Chưa yên tâm với bữa ăn bán trú

Chỉ trong tháng 4/2026 đã liên tiếp xảy ra 2 vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới) và Trường Tiểu học Đặng Thuỳ Trâm (phường Tân Thuận) với hàng trăm học sinh phải nhập viện điều trị, trong đó có 1 em học sinh phải thở máy. Vụ việc đã ảnh hưởng tới tâm lý không ít phụ huynh, nhiều người chọn giải pháp buổi trưa đón con về nhà ăn cơm thay vì ở lại trường ăn bán trú như trước.
 
“Quá nhiều vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến bữa ăn bán trú liên tiếp xảy ra như thế này khiến gia đình mình bất an và quyết định buổi trưa tranh thủ đón con về, dù sinh hoạt bị đảo lộn và vất vả hơn nhiều nhưng cũng đành chấp nhận”, anh Hoàng Hữu Hiếu, ngụ phường Tân Định, chia sẻ.
 
Nhưng không phải ai cũng có thể sắp xếp thời gian đón con về ăn cơm nhà. Có 2 con đang học tiểu học và trung học cơ sở, chị Đào Bích Thủy, ngụ phường An Khánh, chấp nhận để con ăn bán trú tại trường. “Công việc rất bận rộn nên chúng tôi buộc phải cho con học bán trú và gửi gắm niềm tin vào trường về bữa ăn bán trú, nhưng với việc nhiều vụ việc xảy ra liên tục như thế này thì quả là không thể yên tâm được”, chị Thủy bày tỏ. 
 
Thành phố Hồ Chí Minh hiện có trên 2,6 triệu học sinh đang học tập tại hơn 3.500 trường học. Theo thống kê, trung bình mỗi trường có khoảng từ 60%-90% học sinh đăng ký bán trú. Về hình thức, đa phần các trường học tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh bằng cách tự tổ chức bếp ăn hoặc ký hợp đồng với các công ty nấu trực tiếp tại trường, hay nhận suất ăn từ đơn vị cung cấp theo hợp đồng.
 
Nhận định về tình trạng ngộ độc thực phẩm liên tiếp xảy ra tại các trường học trên địa bàn thành phố, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng công tác đảm bảo an toàn thực phẩm trong trường học vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề. Thực tế, trong quá trình kiểm tra Sở An toàn thực phẩm vẫn phát hiện nhiều doanh nghiệp cung cấp suất ăn chưa đáp ứng đủ các điều kiện cần thiết về an toàn thực phẩm.
 
Còn theo ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, việc các vụ ngộ độc thực phẩm trong trường học còn xảy ra cho thấy hệ thống kiểm soát vẫn tồn tại những khoảng trống pháp lý bị lợi dụng. Thêm vào đó là tâm lý ỷ lại vào đơn vị cung ứng mà không có sự giám sát chặt chẽ của lãnh đạo trường học. Trong khi một số đơn vị cung cấp vì chạy theo lợi nhuận đã đưa những nguồn thực phẩm kém chất lượng vào bếp ăn.
 
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh, cũng cho rằng, thị trường hiện nay tồn tại tình trạng không ít nhà cung ứng suất ăn chạy theo lợi nhuận, bỏ qua tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tạo ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh và tiềm ẩn nguy cơ tổn hại đến sức khỏe người tiêu dùng, trong đó có học sinh.
 
Siết an toàn thực phẩm bữa ăn học đường
 
Trong bối cảnh các vụ ngộ độc thực phẩm trong trường học liên tiếp xảy ra, cùng với nguy cơ mất an toàn thực phẩm gia tăng vào mùa nắng nóng, Thành phố Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm trong trường học, siết chặt giám sát bữa ăn học đường trên toàn thành phố.
 
Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu 317 cơ sở cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm cho trường học trên địa bàn thành phố ký cam kết tuân thủ quy định của pháp luật, tự giám sát quy trình của đơn vị, đảm bảo các nguyên tắc an toàn thực phẩm nhằm hạn chế tối thiểu các sơ suất, sự cố mất an toàn thực phẩm. Sở cũng sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị cung ứng suất ăn công nghiệp, cung ứng suất ăn cho trường học.
 
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước là cần thiết, nhưng chưa đủ.
 
Theo ông Đào Hà Trung, Chủ tịch Hội Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh, việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong trường học đang phải đối mặt với 5 vấn đề lớn, đó là khó kiểm soát chất lượng đầu vào do thiếu thông tin nguồn cung; thiếu hệ thống giám sát, truy xuất theo thời gian thực; dữ liệu chưa được kết nối đồng bộ; thiếu minh bạch giữa các khâu và khả năng thu hồi thực phẩm khi có sự cố còn hạn chế.
 
Để giải quyết những vấn đề này, Sở Công Thương phối hợp Hội Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh và UBND phường Tân Mỹ vừa triển khai thí điểm đưa thực phẩm “Tích xanh trách nhiệm” vào các bếp ăn trường học, suất ăn bán trú cho 8 trường học trên địa bàn phường Tân Mỹ. Mô hình được xây dựng trên nền tảng các công nghệ như blockchain, trí tuệ nhân tạo và tiêu chuẩn mã hóa được tích hợp để theo dõi, cảnh báo theo thời gian thực.
 
Mỗi suất ăn được quản lý như một sản phẩm hoàn chỉnh, có thông tin nhận diện riêng; toàn bộ nguyên liệu đầu vào phải đảm bảo truy xuất nguồn gốc, đặc biệt với các nhóm có nguy cơ cao. Sau khi hoàn thiện, mỗi suất ăn sẽ được gắn mã QR, cho phép nhà trường, phụ huynh và học sinh kiểm tra thông tin từ nguồn nguyên liệu đến quá trình chế biến, vận chuyển. Khi phát hiện rủi ro, hệ thống có thể thực hiện thu hồi nhanh chóng và đồng bộ.
 
Theo kế hoạch, sau khi thí điểm, Sở Công thương sẽ phối hợp các đơn vị liên quan như Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở An toàn thực phẩm để hoàn thiện giải pháp, sẵn sàng triển khai đồng bộ trên toàn thành phố ngay từ đầu năm học mới 2026-2027.
 
Dưới góc độ người từng làm công tác quản lý, ông Nguyễn Văn Ngai - nguyên Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất cần xây dựng một hệ thống quy định hoặc các thông tư liên tịch dành riêng cho hoạt động cung cấp suất ăn tại trường học.
 
Theo ông Ngai, chỉ khi có một hành lang pháp lý vững chắc với những quy chuẩn cụ thể, chi tiết về dinh dưỡng và an toàn thì các trường học mới có cơ sở để cụ thể hóa các điều khoản khi ký kết hợp đồng với các đơn vị cung ứng.
 
Làm sao để bữa ăn học đường đảm bảo an toàn, chất lượng, vì sức khỏe và sự phát triển toàn diện của học sinh, là điều không chỉ các bậc phụ huynh mà cả xã hội đều quan tâm. Do vậy, nâng cao vai trò giám sát của phụ huynh học sinh, nhà trường và cả cộng đồng cũng là điều rất cần thiết để tạo nên hệ thống cơ chế giám sát chặt chẽ, vì chất lượng, an toàn và minh bạch bữa ăn học đường.