Đến với Ngày hội văn hóa dân tộc Mông xã Xím Vàng, giữa không gian bao la của đất trời vùng cao, tiếng khèn Mông vang lên lúc trầm lúc bổng, như lời tự tình của núi rừng, gọi mời du khách phương xa. Là sự kiện văn hóa đầu tiên được tổ chức quy mô sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động ổn định, điểm nhấn của ngày hội là phần thi văn nghệ giữa 8 bản trong xã. Những chàng trai, cô gái Mông trong bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, tự tin biểu diễn các tiết mục văn nghệ đậm bản sắc.

Phấn khởi sau khi hoàn thành phần biểu diễn, chị Mùa Thị Gống, thành viên đội văn nghệ bản Xím Vàng, chia sẻ: Tham gia ngày hội, đội văn nghệ đã mang đến những tiết mục múa, hát mang đậm bản sắc dân tộc Mông. Thấy du khách và bà con thích thú chụp ảnh, vỗ tay khen ngợi, tôi cảm thấy rất vui và có thêm động lực tiếp tục tập luyện, góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống của dân tộc.

Nét đặc biệt của văn nghệ quần chúng Xím Vàng chính là sự chân thực. Không cầu kỳ, dàn dựng chuyên nghiệp, chính sự mộc mạc, chân chất của những “nghệ sĩ chân đất” lại thu hút khách thập phương. Trải nghiệm không gian ngày hội, anh Nguyễn Tuấn An, một du khách đến từ Hà Nội, hào hứng: Tôi đã đi nhiều nơi, nhưng văn hóa ở Xím Vàng mang một vẻ đẹp rất riêng, nguyên sơ và nồng hậu. Được nghe tiếng khèn, những điệu múa mang đậm nét văn hóa vùng cao giữa mây ngàn là những kỷ niệm khó quên. Đó là nét riêng hấp dẫn những du khách phương xa như chúng tôi.

Sau sáp nhập, Xím Vàng có 10 bản, 100% là đồng bào Mông, trong đó có 6 bản đồng bào Mông trắng thuộc xã Hang Chú cũ. Tất cả các bản trong xã đã thành lập đội văn nghệ quần chúng, mỗi đội 10-15 thành viên. Đặc biệt, Hội LHPN xã Xím Vàng tích cực vận động hội viên tại các bản Xím Vàng, Háng Chơ, Pa Cư Sáng... tham gia các câu lạc bộ dân vũ, tạo nên không khí sinh hoạt văn hóa sôi nổi khắp các bản làng.

Dựa trên nền tảng các điệu múa tín ngưỡng cổ truyền như múa khèn, múa ô, các hạt nhân văn nghệ ở cơ sở đã sáng tạo, cải biên thành các tiết mục biểu diễn mang tính nghệ thuật cao. Những bài múa vừa giữ được bản sắc dân tộc vừa mang hơi thở thời đại, phù hợp để trình diễn trong các chương trình văn nghệ, ngày hội văn hóa, sự kiện chính trị của địa phương, giúp đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ và du khách.

Để duy trì phong trào văn nghệ, xã thường xuyên cử công chức phụ trách văn hóa về bản, trực tiếp hướng dẫn dàn dựng, biên đạo múa, tổ chức chương trình văn hóa văn nghệ. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn nghệ, lan tỏa phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; đào tạo, bồi dưỡng thế hệ kế cận về bảo tồn văn hóa.

Nằm trong quy hoạch chung Khu du lịch Tà Xùa và vùng phụ cận, Xím Vàng xác định, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống là yếu tố quan trọng tạo nền tảng vững chắc phát triển du lịch theo hướng bền vững.Nói về định hướng dài hạn, ông Ngô Văn Huynh, Phó Chủ tịch UBND xã Xím Vàng, cho biết: Giai đoạn 2020 - 2025, Xím Vàng đón trên 9.600 lượt khách, doanh thu từ du lịch ước đạt hơn 1,4 tỷ đồng. Để đạt mục tiêu đón 60.000 lượt khách vào năm 2030, xã tập trung phát triển kết cấu hạ tầng thiết yếu theo hướng đồng bộ, trọng tâm là hoàn thiện hệ thống giao thông nông thôn, cứng hóa các tuyến đường từ trung tâm xã đến các bản. Khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về khí hậu, cảnh quan, chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống, như múa khèn, nghề dệt thổ cẩm; xây dựng các sản phẩm du lịch mang đặc trưng địa phương vàtăng cường quảng bá, thu hút du khách.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, định hướng đúng đắn trong phát huy thế mạnh cảnh quan thiên nhiên kết hợp với bảo tồn văn hóa truyền thống, tạo động lực phát triển du lịch, Xím Vàng sẽ từng ngày vươn lên, trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá vùng cao của Sơn La.