Năm 2016, thực hiện công tác di dân tái định cư phục vụ xây dựng nhà máy thủy điện Trung Sơn, tại xã Tân Xuân, 98 hộ dân chia tách từ 2 bản Đông Tà Lào, Tây Tà Lào thành lập bản tái định cư Thắm Tôn, cách trung tâm xã Tân Xuân khoảng 5 km. Đến nơi ở mới, ngoài diện tích đất ở 7 ha được cấp, người dân trong bản tiếp tục phát triển sản xuất trên 50 ha đất nông nghiệp tại bản cũ để trồng cây ăn quả, trồng ngô, sắn... Do đất sản xuất hạn hẹp nên kinh tế hộ được xem là tiêu chí khó thực hiện nhất đối với bản. Thu nhập bình quân của người dân khi tách bản chỉ đạt 9 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo trên 20%. Vì vậy, xã Tân Xuân đã chỉ đạo bản Thắm Tôn tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất...

Đường nội bản Thắm Tôn, xã Tân Xuân được bê tông hóa.

Tiếp chúng tôi, đồng chí Lường Văn Ngự, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Thắm Tôn, chia sẻ: Sau các chuyến tham quan các mô hình kinh tế tại một số địa phương lân cận, nhận thấy hiệu quả từ việc trồng cây ăn quả, nhân dân trong bản đã từng bước chuyển đổi 15/20 ha đất trồng ngô sang trồng cây ăn quả, nâng diện tích cây ăn quả trong toàn bản lên trên 20 ha, hiện đã có 12 ha cho thu hoạch các loại quả: Nhãn, cam Vinh, xoài Đài Loan, mít Thái. Đồng thời, duy trì hơn 5 ha ngô, 8 ha ruộng nước, 2 ha sắn. Vụ năm 2020, bản thu hơn 25 tấn quả các loại, 40 tấn ngô bắp; sắn đạt năng suất từ 18-20 tấn củ tươi/năm.

Sau nhiều năm, thực hiện chính sách giao đất, giao rừng, đến nay diện tích rừng trồng của bản có trên 116 ha, không còn đất trống, đồi núi trọc. Bà con trong bản còn chú trọng phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm bằng hình thức bán chăn thả và tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch mùa vụ. Trong chăn nuôi, thực hiện tiêm vắc xin định kỳ phòng bệnh, đảm bảo vệ sinh chuồng trại, dự trữ thức ăn trong mùa đông... Nhờ vậy, không có dịch bệnh lớn xảy ra. Hiện, bản có trên 50 con trâu, bò, hơn 200 con lợn, 1.500 con gia cầm. Nhiều hộ dân trong bản đã có thu nhập ổn định và vươn lên làm giàu và tạo việc làm cho lao động địa phương.

Là một trong những hộ phát triển kinh tế điển hình của bản, anh Hà Văn Thin, bản Thắm Tôn, cho biết: Có được lợi thế về đất nông nghiệp và nguồn nước, gia đình đã vay hơn 100 triệu đồng từ ngân hàng và người thân để đầu tư sản xuất nông nghiệp. Tập trung chăm sóc hơn 1 ha ngô lai năng suất cao, trồng gần 1,5 ha cây mít Thái và xoài Đài Loan, đến năm 2019 đã thu hoạch hơn 3 tấn quả các loại. Thu nhập từ các nguồn trên được gần 150 triệu đồng/năm. Bên cạnh đó, tôi còn vận động nhiều hộ trong bản cùng cải tạo vườn xoài, nhãn giống cũ đã thoái hóa, ghép giống mới năng suất, chất lượng cao hơn.

Trong 2 năm (2015 và 2016), Nhà máy Thủy điện Trung Sơn đã hỗ trợ hơn 3 tỷ đồng, xây dựng 2 điểm trường mầm non, tiểu học bản Thẳm Tôn; bê tông hóa hơn 2 km đường trục chính của bản, tạo điều kiện đi lại thuận tiện trong bản. Giữa năm 2016, tiếp tục hỗ trợ xây dựng nhà văn hóa bản rộng trên 100 m², trị giá hơn 500 triệu đồng, là nơi tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao... qua đó, tạo mối đoàn kết gắn bó người dân trong bản với nhau. Kinh tế phát triển, bản Thắm Tôn đang khởi sắc từng ngày. 100% gia đình được dùng điện lưới quốc gia, có nước hợp vệ sinh, có phương tiện nghe nhìn; thu nhập bình quân đạt hơn 17,5 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 7%. Việc học hành của con em trong bản được chăm lo, với 100% trẻ trong độ tuổi được đến trường. 5 năm liên tục bản Thắm Tôn đạt tiêu chuẩn không có ma túy.

Với sự nỗ lực, quyết tâm từ người dân trong bản và sự hỗ trợ tích cực của cấp ủy, chính quyền các cấp, tin tưởng rằng bản Thắm Tôn sẽ hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới còn lại trong cuối năm nay, góp phần đưa xã Tân Xuân đạt mục tiêu được công nhận là xã nông thôn mới vào năm 2025.