Hơn 20 năm trước, Trạm Y tế xã Mường Sại chỉ có 1 y sĩ, 1 nữ hộ sinh trình độ sơ cấp và 1 nhân viên y tế thôn bản. Cơ sở vật chất tạm bợ, thuốc men khan hiếm, nhiều trường hợp phụ nữ sinh con tại nhà. Những ca bệnh nặng không thể chuyển tuyến kịp thời vì đường xa, phương tiện thiếu thốn, công tác tuyên truyền, chăm sóc sức khỏe ban đầu gặp nhiều trở ngại.

Gắn bó với Trạm Y tế xã Mường Sại từ năm 2002, bác sĩ Lù Văn Thích, Trạm trưởng, cho biết: Từ 3 nhân viên y tế ban đầu với chuyên môn hạn chế, đến nay, trạm đã có 11 cán bộ y tế gồm bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh, dược sĩ. Cơ sở vật chất được đầu tư cơ bản với các phòng chuyên môn, duy trì thêm 1 điểm trạm y tế tại xã Mường Sại cũ và đội ngũ y tế bản, cộng tác viên dân số tại 100% bản trên địa bàn xã, đáp ứng tốt nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu của nhân dân.

Câu chuyện tại xã Mường Sại chỉ là một trong rất nhiều khó khăn của hệ thống y tế cơ sở Sơn La thời điểm đó. Tính đến hết năm 2012, toàn tỉnh có 180/204 trạm y tế xã là nhà cấp bốn, nhiều công trình xuống cấp; tỷ lệ bác sĩ công tác tại tuyến xã chỉ đạt khoảng 65%, trang thiết bị lạc hậu, thiếu đồng bộ. Mỗi mùa mưa lũ, nguy cơ bùng phát dịch bệnh tại các bản vùng cao, biên giới luôn hiện hữu.

Với mục tiêu xây dựng và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, tỉnh ta đã triển khai nhiều quyết sách quan trọng, như: Đề án “Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới”; Dự án “Đầu tư xây dựng và phát triển hệ thống cung ứng dịch vụ y tế tuyến cơ sở” của Bộ Y tế... Từ năm 2020 đến nay, tỉnh đã huy động nguồn lực xây dựng mới 40 trạm y tế xã, phường; tổ chức đào tạo tập huấn cho 731 cán bộ y tế tuyến cơ sở; bổ sung trang thiết bị y tế cho toàn bộ 204 trạm y tế và 12 trung tâm y tế trên địa bàn, từng bước hoàn thiện điều kiện làm việc và năng lực phục vụ của tuyến y tế gần dân nhất.

Cũng trong giai đoạn này, tỉnh Sơn La triển khai Dự án “Thí điểm đưa bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn” theo Quyết định số 585/QĐ-BYT của Bộ Y tế. Bác sĩ Trần Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết: Sau 9 năm triển khai Dự án 585, tỉnh đã được hỗ trợ đào tạo 62 bác sĩ CKI; đón 4 bác sĩ trẻ thuộc nhiều bệnh viện tuyến Trung ương về công tác. Các chính sách đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, đáp ứng nhu cầu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của nhân dân trên địa bàn.

Những năm qua, tỉnh Sơn La cũng đã triển khai nhiều dự án y tế trọng điểm nhằm mở rộng hệ thống bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, như: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Sơn La, quy mô 550 giường bệnh, tổng mức đầu tư gần 1.500 tỷ đồng, khánh thành năm 2020; Bệnh viện Nội tiết quy mô 120 giường, tổng mức đầu tư 140 tỷ đồng; Bệnh viện Đa khoa khu vực Vân Hồ - cơ sở Vân Hồ, tổng mức đầu tư 261 tỷ đồng, quy mô 150 giường. Hiện nay, tỉnh tiếp tục chuẩn bị đầu tư Dự án Bệnh viện Đa khoa khu vực Mộc Châu quy mô 500 giường, với tổng mức đầu tư dự kiến 500 tỷ đồng.

Được khánh thành tháng 7/2025, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vân Hồ - cơ sở Vân Hồ có 6 khoa, 1 phòng chức năng, với tổng số 42 cán bộ, viên chức và người lao động; trong đó, có 12 bác sĩ và 31 điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật viên. Bệnh viện được trang bị nhiều thiết bị y tế hiện đại, như: Máy X-quang, siêu âm, nội soi, xét nghiệm sinh hóa - huyết học, monitor theo dõi, máy từ trường, sóng ngắn… đáp ứng triển khai các dịch vụ kỹ thuật từ cơ bản đến nâng cao. Sau 6 tháng đi vào hoạt động, Bệnh viện đã tiếp nhận hơn 6.000 lượt người khám bệnh ngoại trú; điều trị 1.370 bệnh nhân nội trú và xử lý hơn 200 ca cấp cứu, nhiều ca nặng đã được cứu kịp thời.

Ông Đinh Văn Tuyến, bản Nà Chá, xã Tô Múa, cho hay: Trước đây mỗi khi cần chuyển tuyến khám chữa bệnh, tôi phải đến Cơ sở Thảo Nguyên (phường Thảo Nguyên), cách nhà hơn 30km. Từ khi Bệnh viện Đa khoa khu vực Vân Hồ - cơ sở Vân Hồ đi vào hoạt động, người dân khám bệnh ngay tại địa phương, giảm thời gian và chi phí. Bệnh viện mới có trang thiết bị hiện đại, đội ngũ y, bác sĩ trách nhiệm, nhiệt tình, người dân chúng tôi rất yên tâm.

Với việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho công tác y tế, đến nay, mạng lưới y tế của tỉnh Sơn La đã được hoàn thiện rộng khắp. Toàn tỉnh hiện có 3 đơn vị quản lý Nhà nước về y tế; 4 đơn vị y tế dự phòng tuyến tỉnh; 19 bệnh viện đa khoa và chuyên khoa tuyến tỉnh, tuyến huyện (cũ); 1 bệnh viện đa khoa tư nhân; 12 trung tâm y tế và 200 trạm, điểm trạm y tế thuộc 75 xã, phường, trong đó, có 95 trạm đạt chuẩn quốc gia về y tế. Ngành Y tế có hơn 5.400 cán bộ công chức, viên chức, trong đó, gần 1.200 bác sĩ; 168 dược sĩ đại học; 39 bác sĩ chuyên khoa II; 435 BSCK I; 199 thạc sĩ; 92,39% số bản có nhân viên y tế thôn bản; tỷ lệ bác sĩ đạt 9 bác sĩ/10.000 dân; 33,6 giường bệnh/10.000 dân; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 96,2%.

Mục tiêu đến năm 2030, Ngành Y tế Sơn La tập trung đầu tư, nâng cấp 75 trạm y tế xã thành 75 đơn vị sự nghiệp y tế, có đầy đủ chức năng khám chữa bệnh đến dự phòng, mỗi trạm có tối thiểu 5 bác sĩ; 125 điểm trạm được đầu tư nâng cấp về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, mỗi điểm trạm có ít nhất 1 bác sĩ đa khoa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế; xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả, hướng tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.