Đến chợ phiên, từ xa, đã thấy tháp Mường Và nổi bật trên ngọn đồi cao với dáng hình bút tháp vút lên nền trời xanh. Tháp 5 tầng, cao khoảng 13 m, mang những đường nét kiến trúc thanh thoát nhưng vững chãi, tạo thế hiên ngang, uy nghi và là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng của đồng bào dân tộc Lào sinh sống trên địa bàn. Ngay dưới chân tháp cổ, 20 gian hàng của các HTX, hộ kinh doanh trên địa bàn xã Sốp Cộp và các xã lân cận như Púng Bánh, Mường Lèo, Mường Lạn, cùng Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 326 được bày biện gọn gàng, giới thiệu đủ loại sản vật quen thuộc của núi rừng như thịt gác bếp, măng khô, thảo quả, mật ong rừng, rau củ theo mùa và các món ẩm thực truyền thống mang đậm hương vị vùng cao.

Gây chú ý với du khách là các gian hàng giới thiệu các sản phẩm nông sản, thủ công mang đậm bản sắc xã Sốp Cộp như: Gạo nếp tan Mường Và, cam Nà Mòn, cùng các sản phẩm thêu, dệt thổ cẩm truyền thống. Những tấm vải thổ cẩm với hoa văn tinh xảo, màu sắc hài hòa được tạo nên từ bàn tay khéo léo của phụ nữ dân tộc Lào được nhiều bà, nhiều chị lựa chọn, mua về làm quà kỷ niệm.

Ông Nguyễn Duy Phượng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Nam Phượng, xã Sốp Cộp, chia sẻ: Tham gia chợ phiên lần này, HTX mang đến những sản phẩm gạo nếp tan là giống gạo đặc sản địa phương, bảo đảm chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng. Thông qua phiên chợ, HTX mong muốn quảng bá thương hiệu nông sản địa phương, kết nối thêm đối tác tiêu thụ, đồng thời học hỏi kinh nghiệm trong xây dựng nhãn hiệu, mở rộng thị trường, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo và thu nhập bền vững cho bà con nông dân xã Sốp Cộp.

Bên cạnh các gian hàng, chợ phiên dưới chân tháp cổ còn sôi động bởi các hoạt động văn hóa, thể thao, như: Kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt, bắn nỏ. Tiếng hò reo, cổ vũ vang lên khắp không gian chợ, tạo nên không khí hội xuân rộn ràng, đậm đà bản sắc vùng cao. Bà Cầm Thị Liêng, bản Ban, xã Sốp Cộp, vui vẻ nói: Đến với phiên chợ, ngoài việc mua bán, tôi còn được gặp gỡ, giao lưu cùng bà con các bản, các xã, cảm nhận rõ không khí xuân đang về. Hy vọng, phiên chợ duy trì thường xuyên để bà con có nơi giao thương, gặp gỡ.

Việc duy trì và phát triển các nghề truyền thống gắn với chợ phiên không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều người dân trên địa bàn. Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND xã Sốp Cộp, cho biết: Chọn tổ chức chợ phiên dưới chân tháp cổ Mường Và là cách làm phù hợp để gắn di tích và phát triển du lịch. Thời gian tới, UBND dự kiến sẽ duy trì chợ phiên mỗi tháng một lần, ngoài phát triển giao thương, còn tạo cơ hội thu hút du lịch vùng biên.

Qua bao thế hệ, tháp cổ Mường Và vẫn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng các dân tộc sinh sống nơi đây. Vào các dịp lễ hội truyền thống như “Xên Mường”, “Khảu hó”, nhân dân trong vùng lại nô nức về đây xem hội, dâng hương, tham quan di tích. Chợ phiên được tổ chức ngay dưới chân tháp cổ, không gian ấy càng thêm sức sống, vừa bảo tồn giá trị di tích, vừa gần gũi với đời sống thường ngày.

Chợ phiên dưới chân tháp cổ Mường Và không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là điểm giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, giữa di sản văn hóa và nhịp sống hôm nay. Tin rằng việc duy trì chợ phiên định kỳ gắn với bảo tồn và phát huy giá trị tháp cổ sẽ góp phần mở ra hướng phát triển kinh tế, du lịch bền vững cho xã Mường Và và vùng biên Sốp Cộp.