Phục vụ trực tiếp tại cơ sở

Triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và định hướng, chỉ đạo của Trung ương thì việc thành lập 1 đơn vị sự nghiệp công cung ứng dịch vụ cơ bản, thiết yếu thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý Nhà nước tại UBND cấp xã đồng bộ với việc sắp xếp với các đơn vị sự nghiệp trực thuộc các sở, ngành. Ngày 30/10/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La đã ban hành Kết luận 21-KL/TU thống nhất chủ trương thành lập đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã. Đến ngày, 4/11/2025, UBND tỉnh đã ban hành Đề án thành lập đơn vị sự nghiệp công lập “Trung tâm Dịch vụ tổng hợp” thuộc UBND cấp xã (Đề án 2733).

Trước đây, các đơn vị sự nghiệp như Trung tâm Truyền thông - Văn hóa hay Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp trực thuộc huyện hoặc Sở, dẫn đến tình trạng nhiều đầu mối trung gian, đôi khi chưa sát với nhu cầu thực tế tại từng xã. Theo Đề án mới, 12 Trung tâm Truyền thông - Văn hóa, với 371 biên chế và 12 Trạm Kỹ thuật nông nghiệp khu vực, với 264 biên chế được tổ chức lại thành 75 Trung tâm Dịch vụ tổng hợp trực thuộc 75 xã, phường. Tổng số 635 viên chức được điều động, bố trí lại để phục vụ trực tiếp tại cơ sở.

Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, cho biết: Quá trình này được thực hiện khẩn trương nhưng thận trọng, lấy ý kiến từ các đơn vị để đảm bảo tính khả thi. Đến ngày 15/11/2025, toàn bộ 75 trung tâm đã hoàn thành thủ tục thành lập và đi vào hoạt động. Điểm khác biệt của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp so với các mô hình trước đây nằm ở tính tự chủ và đa nhiệm vụ. Theo Đề án 2733, Trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng. Điều này cho phép Trung tâm chủ động trong hạch toán, quản lý tài chính và điều hành công việc mà không phải phụ thuộc qua nhiều cấp.

Về chức năng, đây là đơn vị “tích hợp” thực hiện các dịch vụ công thiết yếu như: Triển khai công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; phòng chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi; quản lý chất lượng nông lâm thủy sản. Thực hiện các nhiệm vụ về văn hóa, thể thao, du lịch và thông tin truyền thông. Việc tích hợp này giúp giảm mạnh đầu mối, khắc phục sự chồng chéo, dàn trải chức năng nhiệm vụ, đảm bảo nguyên tắc một đơn vị có thể cung ứng nhiều dịch vụ sự nghiệp công cùng loại.

Một trong những thách thức lớn nhất khi đưa viên chức về xã là sự chênh lệch về số lượng và chuyên môn giữa các địa phương. Giải quyết vấn đề này, Đề án 2733 đã đưa ra nguyên tắc phân bổ biên chế rất cụ thể và nhân văn. Do lĩnh vực Truyền thông - Văn hóa có số lượng biên chế gốc lớn hơn so với lĩnh vực nông nghiệp, Đề án ưu tiên phân bổ biên chế văn hóa cho các xã từ 2-7 người (đặc biệt ưu tiên các xã có hệ thống truyền thanh, truyền hình, di tích văn hóa), lĩnh vực nông nghiệp bố trí khoảng 2-5 người.

Đối với công tác cán bộ, Đề án quy định Trung tâm cơ bản bố trí ít nhất 1 viên chức quản lý. Đặc biệt, để tháo gỡ khó khăn cho các xã chưa tìm được người đủ điều kiện bổ nhiệm ngay, Đề án cho phép phương án “mở”: Tạm thời bố trí 1 Phó Chủ tịch xã phụ trách cho đến khi có viên chức đủ điều kiện. Đây là cơ chế linh hoạt giúp bộ máy không bị “trống” lãnh đạo trong giai đoạn chuyển giao. Đồng thời, việc điều chuyển viên chức cũng được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng nguyện vọng và cân đối thừa - thiếu. Chẳng hạn, các xã đang thừa viên chức sẽ được điều chuyển sang các xã lân cận đang thiếu hoặc theo nguyện vọng cá nhân.

Những ngày đầu vận hành

Trung tâm Dịch vụ tổng hợp thực hiện các dịch vụ như hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, thú y hay các hoạt động văn hóa văn nghệ được triển khai ngay tại xã. Những ngày đầu vận hành, thực tế tại các địa phương cho thấy sự chuyển biến tích cực xen lẫn những khó khăn khách quan.

Tại xã Mường Bú, 11 viên chức đã nhanh chóng nhận nhiệm vụ được giao. Bà Đỗ Diệu Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Bú, chia sẻ: Khó khăn về cơ sở vật chất, nơi ăn ở, trang thiết bị ban đầu là rất lớn. Do xã Mường Bú sáp nhập từ 3 xã cũ, trụ sở trung tâm nằm tại khu vực Mường Chùm, cách trung tâm xã 20 phút di chuyển, gây khó khăn cho công tác phối hợp. Tuy nhiên, thực hiện nguyên tắc bàn giao “nguyên trạng” tài sản công từ các đơn vị cũ theo Đề án, UBND xã đã nỗ lực bố trí nơi làm việc, kết nối điện, mạng internet, nước để viên chức yên tâm công tác.

Tại xã Thuận Châu, trụ sở Trung tâm được bố trí ngay tại dãy nhà làm việc 3 tầng trong trụ sở xã. Ông Đỗ Ngọc Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Châu, khẳng định: Việc thành lập Trung tâm Dịch vụ tổng hợp là bước đi rất cần thiết. Trước kia các nhiệm vụ khuyến nông, kỹ thuật nông nghiệp triển khai qua trung tâm huyện, khi báo cáo lại đi qua nhiều cấp, mất thời gian. Nay triển khai trực tiếp từ xã, giao cho từng viên chức phụ trách, tiến độ và hiệu quả đều cao hơn. Ngay sau ngày 15/11, xã khẩn trương phân công nhiệm vụ cho viên chức; tiếp nhận bàn giao tài sản từ các trạm cũ; xây dựng kế hoạch năm 2026 để trung tâm chủ động triển khai.

Là viên chức của Trung tâm Truyền thông - Văn hóa huyện Thuận Châu cũ, anh Nguyễn Văn Kiên, được phân công về Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thuận Châu. Anh Kiên chia sẻ: Phụ trách địa bàn rộng, khối lượng công việc rất lớn; nhưng chúng tôi xác định phải chủ động, tận tâm phục vụ. Mô hình này đòi hỏi viên chức phải đa nhiệm, gần dân hơn, bám cơ sở nhiều hơn. Đây cũng là điều kiện tốt để rèn luyện năng lực chuyên môn.

Đi vào hoạt động từ ngày 15/11/2025, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phiêng Cằm hiện có 6 cán bộ, viên chức. Ông Hoàng Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Cằm, phụ trách Trung tâm, chia sẻ: Nhiều viên chức hiện nhà đều ở cách xa trụ sở làm việc 80 km. Khắc phục khó khăn ngày đầu thành lập, được cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm, bố trí một phòng làm việc tại trụ sở xã đảm bảo điều kiện đi vào hoạt động từ ngày 15/11/2025. Trung tâm mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng, hướng dẫn của cấp ủy, chính quyền địa phương để đơn vị vận hành hiệu quả theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Hướng tới sự chuyên nghiệp hóa

Theo lộ trình của Đề án 2733, sau khi các Trung tâm đi vào hoạt động ổn định, tỉnh sẽ tổ chức đánh giá để điều chỉnh lại biên chế cho phù hợp với thực tế từng địa bàn trong giai đoạn 2026 - 2030. Những nơi hiện đang được giao biên chế cao hơn định mức (do lịch sử để lại) sẽ thực hiện cắt giảm dần theo lộ trình tinh giản.

Để nâng cao chất lượng nhân lực, UBND cấp xã sẽ xây dựng đề án vị trí việc làm, thực hiện tuyển dụng bổ sung các viên chức có chuyên môn phù hợp với nhu cầu đặc thù của địa phương (như kế toán, thú y...) thay vì tiếp nhận thụ động như trước đây.

Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, thông tin: Sở đang kiến nghị các bộ, ngành sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về chuyên môn, nghiệp vụ đối với các Trung tâm Dịch vụ tổng hợp ở cấp xã. Tiếp tục theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn UBND cấp xã thực hiện các quy trình còn lại để hoàn thiện cơ cấu tổ chức, quy định vị trí việc làm của Trung tâm, đảm bảo ổn định tổ chức, kịp thời cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu cho người dân, đặc biệt là các xã vùng sâu, vùng xa; dân nâng cao chất lượng dịch vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Tổ chức kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm đặc biệt là những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tham mưu tháo gỡ, điều chỉnh cho phù hợp.

Thực tiễn qua 10 ngày đầu vận hành của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp ở xã, phường không tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc từ cơ sở vật chất đến quy trình vận hành, nhưng với sự linh hoạt trong chỉ đạo và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ viên chức, mô hình hứa hẹn sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho một nền hành chính phục vụ: Hiện đại, hiệu quả và thực sự gần dân.