Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) tỉnh Sơn La thành lập theo Quyết định số 2204/QĐ-VKSTC ngày 12/12/1962 của Viện trưởng Viện KSND tối cao. Ban đầu là Viện KSND khu tự trị Thái Mèo, sau đổi thành khu tự trị Tây Bắc. Những ngày đầu thành lập, Viện chỉ có các tổ nghiệp vụ và 6 Viện kiểm sát cấp huyện, mỗi đơn vị có từ 2-3 cán bộ, công chức. Điều kiện làm việc hết sức khó khăn, trụ sở, trang thiết bị thiếu, nhưng cán bộ, kiểm sát viên đã vượt khó, thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp, đặc biệt là các hoạt động tố tụng, điều tra, truy tố xét xử, giải quyết khiếu nại, tố cáo; kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, cải tạo, việc chấp hành án và thi hành án dân sự.

Với truyền thống, thành tích vẻ vang 65 năm xây dựng và phát triển, Viện Kiểm sát hai cấp có sự trưởng thành vượt bậc, chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp nâng lên; hằng năm đều thực hiện đạt và vượt nhiều chỉ tiêu, nhiệm vụ theo yêu cầu của Quốc hội và của ngành giao... Các đơn vị chủ động kiểm sát chặt chẽ, chống oan, sai và bỏ lọt tội phạm ngay từ giai đoạn đầu của tố tụng hình sự; nâng cao chất lượng các bản yêu cầu kiểm tra, xác minh, bám sát tiến độ điều tra. Không có vụ án, bị can đình chỉ do không phạm tội hoặc Viện Kiểm sát truy tố, Tòa án tuyên không phạm tội. Tỷ lệ truy tố đúng thời hạn đạt 100%. Các vụ án, vụ việc tham nhũng, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm, nhất là các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tỉnh theo dõi, chỉ đạo đều có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả trong việc điều tra, truy tố, xét xử. Việc giải quyết đảm bảo đúng căn cứ pháp luật, nghiêm minh, nhân đạo, được dư luận đồng tình, ủng hộ.

Công tác kiểm sát thi hành án, kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự, án hành chính, kinh doanh, thương mại và các việc khác theo quy định của pháp luật; giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo hoạt động tư pháp đạt nhiều kết quả tích cực. Đã mở hàng nghìn cuộc trực tiếp kiểm sát tại các ngành, các lĩnh vực; ban hành hàng trăm kiến nghị, kháng nghị yêu cầu cơ quan chức năng chấn chỉnh, khắc phục vi phạm, nhiều kiến nghị phòng ngừa vi phạm tội phạm; yêu cầu khởi tố, trực tiếp khởi tố nhiều vụ án hình sự. Công tác phối hợp giữa Viện Kiểm sát với các cơ quan tiến hành tố tụng, các cơ quan hữu quan được tăng cường, thực hiện các hoạt động nghiệp vụ theo đúng quy định của pháp luật; các văn bản phối hợp liên ngành đã ký kết, phục vụ hiệu quả việc đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Đảng ủy, lãnh đạo Viện KSND tỉnh chủ động, linh hoạt trong quản lý, chỉ đạo, điều hành, tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp; đổi mới tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên, đảm bảo “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm”. Tổ chức nhiều hội nghị tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu cho cán bộ, kiểm sát viên bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến... Đến nay, toàn ngành có 204 biên chế; trong đó, 1 kiểm sát viên cao cấp, 51 kiểm sát viên trung cấp, 80 kiểm sát viên sơ cấp, 3 kiểm tra viên chính, 10 kiểm tra viên, 43 chuyên viên, 16 công chức khác, 45 hợp đồng lao động; 100% công chức, kiểm sát viên làm nghiệp vụ có trình độ đại học, sau đại học trở lên.

Công tác đảng, đoàn thể luôn được cấp ủy đảng và lãnh đạo Viện quan tâm. Đến nay, toàn ngành có 201 đảng viên; hằng năm, đảng bộ và các chi bộ đều đạt trong sạch, vững mạnh.

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo hướng tinh giản, hiệu lực, hiệu quả. Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, Viện KSND tỉnh hiện có 9 phòng nghiệp vụ, 6 Viện KSND khu vực. Quá trình thực hiện, phát sinh nhiều khó khăn, toàn ngành luôn phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực duy trì ổn định hoạt động nghiệp vụ, không để gián đoạn.

Ngành Kiểm sát Sơn La đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; sử dụng tốt phần mềm quản lý điều hành, chữ ký số; thực hiện việc báo cáo án bằng sơ đồ tư duy trong lĩnh vực hình sự, dân sự, thi hành án, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo điều hành và chất lượng công tác chuyên môn, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới, hướng tới xây dựng Viện Kiểm sát điện tử, Viện Kiểm sát số.

Bên cạnh đó, ngành Kiểm sát Sơn La còn phối hợp, trao đổi thông tin hai chiều với Viện KSND các tỉnh nước bạn Lào có chung đường biên giới với Sơn La trong đấu tranh với các vụ án mang tính chất xuyên biên giới. Đơn vị tổ chức nhiều chuyến thăm, làm việc tại Viện Kiểm sát các tỉnh Hủa Phăn, Luông Pha Bang; đồng thời, tiếp đón trọng thị, nồng hậu đoàn công tác nước bạn, tăng cường mối quan hệ truyền thống hữu nghị, tình đoàn kết đặc biệt keo sơn và hợp tác toàn diện, nâng cao chất lượng công tác trao đổi thông tin, tương trợ tư pháp về hình sự, hợp tác về phòng chống tội phạm giữa hai đơn vị.

Ngoài ra, ngành Kiểm sát luôn quan tâm, thực hiện trách nhiệm với cộng đồng, thường xuyên thăm hỏi, tặng quà, hỗ trợ các hộ nghèo, gia đình chính sách, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ủng hộ xóa nhà tạm nhà dột nát, đồng bào bị thiệt hại bởi thiên tai tại các xã vùng III, xã biên giới đặc biệt khó khăn.

Ghi nhận những kết quả, thành tích đạt được, ngành kiểm sát Sơn La đã vinh dự được Đảng, Nhà nước, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Viện KSND tối cao tặng Huân chương Lao động các hạng Nhì, Ba; bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; bằng khen của UBND tỉnh, của VKSND tối cao và các bộ, ngành Trung ương. Nhiều lượt tập thể, cá nhân được công nhận các danh hiệu thi đua cũng như các phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước.

Bước tiếp chặng đường trong kỷ nguyên mới, thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ với cán bộ Kiểm sát: “Công minh - Chính trực - Khách quan - Thận trọng - Khiêm tốn”, ngành Kiểm sát Sơn La tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về cải cách tư pháp, về phòng chống tội phạm, phòng chống tham nhũng; tiếp tục thực hiện tốt công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cải cách tư pháp. Tích cực tham mưu với cấp ủy về phòng chống tội phạm; phối hợp với các cơ quan chức năng giải quyết tốt các vụ, việc phức tạp, dư luận xã hội quan tâm. Quyết tâm xây dựng ngành Kiểm sát ngày càng vững mạnh.