Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội,

ông Phan Thanh Bình phát biểu tại Phiên họp.

Trình bày Tờ trình, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú nêu rõ: Hoạt động ngoại thương trong thời gian qua diễn ra sôi động và có đóng góp nhất định cho quá trình phát triển kinh tế của đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Công tác quản lý nhà nước về ngoại thương đã chặt chẽ, thông suốt, minh bạch và hiệu quả hơn, song chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực này còn một số điểm bất cập, sự minh bạch chưa có, tính ổn định, dự báo còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra, tạo ra những rào cản về thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp.

“Việc xây dựng một đạo luật về quản lý ngoại thương có tính định hướng rõ ràng, phù hợp với quan điểm của Đảng, Nhà nước, ổn định, minh bạch, thống nhất, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế là cần thiết. Đồng thời, đảm bảo hoạt động quản lý nhà nước về ngoại thương thuận lợi, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế”, Thứ trưởng khẳng định.

Theo đó, Dự thảo Luật điều chỉnh chủ yếu về công tác quản lý nhà nước về ngoại thương, không điều chỉnh các hoạt động cụ thể của thương nhân, giữa các thương nhân với nhau và chỉ điều chỉnh đối tượng là hàng hóa, không điều chỉnh đối tượng dịch vụ.

Đối với biện pháp cấm, Dự thảo Luật quy định nguyên tắc xác định Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, theo đó việc cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu hàng hóa chỉ áp dụng đối với các trường hợp liên quan đến hàng hóa an ninh, quốc phòng chưa được phép, ảnh hưởng thuần phong mỹ tục, môi trường, sức khỏe cộng đồng...

Về quy định Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu (Điều 10), đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế đề nghị quy định cụ thể Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu tại dự thảo Luật nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý cao, minh bạch, ổn định, dễ áp dụng, việc hạn chế quyền tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân được thể hiện ngay trong luật, phù hợp với yêu cầu của Hiến pháp; đồng thời đề nghị Chính phủ cần đánh giá kỹ tính phù hợp, ổn định của các mặt hàng cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu trong những năm vừa qua và rà soát cụ thể từng mặt hàng, đảm bảo phù hợp với thực tế, áp dụng ổn định, thực hiện đúng các cam kết quốc tế. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị, Cơ quan soạn thảo rà soát chi tiết Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu để bảo đảm phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và thống nhất với các luật, pháp lệnh khác. 

Dẫn ví dụ từ việc Bộ Y tế cho phép nhập khẩu salbutamol để sử dụng điều trị bệnh, nhưng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lại qui định đây là chất cấm trong chăn nuôi, Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải cho hay do không có sự thống nhất, hạn mức nhập khẩu không cụ thể, nên báo chí thông tin có hàng tấn chất này lọt ra ngoài, chưa rõ xử lý như thế nào. Vì vậy, theo bà Hải, nên ban hành chi tiết, đầy đủ danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu ngay trong luật.

Bà Hải tỏ ra băn khoăn về việc thành lập cơ quan điều tra phòng vệ thương mại.  Theo thống kê, trong 10 năm Việt Nam mới tiến hành điều tra 6 vụ việc, quá ít so với thế giới. “Đề nghị cân nhắc đã đến thời điểm chín muồi thành lập cơ quan điều tra phòng vệ thương mại chưa?”, bà Hải nói.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng Phan Thanh Bình: Dự thảo toát lên quản lý ngoại thương nhiều hơn phát triển ngoại thương, trong đó nhiều quy định nặng nề, quyền hạn của Bộ trưởng  Bộ Công thương rất lớn. “Cần quy định để bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu”.

Trưởng Ban Công tác Đại biểu Quốc hội Trần Văn Túy cũng chỉ ra nhiều quy định trong dự thảo Luật còn chung chung, không  phù hợp với chủ trương cải cách tư pháp, có thể dẫn đến tình trạng quản lý tùy tiện …

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh đề nghị, trong dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về ngoại thương, trách nhiệm của Chính phủ trong việc thống nhất quản lý nhà nước về ngoại thương, trách nhiệm của các bộ, ngành trong việc chủ trì, phối hợp trong công tác quản lý nhà nước về ngoại thương, trách nhiệm của địa phương, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu, tránh tình trạng quản lý không thống nhất, chồng chéo, thiếu đầu mối, phối hợp chưa tốt, trách nhiệm không rõ ràng…/.