Tinh gọn tổ chức, bộ máy, mở rộng không gian phát triển

Với mục tiêu xây dựng chính quyền theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn, tỉnh ta đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện nghiêm túc, kịp thời việc quán triệt, tuyên truyền, cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương bảo đảm đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thực tiễn.

Đồng chí Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, nhấn mạnh: Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Trọng tâm là kịp thời kiện toàn cấp uỷ, tổ chức đảng tương ứng để lãnh đạo, chỉ đạo tại cấp xã mới thành lập; chỉ đạo rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, đơn vị, bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập. Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tăng cường trực tiếp làm việc với các địa phương; chủ động, thường xuyên nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ban Tổ chức Tỉnh ủy chủ trì phối hợp tham mưu Thường trực, Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xây dựng và triển khai kế hoạch, phương án sắp xếp tổ chức bộ máy, các đề án, văn bản chỉ đạo, công tác cán bộ thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng chí Nguyễn Đức Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy, cho biết: Ban Tổ chức Tỉnh ủy đã tham mưu Thường trực, BTV Tỉnh ủy xây dựng tiêu chuẩn chức danh cán bộ diện Tỉnh ủy quản lý, trên cơ sở tiêu chuẩn chức danh cán bộ, tham mưu thực hiện việc sắp xếp, bố trí, tăng cường điều động, biệt phái cán bộ, công chức, viên chức bảo đảm đúng quy định, phù hợp vị trí việc làm, năng lực, trình độ chuyên môn, yêu cầu nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và tiêu chuẩn cán bộ; việc phân công nhiệm vụ thực hiện rõ ràng, gắn với trách nhiệm cá nhân.

Là cơ quan tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về tổ chức bộ máy, biên chế và xây dựng chính quyền địa phương, Sở Nội vụ chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm. Theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, thông tin: Sở Nội vụ đã tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành kịp thời 168 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện việc sắp xếp tổ chức bộ máy; ban hành 13 đề án thành lập, tổ chức lại các cơ quan, đơn vị. Tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã và kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện.

Với sự vào cuộc quyết liệt, khẩn trương, đồng bộ, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở, công tác sắp xếp tổ chức bộ máy cấp tỉnh giảm từ 19 xuống còn 14 cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh; thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh. Kết thúc hoạt động 12 huyện, thị xã, thành phố; sắp xếp từ 200 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 75 đơn vị theo hướng tinh gọn, giảm số lượng, tăng quy mô, mở rộng không gian phát triển.

Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập tổ chức lại theo hướng tinh gọn. Đến ngày 9/5/2026, toàn tỉnh có 813 đơn vị; giải thể 12 Trung tâm Y tế khu vực trực thuộc Sở Y tế, chuyển nhân lực, tài sản và trang thiết bị đến các trạm y tế xã, phường và một số đơn vị trực thuộc Sở Y tế.

Công tác sắp xếp, bố trí, tăng cường điều động, biệt phái cán bộ, công chức, viên chức bảo đảm đúng quy định, phù hợp với vị trí việc làm, năng lực, trình độ chuyên môn và yêu cầu nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Tỉnh đã tăng cường, điều động bố trí 83 cán bộ cấp tỉnh về cấp xã giữ vị trí cán bộ chủ chốt; thực hiện điều động, tiếp nhận 87 đồng chí diện Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý. Đội ngũ cán bộ, công chức tại các xã, phường được bố trí cơ bản đầy đủ. Đặc biệt, hoàn thành sắp xếp, bố trí Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra cấp tỉnh, cấp xã; Chánh Thanh tra tỉnh; Bí thư Đảng ủy các xã, phường không phải là người địa phương (đạt 100%); Chủ tịch UBND xã, phường không phải người địa phương tại 71/75 xã, phường (đạt 94,67%), khắc phục tình trạng cục bộ, khép kín. Công tác tinh giản biên chế triển khai theo quy định, công khai, minh bạch, đã giải quyết chế độ, chính sách cho 3.608 trường hợp.

Thông suốt, hiệu lực, hiệu quả

Không chỉ dừng lại ở quy mô sắp xếp lớn nhất từ trước tới nay, cuộc cải cách lần này còn tạo ra sự thay đổi căn bản trong việc vận hành của hệ thống chính trị, với việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho cơ sở. UBND tỉnh ban hành 13 quyết định phân cấp, 30 quyết định ủy quyền thực hiện trong lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc các ngành, lĩnh vực theo quy định. Cấp xã được phân cấp, phân quyền, ủy quyền với trên 1.000 nhiệm vụ. Hàng loạt quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp được rà soát, điều chỉnh không để trùng lặp, tránh chồng chéo, đảm bảo hệ thống vận hành thống nhất, thông suốt từ tỉnh đến xã ngay từ những ngày đầu vận hành.

Phương thức lãnh đạo, quản lý, điều hành của hệ thống chính trị chuyển mạnh theo hướng chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Sau gần 1 năm qua, toàn tỉnh tiếp nhận, giải quyết hơn 302.000 hồ sơ (trực tuyến 70%); tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn, đúng hạn 98,20%. Mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp tăng lên, chỉ số SIPAS năm 2025 của tỉnh Sơn La đạt 83,40% điểm, đứng thứ 17/34 tỉnh, thành phố; quý I năm 2026 đạt 95,81 điểm, đứng thứ 17/34 tỉnh, thành phố.

Ở cấp tỉnh, các ngành, lĩnh vực thích ứng nhanh khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng chí Đào Tài Tuệ, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Xây dựng Sơn La, cho biết: Sở tham mưu ban hành 30 văn bản quy phạm pháp luật về phân cấp quản lý lĩnh vực xây dựng; đồng thời, tổ chức tập huấn, hướng dẫn cấp xã triển khai hiệu quả các nhiệm vụ của ngành theo mô hình chính quyền 2 cấp. Trong quản lý quy hoạch, Sở phối hợp, rà soát, đề xuất các nội dung điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 bảo đảm phù hợp với không gian phát triển mới.

Tại cơ sở, các xã sau sáp nhập chủ động xây dựng nông thôn mới, phát triển sản xuất, từng bước cải thiện đời sống nhân dân. Theo ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, cho hay: Phân cấp, phân quyền nhiều hơn cho cấp xã, giúp chính quyền cơ sở nâng cao chất lượng quản lý nhà nước và phục vụ nhân dân, giải quyết thủ tục hành chính thuận lợi cho tổ chức, công dân. Trong gần 1 năm qua, tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn của xã đạt 99,4%, trong đó, hồ sơ trực tuyến chiếm 81,77%.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh và ổn định chính trị. Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Sơn La đã đạt mức tăng trưởng ấn tượng, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,03%; quý I năm 2026 đạt 9,76%, đứng đầu khu vực trung du và miền núi phía Bắc và nằm trong nhóm 10 địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy đáp ứng yêu cầu phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn những khó khăn vướng mắc: Khi cấp huyện không còn, khối lượng công việc dồn trực tiếp về cấp xã. Đơn vị hành chính sau sáp nhập có quy mô lớn hơn, địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, kéo theo áp lực quản lý tăng lên. Hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số chưa đồng bộ; nguồn nhân lực chất lượng cao ở cơ sở còn thiếu. Trước thực tế trên, cấp ủy, chính quyền các cấp từ tỉnh đến cơ sở tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Nhấn mạnh về nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới, đồng chí Lò Minh Hùng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, cho biết: Tỉnh ủy tiếp tục lãnh đạo tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện mô hình tổ chức bộ máy của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp; kịp thời điều chỉnh, bổ sung chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức phù hợp với yêu cầu thực tiễn và các quy định mới của Trung ương. Tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết thực tiễn; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tiếp tục rà soát các nhiệm vụ, thẩm quyền để đề xuất Trung ương phân cấp, phân quyền phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; đồng thời, tăng cường phân cấp, ủy quyền từ cấp tỉnh cho cấp xã đối với các lĩnh vực đủ điều kiện thực hiện.

Theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, chia sẻ: Sở Nội vụ tham mưu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm; thiết lập hành lang pháp lý bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung. Đồng thời, cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu chấm dứt tình trạng “đẩy việc”. Áp dụng chính sách đặc thù thu hút chuyên gia, người có năng lực thực sự về làm việc tại chính quyền cấp xã.

Đối với các xã, phường, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị, phương tiện, hạ tầng công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu và các nền tảng số dùng chung; bảo đảm kết nối đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp xã. Ông Nguyễn Anh Bình, Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Mung, cho rằng: Cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể theo hướng linh hoạt, thực chất, hiệu quả. Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý và điều hành chính quyền, bảo đảm tính liên thông, minh bạch, phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Thực tiễn qua một năm sắp xếp địa giới hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với những kết quả quan trọng, được cán bộ, đảng viên và người dân đồng thuận và đánh giá cao. Đây là nền tảng vững chắc để Sơn La cùng cả nước quyết tâm hoàn thiện tổ chức bộ máy, phương thức vận hành, xây dựng chính quyền thực sự hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả, gần dân, sát dân và vì dân, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.