Lò đốt rác của các hộ gia đình ở thôn Kim Chung 2, xã Phiềng Khoài (Yên Châu)

được đặt ở khu vực ngã ba tập trung dân cư.

Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, 188 xã khu vực nông thôn trong tỉnh một ngày phát sinh khoảng 386 tấn rác, gồm các loại chất thải sinh hoạt từ gia đình, nhà kho, chợ, trường học, cơ sở y tế, sản xuất nông nghiệp... trong đó chủ yếu là chất thải làm vườn; các loại rau, củ, quả, thức ăn thừa; túi ni lông, thủy tinh. Đặc biệt, nhiều chất thải rắn nguy hại qua sản xuất nông nghiệp, như các loại vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật bằng chất liệu polime, chai nhôm, nhựa cứng... Thực tế cho thấy, tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn ở khu vực nông thôn còn rất thấp, ở các địa bàn hầu như chưa có tổ chức, dịch vụ công đảm nhiệm việc này; cũng chưa có bãi chôn lấp và thiết bị xử lý rác thải... Trong khi đó, ý thức của một bộ phận người dân về công tác vệ sinh môi trường không cao, còn đổ rác thải sinh hoạt bừa bãi, vứt vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật trên nương, đồng ruộng, dòng suối... Điều này đã tác động không tốt tới việc thực hiện tiêu chí số 17 về môi trường trong bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới, vì vậy hiện toàn tỉnh mới có 22 xã đạt tiêu chí số 17.

Để góp phần ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường nông thôn do chất thải gây ra, tỉnh đã tập trung chỉ đạo các sở, ngành đề xuất việc hỗ trợ, xử lý rác thải nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; điều chỉnh, bổ sung quy hoạch  các điểm thu gom chất thải rắn đô thị và nông thôn để công khai, thu hút đầu tư xây dựng nhà máy xử lý chất thải rắn với công nghệ phù hợp. Triển khai thực hiện Đề án thí điểm hoàn thiện và nhân rộng mô hình bảo vệ môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại các xã khó khăn, biên giới theo hướng xã hội hóa. Bên cạnh đó, các ngành chức năng, các huyện, thành phố tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường nông thôn; tổ chức các lớp tập huấn công tác bảo vệ môi trường; hướng dẫn việc thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng; xây dựng hệ thống xử lý môi trường đối với các hộ chăn nuôi... Năm 2017, Sở Tài nguyên và Môi trường đã phát hành sổ tay hướng dẫn phân loại, thu gom, xử lý rác thải nông thôn, hướng dẫn cụ thể việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải nói chung và tại các hộ gia đình nói riêng; thu gom, phân loại rác thải nguy hại trong sản xuất nông nghiệp; giới thiệu một số mô hình quản lý rác thải nông thôn; hướng dẫn thành lập tổ thu gom rác thải, tổ tự quản vệ sinh môi trường... 

Tính đến thời điểm này, Công ty cổ phần Môi trường và dịch vụ Sơn La đã thực hiện thu gom rác thải tại 35 trung tâm xã, đây là những địa bàn có đủ điều kiện thu gom, vận chuyển rác thải về nơi xử lý tập trung trên địa bàn huyện, thành phố. Cùng với đó, toàn tỉnh đã có 245 bể chứa vỏ thuốc bảo vệ thực vật, với khoảng hơn 5.300 kg vỏ bao bì được thu gom. Qua đánh giá của cơ quan chuyên môn, lượng rác thải và vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật được thu gom còn khá khiêm tốn so với thực tế. Vì vậy, để bảo đảm vệ sinh môi trường nông thôn, trong thời gian tới, ngành Tài nguyên và Môi trường tiếp tục tham mưu cho tỉnh chỉ đạo các sở, ngành rà soát điều chỉnh và triển khai quy hoạch đối với chất thải rắn sinh hoạt khu vực nông thôn phù hợp với thực tiễn; xây dựng và ban hành đơn giá thu phí chất thải rắn đối với khu vực nông thôn, chi phí hỗ trợ thu gom, xử lý từ nguồn kinh phí xây dựng nông thôn mới. Cùng với đó, xây dựng mô hình điểm về thu gom, xử lý rác thải khu vực nông thôn để nhân rộng mô hình. Tiếp tục triển khai đề án quản lý, thu gom, tiêu hủy bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng giai đoạn 2018-2020. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động làm thay đổi tập quán, thói quen xả rác tùy tiện của một bộ phận người dân khu vực nông thôn... Phấn đấu 70% lượng rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn được thu gom và xử lý, trong đó 60% được tái chế, tái sử dụng làm phân bón hữu cơ hoặc thu hồi năng lượng.