắc. Ông Nguyễn Thăng Long, thành viên Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Năng lượng gió Miền Bắc, cho biết: Bên cạnh tiềm năng điện gió và sự đồng hành của địa phương, dự án rất thuận lợi về điểm đầu nối đường truyền tải điện 220 kV Sơn La - Việt Trì với khoảng cách 2 km để hòa lưới điện quốc gia, tiết kiệm chi phí đầu tư.

Tuy nhiên, lưới truyền tải trên địa bàn tỉnh gồm các trạm và đường dây 500 kV hiện đang mang tải max vào khoảng 95%, trạm và đường dây 220 kV mang tải max khoảng 75-80%, các đường dây 110 kV mang tải trên 80%.

Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Hệ thống lưới điện hiện nay cơ bản đáp ứng nhu cầu phụ tải trước mắt. Song, chưa theo kịp quy mô phát triển dự kiến của các nguồn điện mới, nhất là điện gió, điện mặt trời, thủy điện nhỏ và thủy điện tích năng. Một số khu vực vẫn được cấp điện qua đường dây hình tia, khả năng liên kết và chuyển nguồn hạn chế; chất lượng điện áp tại một số khu vực cuối nguồn chưa thật sự ổn định.

Lưới điện đi trước một bước

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn đến năm 2030 Sơn La được quy hoạch phát triển thêm khoảng 6.273,2 MW. Trong đó, thủy điện nhỏ 630,2 MW; điện gió 980 MW; thủy điện tích năng 900 MW; điện sinh khối 32 MW; điện mặt trời mái nhà 50 MW; điện mặt trời tập trung 3.674 MW; điện rác 7MW. Với nguồn năng lượng tái tạo được phân bổ từ nay đến năm 2030 là một nguồn lực rất lớn để đóng góp vào tăng trưởng hai con số của Sơn La. Song yêu cầu đặt ra là phát triển nguồn điện phải đồng bộ với phát triển lưới điện; lưới điện phải đi trước một bước, bảo đảm giải tỏa công suất các dự án nguồn điện, đáp ứng nhu cầu phụ tải, nâng cao độ tin cậy và chất lượng cung cấp điện cho người dân, doanh nghiệp.

Theo ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, thông tin: Trước hết, tỉnh sẽ ưu tiên phối hợp triển khai các công trình truyền tải điện trọng điểm trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đặc biệt là Trạm biến áp 500 kV Sơn La 1 và đường dây đấu nối; đường dây 500 kV Sơn La 1 - Sơn Tây; Trạm biến áp 220 kV Điện Biên và đường dây 220 kV Sơn La - Điện Biên; cùng các công trình 220 kV liên quan. Đây là những dự án có ý nghĩa chiến lược đối với việc tăng cường liên kết hệ thống điện, giải tỏa công suất nguồn điện khu vực Tây Bắc và tỉnh Sơn La, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với Trạm biến áp 500 kV Sơn La 1 và đường dây đấu nối, UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư tại Quyết định số 531/QĐ-UBND ngày 14/02/2026. Chủ đầu tư đang hoàn thiện dự án đầu tư và các thủ tục pháp lý để triển khai theo quy định, phấn đấu hoàn thành, đóng điện trong năm 2028. Đối với Trạm biến áp 220 kV Điện Biên và đường dây 220 kV Sơn La - Điện Biên, dự án đang triển khai thi công, dự kiến hoàn thành, đóng điện trong năm 2026. Đối với lưới điện 110 kV và lưới điện phân phối, tỉnh đề nghị Tổng công ty Điện lực miền Bắc và Công ty Điện lực Sơn La tiếp tục đầu tư mới, nâng công suất các trạm biến áp tại khu vực có phụ tải tăng nhanh; xây dựng các đường dây liên kết; cải tạo các tuyến dây dẫn có tiết diện nhỏ, vận hành lâu năm và các khu vực có chất lượng điện áp thấp.

Sở Công Thương tiếp tục tham mưu tỉnh rà soát, cập nhật các dự án nguồn và lưới điện vào Quy hoạch tỉnh. Huy động đa dạng nguồn lực đầu tư, gồm vốn của EVN, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, Tổng công ty Điện lực miền Bắc, vốn ODA và các nguồn vốn hợp pháp khác; đồng thời, nghiên cứu cơ chế thu hút nguồn lực xã hội tham gia đầu tư lưới điện theo quy định pháp luật.

Mở rộng không gian truyền tải điện chiến lược

Trước yêu cầu phát triển mạnh các nguồn điện mới, đang đặt ra yêu cầu tiếp tục mở rộng không gian truyền tải, chủ động đón đầu công suất nguồn điện trong toàn vùng Tây Bắc. Tại cuộc làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La, tỉnh đã kiến nghị, đề xuất nghiên cứu cơ chế khuyến khích thu hút đầu tư lưới truyền tải điện; rà soát, điều chỉnh, cập nhật quy hoạch lưới truyền tải điện giai đoạn 2026-2030 qua các tỉnh Điện Biên, Lai Châu và Sơn La.

Ghi nhận những kiến nghị, đề xuất của tỉnh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương khẩn trương nghiên cứu, phối hợp, hỗ trợ tỉnh Sơn La khẩn trương tháo gỡ những điểm nghẽn, khó khăn, các kiến nghị, đề xuất của tỉnh. Trong đó, đẩy nhanh tiến độ triển khai đầu tư các trạm biến áp và đường dây truyền tải 500 kV, 220 kV đã được phê duyệt trong quy hoạch, kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; rà soát, điều chỉnh, cập nhật lưới điện truyền tải điện đồng bộ với quy mô, tiến độ phát triển nguồn điện của tỉnh Sơn La và các tỉnh Tây Bắc giai đoạn 2026-2030.

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là những định hướng, tầm nhìn chiến lược về đầu tư hạ tầng truyền tải điện, là cơ sở quan trọng để Sơn La triển khai các nhiệm vụ, giải pháp phát triển hạ tầng lưới điện đón đầu quy hoạch và phấn đấu xây dựng hệ thống hạ tầng năng lượng của tỉnh ngày càng đồng bộ, hiện đại, an toàn và có khả năng dự phòng cao. Khi các nút thắt về lưới điện được giải quyết, tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo tiếp tục được khai thác, phát huy hiệu quả tối đa, tạo thêm dư địa tăng trưởng, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, cung ứng điện ổn định, an toàn, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của nhân dân.